Ο περί της Τεχνητής Νοημοσύνης Νόμος του 2026

ΕΠΙΤΡΟΠΟΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

Ανακοινώνεται η έναρξη Δημόσιας Διαβούλευσης για το εξής Νομοσχέδιο:

Ο περί Τεχνητής Νοημοσύνης Νόμος του 2026 έχει ως αντικείμενο την εφαρμογή του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1689 για τη θέσπιση εναρμονισμένων κανόνων σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη (Κανονισμός για την Τεχνητή Νοημοσύνη).

Σκοπός είναι η θέσπιση του αναγκαίου εθνικού πλαισίου για την αποτελεσματική εφαρμογή και εποπτεία του Κανονισμού για την Τεχνητή Νοημοσύνη στην Κυπριακή Δημοκρατία.

Ειδικότερα, προβλέπει:

  • τον καθορισμό του εθνικού πλαισίου διακυβέρνησης, συμπεριλαμβανομένων των αρμόδιων αρχών και των αντίστοιχων αρμοδιοτήτων τους
  • τη θέσπιση του πλαισίου εποπτείας και ελέγχου της αγοράς, καθώς και των αναγκαίων εξουσιών των αρμόδιων αρχών
  • τη ρύθμιση των εθνικών διαδικασιών και μηχανισμών που απαιτούνται για την εφαρμογή του Κανονισμού
  • τη θέσπιση πλαισίου συμμόρφωσης και επιβολής κυρώσεων, συμπεριλαμβανομένων διοικητικών προστίμων
  • τη δημιουργία Ρυθμιστικού Δοκιμαστηρίου Τεχνητής Νοημοσύνης (AI Regulatory Sandbox), με στόχο την υποστήριξη της υπεύθυνης καινοτομίας
  • τη θέσπιση των αναγκαίων συμπληρωματικών εθνικών ρυθμίσεων για την αποτελεσματική εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Κανονισμού.

Η δημόσια διαβούλευση αποσκοπεί στη συλλογή απόψεων, παρατηρήσεων και εισηγήσεων από όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς, οργανισμούς, επιχειρήσεις και πολίτες, μέσω της πλατφόρμας «η-Διαβούλευση» μέχρι 16 Σεπτεμβρίου 2026.

Όνομα λειτουργού δημόσιας διαβούλευσης: Λήδα Τσιούρτου
Email: leda.tsiourtou@ai.ee.cy
Τηλέφωνο: 22693000
Επιστήμη και Τεχνολογία
Νομοσχέδιο
  • Υπό επεξεργασία
  • Αναρτήθηκε
    16 Αυγ 2026 @ 0:00
  • Ανοικτή σε σχόλια ως
    16 Σεπ 2026 @ 23:50
  • 102 σχόλια

Περιεχόμενα

01 - Συνοπτικός Τίτλος 0 σχόλια
02 - Αντικείμενο 2 σχόλια
03 - Πεδίο Εφαρμογής 4 σχόλια
04 - Ερμηνεία 2 σχόλια
05 - Αρμόδιες Αρχές 13 σχόλια
06 - Εσωτερική Οργάνωση Επιτρόπου 1 σχόλιο
07 - Κοινοποιούσα Αρχή 1 σχόλιο
08 - Αίτηση Κοινοποίησης 1 σχόλιο
09 - Εξουσίες και Αρμοδιότητες Κοινοποιούσας Αρχής 1 σχόλιο
10 - Εποπτεία της Αγοράς 2 σχόλια
11 - Κοινοποίηση Σοβαρών Περιστατικών 5 σχόλια
12 - Εξουσία Εξασφάλισης Πληροφοριών 8 σχόλια
13 - Εξουσία Έρευνας 4 σχόλια
14 - Εξουσία Επιβολής Κυρώσεων 10 σχόλια
15 - Είσπραξη Διοικητικών Προστίμων 1 σχόλιο
16 - Καταχώριση Συστημάτων ΤΝ Υψηλού Κινδύνου 6 σχόλια
17 - Τήρηση Εγγράφων Τεκμηρίωσης 3 σχόλια
18 - Δικαίωμα Προσφυγής 1 σχόλιο
19 - Δικαίωμα Καταγγελίας 5 σχόλια
20 - Εφαρμογή κατ' Εξουσιοδότηση ή Εκτελεστικών Πράξεων 2 σχόλια
21 - Εξαίρεση Χρήσης Βιομετρικής Ταυτοποίησης σε Πραγματικό Χρόνο 4 σχόλια
22 - Ρυθμιστικό Δοκιμαστήριο Τεχνητής Νοημοσύνης 9 σχόλια
23 - Έκδοση Ρυθμιστικών Αποφάσεων 4 σχόλια
24 - Δημόσιες Διαβουλεύσεις 4 σχόλια
25 - Έναρξη Ισχύος 4 σχόλια

5 Σχόλια

  1. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ — Αναλυτικός Πίνακας Τροποποιήσεων κατ’ Άρθρον

    Νομοσχέδιο «Ο περί της Τεχνητής Νοημοσύνης Νόμος του 2026» — Τοποθέτηση Παγκύπριου Συνδέσμου Ιδιωτικών Νοσηλευτηρίων (ΠΑΣΙΝ)

    Α/Α — Άρθρο Νομοσχεδίου — Ισχύουσα ρύθμιση (σύνοψη) — Παρατήρηση / Αιτιολόγηση ΠΑΣΙΝ — Προτεινόμενη ρύθμιση (κείμενο διάταξης)

    1

    Άρθρο 5(1)(α), δεύτερο εδάφιο (επιφύλαξη)

    Ο Επίτροπος ορίζεται Αρχή Εποπτείας της Αγοράς για το σύνολο των συστημάτων· για προϊόντα του Τμήματος Α του Παραρτήματος Ι προβλέπεται μόνο «συντονισμός» με τις τομεακές αρχές, οι οποίες παρέχουν πληροφορίες στον Επίτροπο.

    Αντιστρέφεται ο κανόνας του άρθρου 74(3), πρώτο εδάφιο, του Κανονισμού (τομεακή αρχή ως ΑΕΑ για προϊόντα Παραρτήματος Ι). Ο χρηματοοικονομικός τομέας (ΚΤΚ) και τα πεδία του Επιτρόπου Προστασίας Δεδομένων έλαβαν τομεακή εποπτεία· η υγεία — ο πλέον ευαίσθητος τομέας ως προς την ασφάλεια των πολιτών — όχι. Η εποπτεία συστημάτων ΤΝ κλινικής χρήσης απαιτεί κλινική και ιατροτεχνολογική επάρκεια.

    Κύρια πρόταση — αντικατάσταση της επιφύλαξης ως εξής: «Νοείται ότι, για τα συστήματα ΤΝ υψηλού κινδύνου που αποτελούν ή είναι ενσωματωμένα σε προϊόντα που εμπίπτουν στους Κανονισμούς (ΕΕ) 2017/745 και (ΕΕ) 2017/746, ως Αρχή Εποπτείας της Αγοράς ορίζεται η αρμόδια για τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα αρχή της Δημοκρατίας (Υπουργείο Υγείας), σύμφωνα με το πρώτο εδάφιο του άρθρου 74(3) του Κανονισμού. Η εν λόγω αρχή συνεργάζεται με τον Επίτροπο, ως Ενιαίο Σημείο Επαφής, για τους σκοπούς του Κανονισμού.» Επικουρική πρόταση — προσθήκη στο τέλος της επιφύλαξης: «Ο Επίτροπος, πριν από τη λήψη οποιουδήποτε μέτρου που αφορά σύστημα ΤΝ κλινικής χρήσης, ζητεί και λαμβάνει σοβαρά υπόψη τη γνώμη της αρμόδιας για τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα αρχής· οι έλεγχοι σε χώρους παροχής φροντίδας υγείας διενεργούνται από κοινού με την εν λόγω αρχή.»

    2

    Άρθρο 5 — νέο εδάφιο (5)

    Δεν προβλέπεται συμβουλευτικό όργανο για τον τομέα της υγείας.

    Η εφαρμογή του Κανονισμού στην υγεία θα απαιτήσει διαρκή εξειδικευμένη καθοδήγηση (κατάταξη, ανθρώπινη εποπτεία, εκτίμηση επιπτώσεων θεμελιωδών δικαιωμάτων). Απαιτείται θεσμοθετημένο βήμα διαλόγου με τους παρόχους — δημόσιους και ιδιωτικούς — και τα επαγγελματικά σώματα.

    «(5) Συνιστάται Συμβουλευτική Επιτροπή Τεχνητής Νοημοσύνης στην Υγεία, στην οποία μετέχουν εκπρόσωποι του Επιτρόπου, του Υπουργείου Υγείας, του Οργανισμού Ασφάλισης Υγείας, των δημόσιων και ιδιωτικών παρόχων υπηρεσιών φροντίδας υγείας και των επαγγελματικών σωμάτων των επαγγελματιών υγείας. Η Επιτροπή γνωμοδοτεί επί κάθε ρυθμιστικής απόφασης, κατευθυντήριας γραμμής ή δευτερογενούς ρύθμισης που αφορά τη χρήση συστημάτων ΤΝ στον τομέα της υγείας.»

    3

    Άρθρο 5(4)

    Η Δημοκρατία (μέσω του Υπουργείου Οικονομικών) διασφαλίζει επαρκείς πόρους των Αρμόδιων Αρχών.

    Δεν αποκλείεται η μελλοντική μετακύλιση του κόστους εποπτείας σε τέλη/εισφορές επί των εποπτευομένων. Το κόστος συμμόρφωσης των παρόχων υγείας θα είναι ούτως ή άλλως σημαντικό (τεχνολογία, εξειδικευμένο προσωπικό, κατάρτιση)· πρόσθετη φορολογική-τύπου επιβάρυνση θα λειτουργούσε εις βάρος των ασθενών.

    Προσθήκη επιφύλαξης: «Νοείται ότι η κάλυψη του κόστους άσκησης των αρμοδιοτήτων των Αρμόδιων Αρχών δεν δύναται να λάβει τη μορφή τελών, εισφορών ή άλλων επιβαρύνσεων εις βάρος φορέων εφαρμογής που παρέχουν υπηρεσίες φροντίδας υγείας.»

    4

    Άρθρο 11

    Προβλέπεται μόνο η διαβίβαση σοβαρών περιστατικών μεταξύ Αρμόδιων Αρχών και προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

    Καμία διεπαφή με το υφιστάμενο σύστημα επαγρύπνησης ιατροτεχνολογικών (MDR/IVDR), παρότι το άρθρο 73(9)–(10) του Κανονισμού προβλέπει ακριβώς την αποφυγή επικαλύψεων. Κίνδυνος διπλής αναφοράς του ίδιου κλινικού περιστατικού σε δύο αρχές, με διαφορετικές φόρμες και προθεσμίες.

    Προσθήκη δεύτερου εδαφίου: «Για συστήματα ΤΝ υψηλού κινδύνου που αποτελούν ή είναι ενσωματωμένα σε ιατροτεχνολογικά προϊόντα, η αναφορά σοβαρών περιστατικών από τους φορείς εκμετάλλευσης διενεργείται αποκλειστικά μέσω του συστήματος επαγρύπνησης των Κανονισμών (ΕΕ) 2017/745 και (ΕΕ) 2017/746, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 73(9) και (10) του Κανονισμού. Η αρμόδια για τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα αρχή διαβιβάζει αμελλητί στο Ενιαίο Σημείο Επαφής τα περιστατικά που εμπίπτουν στον Κανονισμό. Αποκλείεται η επιβολή υποχρέωσης διπλής αναφοράς του ίδιου περιστατικού.»

    5

    Άρθρο 12(2)–(3)

    Οι Αρμόδιες Αρχές τηρούν εμπιστευτικές τις πληροφορίες· κατά την κοινοποίηση συνεκτιμώνται τα νόμιμα συμφέροντα των επιχειρήσεων και το εμπορικό και επαγγελματικό απόρρητο.

    Απουσιάζει κάθε αναφορά στο ιατρικό απόρρητο και στα δεδομένα ειδικών κατηγοριών (άρθρο 9 ΓΚΠΔ), μολονότι ο έλεγχος συστημάτων ΤΝ κλινικής χρήσης συνεπάγεται σχεδόν αναπόφευκτα πρόσβαση σε δεδομένα υγείας ασθενών.

    Στο εδάφιο (3), μετά τις λέξεις «του εμπορικού και επαγγελματικού τους απορρήτου», προσθήκη: «, του ιατρικού απορρήτου και της προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, ιδίως των ειδικών κατηγοριών του άρθρου 9 του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/679». Προσθήκη νέου εδαφίου (4): «Πληροφορίες που περιλαμβάνουν δεδομένα υγείας παρέχονται σε ανωνυμοποιημένη ή ψευδωνυμοποιημένη μορφή, εκτός εάν ο σκοπός του ελέγχου δεν δύναται άλλως να επιτευχθεί.»

    6

    Άρθρο 13(1)

    Εξουσία εισόδου, επιθεώρησης και ελέγχου «σε οποιονδήποτε χώρο», πλην κατοικίας, και συλλογής στοιχείων· ποινικοποίηση της παρακώλυσης.

    Καμία πρόνοια για τους χώρους παροχής φροντίδας υγείας (χειρουργεία, ΜΕΘ, θάλαμοι), τη μη διατάραξη της φροντίδας, την ασφάλεια των ασθενών και το ιατρικό απόρρητο κατά τη διενέργεια ελέγχων.

    Προσθήκη επιφύλαξης: «Νοείται ότι, προκειμένου περί χώρων παροχής φροντίδας υγείας, η είσοδος, επιθεώρηση και έρευνα διενεργούνται κατόπιν προηγούμενης συνεννόησης με τη διεύθυνση του νοσηλευτηρίου, κατά τρόπο που δεν διαταράσσει την παροχή φροντίδας ούτε θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια των ασθενών, με σεβασμό του ιατρικού απορρήτου και με παρουσία του υπευθύνου προστασίας δεδομένων του ελεγχόμενου φορέα, όπου υφίσταται. Η συλλογή στοιχείων περιορίζεται στα απολύτως αναγκαία για τον σκοπό του ελέγχου. Όπου η έρευνα αφορά σύστημα ΤΝ κλινικής χρήσης, ενημερώνεται η αρμόδια για τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα αρχή.»

    7

    Άρθρο 14(1)(γ)(iv)

    Πρόστιμο έως €30.000 (€60.000 σε υποτροπή) «για οποιαδήποτε μη συμμόρφωση με τις διατάξεις του Κανονισμού, η οποία δεν προβλέπεται διαφορετικά στο παρόν άρθρο».

    Γενική (catch-all) κυρωτική ρήτρα αντίθετη προς την αρχή της σαφήνειας και προβλεψιμότητας των διοικητικών κυρώσεων· ο διοικούμενος δεν δύναται να γνωρίζει εκ των προτέρων ποια συμπεριφορά κολάζεται.

    Προσθήκη: «Το διοικητικό πρόστιμο της παρούσας υποπαραγράφου επιβάλλεται μόνο εφόσον: (α) η παράβαση αφορά συγκεκριμένη υποχρέωση που προσδιορίζεται ρητώς στην απόφαση επιβολής· και (β) έχει προηγηθεί γραπτή προειδοποίηση κατά την υποπαράγραφο (i) και ο φορέας δεν συμμορφώθηκε εντός της ταχθείσας προθεσμίας.»

    8

    Άρθρο 14 — νέο εδάφιο (11)

    Δεν υφίσταται πρόβλεψη για την κατανομή ευθύνης μεταξύ παρόχου και φορέα εφαρμογής.

    Ο φορέας εφαρμογής (νοσηλευτήριο) δεν ελέγχει τον σχεδιασμό, την εκπαίδευση ή την τεκμηρίωση του συστήματος· ευθύνη του για αστοχίες αποκλειστικώς αποδιδόμενες στον πάροχο θα ήταν αντίθετη προς την οικονομία του Κανονισμού (πρβλ. άρθρο 25 αυτού) και προς την αρχή της αναλογικότητας.

    «(11) Δεν επιβάλλεται διοικητικό πρόστιμο σε φορέα εφαρμογής για μη συμμόρφωση οφειλόμενη αποκλειστικά σε πράξεις ή παραλείψεις του παρόχου, του εισαγωγέα ή του διανομέα του συστήματος ΤΝ, περιλαμβανομένων ελαττωμάτων σχεδιασμού ή πλημμελούς τεκμηρίωσης, εφόσον ο φορέας εφαρμογής χρησιμοποιούσε το σύστημα σύμφωνα με τις οδηγίες χρήσης και τηρούσε τις υποχρεώσεις του δυνάμει του άρθρου 26 του Κανονισμού.»

    9

    Άρθρο 14(10)

    Πρόστιμο σε δημόσια αρχή ή φορέα: έως €50.000 «(ενδεικτικά)» ανά μη συμμόρφωση και ημερήσιο πρόστιμο €50 «(ενδεικτικά)».

    Για την ίδια παράβαση, με το ίδιο σύστημα ΤΝ, στον ίδιο ασθενή του ΓεΣΥ, δημόσιο νοσηλευτήριο υπόκειται σε οροφή €50.000 και ιδιωτικό έως €15.000.000 ή 3% του κύκλου εργασιών. Η διαφοροποίηση με αποκλειστικό κριτήριο το ιδιοκτησιακό καθεστώς προσκρούει στην αρχή της ισότητας (Άρθρο 28 του Συντάγματος). Επιπλέον, ο όρος «(ενδεικτικά)» είναι ανεπίτρεπτος σε κυρωτική διάταξη (αρχή της νομιμότητας/σαφήνειας των κυρώσεων).

    Αναδιατύπωση: «…δύναται να επιβάλει διοικητικό πρόστιμο σε δημόσια αρχή ή φορέα, καθώς και σε οποιονδήποτε φορέα, ανεξαρτήτως νομικής μορφής, κατά το μέρος που η παράβαση αφορά τη χρήση συστήματος ΤΝ στο πλαίσιο της παροχής υπηρεσιών φροντίδας υγείας εντός του Γενικού Συστήματος Υγείας: (α) το εν λόγω διοικητικό πρόστιμο δεν υπερβαίνει το ποσό των πενήντα χιλιάδων ευρώ (€50.000) για κάθε μη συμμόρφωση· και (β) δύναται να επιβληθεί ημερήσιο πρόστιμο πενήντα ευρώ (€50) για κάθε ημέρα συνέχισης της μη συμμόρφωσης.» Διαγραφή της λέξης «(ενδεικτικά)» όπου απαντά.

    10

    Άρθρο 22 — νέα εδάφια (3)–(4)

    Δοκιμαστήριο υπό τον Επίτροπο και τον Επίτροπο Προστασίας Δεδομένων· προτεραιότητα πρόσβασης ΜΜΕ· δράσεις ευαισθητοποίησης/κατάρτισης για ΜΜΕ και φορείς εφαρμογής.

    Η δοκιμή συστημάτων ΤΝ κλινικής χρήσης σε πραγματικές συνθήκες δεν νοείται χωρίς τη συμμετοχή των αρχών υγείας και χωρίς όρους προστασίας των ασθενών. Παράλληλα, η υποχρέωση κατάρτισης πρέπει να λάβει συγκεκριμένη μορφή για τον κλάδο με τις μεγαλύτερες ανάγκες γραμματισμού ΤΝ: την υγεία.

    «(3) Στο πλαίσιο του ρυθμιστικού δοκιμαστηρίου λειτουργεί ειδική δέσμη για συστήματα ΤΝ στον τομέα της υγείας, στον σχεδιασμό και τη λειτουργία της οποίας μετέχουν το Υπουργείο Υγείας και η αρμόδια για τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα αρχή. Νοσηλευτήρια δύνανται να μετέχουν ως χώροι ελεγχόμενης δοκιμής υπό πραγματικές συνθήκες, σύμφωνα με τα άρθρα 57 έως 61 του Κανονισμού, υπό όρους που διασφαλίζουν την ασφάλεια των ασθενών και την ενημερωμένη συγκατάθεση. (4) Οι δράσεις του εδαφίου (2)(β) περιλαμβάνουν εθνικό πρόγραμμα γραμματισμού στην τεχνητή νοημοσύνη για τους επαγγελματίες υγείας, σχεδιαζόμενο και υλοποιούμενο σε συνεργασία με το Υπουργείο Υγείας και τους αντιπροσωπευτικούς φορείς των παρόχων υπηρεσιών φροντίδας υγείας.»

    11

    Άρθρο 23 (ή 24) — δευτερογενές δίκαιο

    Κρίσιμα ζητήματα (καταχώριση συστημάτων — άρθρο 16, τήρηση τεκμηρίωσης — άρθρο 17, ρυθμιστικές αποφάσεις) παραπέμπονται σε δευτερογενή νομοθεσία και αποφάσεις του Επιτρόπου.

    Χωρίς θεσμοθετημένη διαβούλευση, ο τομέας της υγείας θα βρίσκεται προ τετελεσμένων σε ρυθμίσεις που τον αφορούν άμεσα.

    Προσθήκη: «Πριν από την έκδοση ρυθμιστικής απόφασης, διατάγματος ή άλλης δευτερογενούς ρύθμισης που αφορά ειδικώς ή κυρίως τη χρήση συστημάτων ΤΝ στον τομέα της υγείας, ο Επίτροπος ζητεί τη γνώμη του Υπουργείου Υγείας και διαβουλεύεται με τους αντιπροσωπευτικούς φορείς των παρόχων υπηρεσιών φροντίδας υγείας, τάσσοντας εύλογη προθεσμία για την υποβολή απόψεων.»

    12

    Άρθρο 25 — νέα εδάφια (2)–(3)

    Ο Νόμος τίθεται σε ισχύ με τη δημοσίευσή του, χωρίς μεταβατικές διατάξεις.

    Απουσιάζει ευθυγράμμιση με το κλιμακωτό χρονοδιάγραμμα του άρθρου 113 του Κανονισμού, όπως τροποποιήθηκε με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2026/1744 (Παράρτημα ΙΙΙ: 2.12.2027 · Παράρτημα Ι: 2.8.2028). Απαιτείται ασφάλεια δικαίου ως προς τον χρόνο ενεργοποίησης των κυρώσεων και περίοδος καθοδήγησης.

    «(2) Οι διοικητικές κυρώσεις και τα διοικητικά μέτρα του άρθρου 14 επιβάλλονται μόνο για παραβάσεις υποχρεώσεων από την ημερομηνία κατά την οποία οι αντίστοιχες υποχρεώσεις καθίστανται εφαρμοστέες δυνάμει του άρθρου 113 του Κανονισμού, όπως εκάστοτε ισχύει. (3) Κατά τους πρώτους δώδεκα (12) μήνες από την έναρξη εφαρμογής των υποχρεώσεων των φορέων εφαρμογής συστημάτων ΤΝ υψηλού κινδύνου, οι Αρμόδιες Αρχές δίδουν προτεραιότητα στην καθοδήγηση, τις συστάσεις και τα διορθωτικά μέτρα έναντι της επιβολής διοικητικών προστίμων.»

    13

    Νέο άρθρο (μετά το άρθρο 22) — Χρήση συστημάτων ΤΝ στον τομέα της υγείας

    Δεν υφίσταται· το Νομοσχέδιο ρυθμίζει αποκλειστικά αρχές, ελέγχους και κυρώσεις.

    Απουσιάζει θετικό πλαίσιο ασφαλούς υιοθέτησης της ΤΝ στην υγεία. Πρότυπο: ο ιταλικός Ν. 132/2025 (σε ισχύ από 10.10.2025) — άρθρο 7 (υποστηρικτικός ρόλος της ΤΝ, ιατρική απόφαση πάντοτε στον επαγγελματία, αξιοπιστία και περιοδική επαλήθευση/επικαιροποίηση συστημάτων, ενημέρωση ασθενούς) και άρθρο 8 (πλαίσιο έρευνας/πειραματισμού με δευτερογενή χρήση δεδομένων χωρίς άμεσα αναγνωριστικά). Εισήγηση προερχόμενη από τη διαβούλευση με τα μέλη.

    «(1) Η χρήση συστημάτων ΤΝ στον τομέα της υγείας αποσκοπεί στη βελτίωση της πρόληψης, της διάγνωσης και της θεραπείας και έχει υποστηρικτικό χαρακτήρα· η κλινική απόφαση παραμένει σε κάθε περίπτωση στον επαγγελματία υγείας. (2) Τα συστήματα ΤΝ που χρησιμοποιούνται στον τομέα της υγείας και τα δεδομένα που αξιοποιούν είναι αξιόπιστα, επαληθεύονται και επικαιροποιούνται περιοδικά, με σκοπό την ελαχιστοποίηση του κινδύνου σφαλμάτων και τη βελτίωση της ασφάλειας των ασθενών. (3) Ο ασθενής ενημερώνεται, κατά τρόπο σαφή και κατανοητό, για τη χρήση συστήματος ΤΝ στο πλαίσιο της φροντίδας του. (4) Η επεξεργασία δεδομένων για σκοπούς έρευνας και ανάπτυξης συστημάτων ΤΝ στον τομέα της υγείας διενεργείται σύμφωνα με τους Κανονισμούς (ΕΕ) 2016/679 και (ΕΕ) 2025/327, κατά κανόνα επί δεδομένων χωρίς άμεσα αναγνωριστικά στοιχεία και με κατάλληλη ενημέρωση των υποκειμένων.»

    Σημείωση: Οι προτεινόμενες διατυπώσεις υποβάλλονται προς διευκόλυνση της νομοπαρασκευαστικής εργασίας· η αρίθμηση και η συστηματική τους θέση δύνανται να προσαρμοστούν κατά την τελική επεξεργασία. Ο ΠΑΣΙΝ παραμένει στη διάθεση της Αρμόδιας Αρχής για νομοτεχνική συνεργασία.

  2. ΣΧΟΛΙΟ 1
    Αρ. Άρθρου και εδαφίου: Άρθρο 5(1)(β).
    Σχόλιο / Εισήγηση: Να διευκρινιστεί ρητά ότι αρμόδια Αρχή Εποπτείας της Αγοράς για τα συστήματα ΤΝ υψηλού κινδύνου του σημείου 5 του Παραρτήματος ΙΙΙ του Κανονισμού είναι ο Επίτροπος, δυνάμει του άρθρου 5(1)(α).
    Αιτιολόγηση: Το εδάφιο (β) απαριθμεί τα σημεία 1, 6, 7 και 8 του Παραρτήματος ΙΙΙ, σύμφωνα με το άρθρο 74(8) του Κανονισμού, και ορθώς δεν περιλαμβάνει το σημείο 5. Ωστόσο, η απουσία ρητής αναφοράς δημιουργεί ερμηνευτική αβεβαιότητα για τους φορείς εφαρμογής. Τα συστήματα αξιολόγησης επιλεξιμότητας και χορήγησης παροχών κοινωνικής πρόνοιας εμπίπτουν στο σημείο 5 και αφορούν άμεσα την Υπηρεσία μας. Απαιτείται βεβαιότητα ως προς την εποπτεύουσα Αρχή, τόσο για την υποβολή κοινοποιήσεων όσο και για την επικοινωνία επί εποπτικών ζητημάτων.

    ΣΧΟΛΙΟ 2
    Αρ. Άρθρου και εδαφίου: Άρθρο 5(3) και 5(4).
    Σχόλιο / Εισήγηση: Να προστεθεί στο άρθρο 5(3), ή σε νέο εδάφιο, υποχρέωση των Αρμόδιων Αρχών να παρέχουν προς τις δημόσιες υπηρεσίες που ενεργούν ως φορείς εφαρμογής συστημάτων ΤΝ υψηλού κινδύνου: (α) κατευθυντήριες γραμμές, (β) τυποποιημένα υποδείγματα και έντυπα, και (γ) καθορισμένο σημείο επαφής για τεχνική και ρυθμιστική καθοδήγηση.
    Αιτιολόγηση: Το άρθρο 5(3) ορίζει τις Αρμόδιες Αρχές ως συμβούλους του Υφυπουργού για τη διαμόρφωση πολιτικής, χωρίς αντίστοιχη πρόνοια για υποστήριξη των φορέων εφαρμογής. Το άρθρο 62 του Κανονισμού προβλέπει ειδικούς διαύλους υποστήριξης για ΜΜΕ και νεοφυείς επιχειρήσεις, χωρίς ανάλογη πρόβλεψη για δημόσιες υπηρεσίες, οι οποίες όμως φέρουν πρόσθετες υποχρεώσεις δυνάμει των άρθρων 26, 27 και 49(3) του Κανονισμού. Χωρίς κεντρική καθοδήγηση, κάθε Υπηρεσία θα αναπτύσσει ιδία διαδικασία και τεκμηρίωση, με περιττό κόστος, ανομοιομορφία και αυξημένο κίνδυνο μη συμμόρφωσης.

    ΣΧΟΛΙΟ 3
    Αρ. Άρθρου και εδαφίου: Άρθρο 14(10), σε συνδυασμό με τα εδάφια 14(2), (3) και (4).
    Σχόλιο / Εισήγηση: Να διευκρινιστεί ρητά ότι το εδάφιο (10) αποτελεί το αποκλειστικό και ανώτατο πλαίσιο διοικητικών προστίμων για δημόσιες αρχές και φορείς, και ότι τα ποσά των εδαφίων (2), (3) και (4) δεν εφαρμόζονται σε αυτούς. Επιπλέον, να προβλεφθεί υποχρεωτική κλιμάκωση: για δημόσιες αρχές, η επιβολή διοικητικού προστίμου να επιτρέπεται μόνο εφόσον έχει προηγηθεί γραπτή προειδοποίηση με σύσταση για άρση της παράβασης, κατά το εδάφιο (1)(γ)(i), και η παράβαση εξακολουθεί να υφίσταται μετά την πάροδο εύλογης προθεσμίας συμμόρφωσης.

    Αιτιολόγηση: Το άρθρο 99(8) του Κανονισμού αναθέτει ρητά στο κράτος μέλος να καθορίσει αν και σε ποιο βαθμό επιβάλλονται διοικητικά πρόστιμα σε δημόσιες αρχές και φορείς. Το νομοσχέδιο ασκεί τη διακριτική αυτή ευχέρεια στο εδάφιο (10), πλην όμως η διατύπωση «Χωρίς επηρεασμό των διατάξεων του εδαφίου (1)» στα εδάφια (2) και (3) δεν αποκλείει την εφαρμογή των προστίμων των 35, 15 και 7,5 εκατομμυρίων ευρώ σε δημόσιους φορείς. Η αμφισημία είναι ουσιώδης: δεν προκύπτει αν δημόσια υπηρεσία εκτίθεται σε πρόστιμο πενήντα χιλιάδων ευρώ ή τριάντα πέντε εκατομμυρίων ευρώ για την ίδια παράβαση. Δεδομένου ότι τα ποσά του εδαφίου (10) φέρουν την ένδειξη «ενδεικτικά», το ζήτημα παραμένει ανοικτό και πρέπει να επιλυθεί πριν την ψήφιση. Η κλιμάκωση δικαιολογείται διότι η μη συμμόρφωση δημόσιας υπηρεσίας οφείλεται τυπικά σε έλλειψη πόρων ή καθοδήγησης, όχι σε οικονομικό όφελος, και το διορθωτικό αποτέλεσμα επιτυγχάνεται πληρέστερα με εντολή συμμόρφωσης παρά με κύρωση.

    ΣΧΟΛΙΟ 4
    Αρ. Άρθρου και εδαφίου: Άρθρο 15.
    Σχόλιο / Εισήγηση: Να τροποποιηθεί το άρθρο ως ακολούθως: τα διοικητικά πρόστιμα που εισπράττονται δυνάμει του παρόντος Νόμου να αποτελούν έσοδο του Πάγιου Ταμείου της Δημοκρατίας και όχι έσοδο του ταμείου της Αρμόδιας Αρχής που τα επιβάλλει.

    Αιτιολόγηση: Το διοικητικό πρόστιμο έχει, κατά τον Κανονισμό, αποτρεπτικό και διορθωτικό χαρακτήρα και δεν συνιστά πηγή χρηματοδότησης της εποπτικής λειτουργίας. Η απόδοση των προστίμων στο ταμείο της επιβάλλουσας Αρχής δημιουργεί θεσμικά ανεπιθύμητη σύνδεση μεταξύ της άσκησης κυρωτικής εξουσίας και των εσόδων της ίδιας Αρχής, η οποία δύναται να θέσει εν αμφιβόλω την αμεροληψία που επιτάσσει το άρθρο 10 του παρόντος Νόμου. Η δυσλειτουργία εντείνεται στην περίπτωση προστίμων σε δημόσιες αρχές κατά το άρθρο 14(10): το πρόστιμο συνιστά τότε μεταφορά δημοσίων πόρων από Υπηρεσία χρηματοδοτούμενη από τον κρατικό προϋπολογισμό προς το ταμείο ανεξάρτητης Αρχής, χωρίς δημοσιονομικό όφελος για τη Δημοκρατία και με καθαρή απώλεια επιχειρησιακής ικανότητας στην υπηρεσία που εξυπηρετεί τον πολίτη. Η απόδοση στο Πάγιο Ταμείο, σύμφωνα με το άρθρο 166 του Συντάγματος, διασφαλίζει δημοσιονομική ουδετερότητα και θεσμική καθαρότητα. Η επάρκεια πόρων των Αρμόδιων Αρχών διασφαλίζεται ήδη αυτοτελώς από το άρθρο 5(4).

    ΣΧΟΛΙΟ 5
    Αρ. Άρθρου και εδαφίου: Άρθρο 16.
    Σχόλιο / Εισήγηση: Να επεκταθεί το άρθρο ώστε να καθορίζεται και η διαδικασία αυτοκαταχώρισης των δημόσιων αρχών που ενεργούν ως φορείς εφαρμογής, δυνάμει του άρθρου 49(3) του Κανονισμού, πριν από τη θέση σε λειτουργία ή τη χρήση συστήματος ΤΝ υψηλού κινδύνου του Παραρτήματος ΙΙΙ, καθώς και η υποστήριξη που παρέχει ο Επίτροπος προς τούτο.

    Αιτιολόγηση: Το άρθρο 16 ρυθμίζει αποκλειστικά την καταχώριση συστημάτων του σημείου 2 του Παραρτήματος ΙΙΙ. Ουδεμία πρόνοια υπάρχει για την αυτοτελή υποχρέωση καταχώρισης που το άρθρο 49(3) του Κανονισμού επιβάλλει στις δημόσιες αρχές ως φορείς εφαρμογής, η οποία καλύπτει και τα συστήματα του σημείου 5 και συνεπώς την Υπηρεσία μας. Πρόκειται για υποχρέωση που προηγείται χρονικά της θέσης σε λειτουργία και της οποίας η μη τήρηση συνιστά παράβαση. Απαιτείται σαφής εθνική διαδικασία, σημείο υποβολής και υποστήριξη ως προς την πρόσβαση στη βάση δεδομένων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

    ΣΧΟΛΙΟ 6
    Αρ. Άρθρου και εδαφίου: Άρθρο 22(2)(α).
    Σχόλιο / Εισήγηση: Να δοθεί προτεραιότητα πρόσβασης στο εθνικό ρυθμιστικό δοκιμαστήριο ΤΝ και στις δημόσιες υπηρεσίες, τουλάχιστον για συστήματα υψηλού κινδύνου που αναπτύσσονται για την εξυπηρέτηση του πολίτη και την άσκηση δημόσιας εξουσίας.

    Αιτιολόγηση: Το άρθρο 57(9) του Κανονισμού θεσπίζει κατώτατο όριο προτεραιότητας υπέρ των ΜΜΕ και των νεοφυών επιχειρήσεων και δεν αποκλείει την επέκταση της προτεραιότητας σε άλλες κατηγορίες από το εθνικό δίκαιο. Οι δημόσιες υπηρεσίες αναπτύσσουν συστήματα που επιδρούν άμεσα σε δικαιώματα πολιτών, ιδίως σε ζητήματα πρόσβασης σε παροχές πρόνοιας. Η δυνατότητα ελεγχόμενης δοκιμής υπό εποπτεία, πριν τη θέση σε λειτουργία, επιτρέπει τον ορθό σχεδιασμό εξ αρχής, αντί της εκ των υστέρων διόρθωσης, και μειώνει τόσο τον κίνδυνο για τον πολίτη όσο και το κόστος για το Δημόσιο.

    ΣΧΟΛΙΟ 7
    Αρ. Άρθρου και εδαφίου: Άρθρο 23.
    Σχόλιο / Εισήγηση: Να καθοριστεί, μέσω δευτερογενούς νομοθεσίας ή κατευθυντήριων γραμμών, η διαδικασία εφαρμογής του άρθρου 27 του Κανονισμού αναφορικά με την εκτίμηση επιπτώσεων στα θεμελιώδη δικαιώματα: χρόνος διενέργειας, αρχή προς την οποία κοινοποιείται το αποτέλεσμα, και τυποποιημένο έντυπο. Το εθνικό έντυπο να ευθυγραμμίζεται με το ερωτηματολόγιο-πρότυπο που αναπτύσσει η Υπηρεσία ΤΝ δυνάμει του άρθρου 27(5) του Κανονισμού. Να διευκρινιστεί, περαιτέρω, ότι όπου έχει ήδη διενεργηθεί εκτίμηση αντικτύπου σχετικά με την προστασία δεδομένων δυνάμει του άρθρου 35 του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/679, η εκτίμηση επιπτώσεων στα θεμελιώδη δικαιώματα τη συμπληρώνει και δεν αναπαράγει τα ήδη καλυπτόμενα στοιχεία.

    Αιτιολόγηση: Η υποχρέωση του άρθρου 27 βαρύνει τους φορείς εφαρμογής που είναι οργανισμοί δημοσίου δικαίου και αφορά άμεσα την Υπηρεσία μας, καθώς τα συστήματα αξιολόγησης και χορήγησης παροχών εμπίπτουν στο σημείο 5 του Παραρτήματος ΙΙΙ. Το άρθρο 27(4) του Κανονισμού ορίζει ρητά σχέση συμπληρωματικότητας με την εκτίμηση αντικτύπου του ΓΚΠΔ· σαφής εθνική οδηγία αποτρέπει τόσο την περιττή επανάληψη εργασίας όσο και την εσφαλμένη εντύπωση ότι η ύπαρξη ΕΑΠΔ απαλλάσσει από την υποχρέωση. Ελλείψει κοινής διαδικασίας και κοινού εντύπου, κάθε Υπηρεσία θα αναπτύξει ιδία μεθοδολογία, με ανομοιομορφία και κίνδυνο απόκλισης από το ενωσιακό πρότυπο.

    ΣΧΟΛΙΟ 8
    Αρ. Άρθρου και εδαφίου: Άρθρο 13.
    Σχόλιο / Εισήγηση: Να διευκρινιστεί ότι τα αιτήματα παροχής πληροφοριών πρέπει να περιορίζονται σε όσα είναι αναγκαία και αναλογικά προς τον συγκεκριμένο εποπτικό σκοπό.
    Αιτιολόγηση: Το άρθρο παρέχει στις Αρμόδιες Αρχές ευρεία δυνατότητα να απαιτούν πληροφορίες από οποιοδήποτε φυσικό ή νομικό πρόσωπο. Παράλληλα προβλέπει εμπιστευτικότητα και προστασία εμπορικού και επαγγελματικού απορρήτου. Η σαφέστερη αναφορά στην αναγκαιότητα και αναλογικότητα θα ενισχύσει την ασφάλεια δικαίου και θα περιορίσει τη συλλογή πληροφοριών πέραν όσων απαιτούνται για τον έλεγχο.

  3. Θεωρώ ιδιαίτερα σημαντική τη δημιουργία ενός σαφούς εθνικού πλαισίου για την εφαρμογή του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1689 στην Κυπριακή Δημοκρατία. Στο πλαίσιο αυτό, θεωρώ πως πρέπει να δωθεί ιδιαίτερη σημασία στη διαφάνεια, στην ενημέρωση των πολιτών και στην πρακτική δυνατότητα άσκησης των δικαιωμάτων τους, ιδιαίτερα όταν η χρήση συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) ενδέχεται να επηρεάζει αποφάσεις που τους αφορούν.
    Προς τούτου, η πρόβλεψη του Άρθρου 19 για το δικαίωμα κάθε φυσικού ή νομικού προσώπου να υποβάλλει καταγγελία ή παράπονο αποτελεί σημαντική εγγύηση. Παρ΄όλα αυτά, κατά την άποψη μου θα μπορούσε να ενισχυθεί με σαφέστερη καθοδήγηση ως προς την πρακτική άσκηση του συγκεκριμένου δικαιώματος. Δεδομένου ότι στο Άρθρο 5 προβλέπονται διαφορετικές Αρμόδιες Αρχές εποπτείας της αγοράς, ανάλογα με τον τομέα και την περίπτωση, ένας πολίτης ενδέχεται να δυσκολεύεται να προσδιορίσει ποια Αρχή είναι αρμόδια για την καταγγελία του.
    Για τον λόγο αυτό, θα μπορούσε να εξεταστεί η δημιουργία μιας σαφούς και εύκολα προσβάσιμης διαδικασίας υποβολής καταγγελιών, ενδεχομένως μέσω ενός ενιαίου σημείου παραλαβής και καθοδήγησης, το οποίο θα διαβιβάζει, όπου απαιτείται, την καταγγελία στην εκάστοτε αρμόδια Αρχή. Παράλληλα, θα ήταν χρήσιμο ο πολίτης να ενημερώνεται με απλή και κατανοητή γλώσσα για τα δικαιώματά του, για την αρμόδια Αρχή και για την πορεία εξέτασης της καταγγελίας του.
    Με αυτόν τον τρόπο, η εφαρμογή του Κανονισμού δεν θα περιορίζεται μόνο στη θεσμική κατοχύρωση μηχανισμών εποπτείας, αλλά θα ενισχύεται και η ουσιαστική πρόσβαση των πολιτών σε αυτούς. Η σαφής ενημέρωση, η διαφάνεια και μια απλή διαδικασία καταγγελιών μπορούν να συνδράμουν στην αποτελεσματικότερη προστασία των δικαιωμάτων ενώ παράλληλα, να συνδράμει στην ενίσχυση της εμπιστοσύνης των πολιτών στη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης.

  4. Θεωρώ ότι η δημιουργία ενός σαφούς νομοθετικού πλαισίου για την Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) στην Κύπρο είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς η χρήση της αυξάνεται συνεχώς τόσο στην επαγγελματική όσο και στην καθημερινή ζωή. Η εφαρμογή της Τεχνητής Νοημοσύνης μπορεί να προσφέρει σημαντικά οφέλη, όπως ταχύτερη επεξεργασία πληροφοριών, βελτίωση υπηρεσιών και υποστήριξη της έρευνας και της καινοτομίας. Παράλληλα, όμως, θεωρώ απαραίτητο να υπάρχουν σαφείς κανόνες που να διασφαλίζουν την προστασία των προσωπικών δεδομένων, τη διαφάνεια και την υπεύθυνη χρήση των συστημάτων ΤΝ. Ιδιαίτερη σημασία πρέπει να δίνεται στις περιπτώσεις όπου οι αποφάσεις ενός συστήματος ΤΝ μπορούν να επηρεάσουν άμεσα τους πολίτες. Για τον λόγο αυτό, θεωρώ σημαντικό να υπάρχει επαρκής ανθρώπινη εποπτεία και δυνατότητα ελέγχου των αποφάσεων που λαμβάνονται με τη χρήση τέτοιων συστημάτων.

  5. Το νομοσχέδιο έχει ένα σημαντικό πλεονέκτημα: δεν προσπαθεί να αντιγράψει τον AI Act. Προσπαθεί να δημιουργήσει το εθνικό διοικητικό και εποπτικό πλαίσιο.

    Όμως υπάρχει ένας κίνδυνος: να δημιουργηθεί ένα πολύπλοκο σύστημα όπου ο ίδιος φορέας θα πρέπει να κάνει DPIA, FRIA, AI risk assessment, conformity assessment, cybersecurity assessment, να υποβάλλει πολλαπλές γνωστοποιήσεις και να αντιμετωπίζει περισσότερες από μία Αρχές για το ίδιο σύστημα.

    Να προβλεθούν τα εξής:
    (1) ο Ν.125(I)/2018 πρέπει να ενσωματωθεί ρητά στο νομοσχέδιο

    Προτείνω στο άρθρο 4 να προστεθεί ειδική παράγραφος:
    Όταν η εφαρμογή του παρόντος Νόμου συνεπάγεται επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, εφαρμόζονται παράλληλα και οι διατάξεις του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/679, του περί Προστασίας των Φυσικών Προσώπων… Νόμου 125(I)/2018 και, όπου εφαρμόζεται, του περί Προστασίας των Φυσικών Προσώπων από Επεξεργασία Δεδομένων για σκοπούς επιβολής του νόμου Νόμου 44(I)/2019.

    (2) Η Δημοκρατία εισηγούμαι να θεσπίσει ένα ενιαίο “AI Compliance File” με κοινά δεδομένα και παραπομπές μεταξύ των επιμέρους αξιολογήσεων.

    Για παράδειγμα:
    – μία περιγραφή συστήματος,
    – ένας σκοπός χρήσης,
    – μία περιγραφή χρηστών,
    – μία χαρτογράφηση δεδομένων,
    – μία αρχιτεκτονική ασφάλειας,

    και από εκεί:
    – DPIA section,
    – FRIA section,
    – AI risk section,
    – cybersecurity section.
    Δεν επαναλαμβάνονται τα ίδια στοιχεία πέντε φορές.

    Η εκτίμηση αντικτύπου που απαιτείται κατά τον Ν.125(I)/2018 και η οποία διενεργείται κατά το στάδιο σχεδιασμού της νομοθετικής ή κανονιστικής ρύθμισης μπορεί, όπου καλύπτει επαρκώς τη συγκεκριμένη επεξεργασία, να αποτελεί τη βάση για την αξιολόγηση της συγκεκριμένης πράξης επεξεργασίας, χωρίς να απαιτείται επανάληψη της ίδιας εκτίμησης.

    Με άλλα λόγια:
    μία φορά η αξιολόγηση του νομικού πλαισίου – όχι ξανά από την αρχή.

    (3) Άρθρο 5
    Το νομοσχέδιο ορίζει:
    – τον Επίτροπο Επικοινωνιών ως Κοινοποιούσα Αρχή και Αρχή Εποπτείας Αγοράς/Ενιαίο Σημείο Επαφής,
    – τον Επίτροπο Προστασίας Δεδομένων για συγκεκριμένες κατηγορίες high-risk και prohibited systems,
    – την ΚΤΚ για συγκεκριμένα χρηματοοικονομικά συστήματα,
    – και επιτρέπει στο Υπουργικό Συμβούλιο να ορίσει οποιαδήποτε άλλη Αρχή.

    Η προτεινόμενη κατανομή αρμοδιοτήτων
    Θα πρότεινα το εξής μοντέλο:
    Γενική εφαρμογή AI Act = Επίτροπος Επικοινωνιών / Διεύθυνση ΤΝ
    Ενιαίο σημείο επαφής = Επίτροπος Επικοινωνιών
    Προσωπικά δεδομένα/GDPR = Επίτροπος Προστασίας Δεδομένων
    Επεξεργασία από law enforcement= Αρμόδια αρχή τομέα + DPCP για data protection
    Βιομετρικά = Αρμόδια αρχή law enforcement
    Χρηματοοικονομικά = ΚΤΚ
    Προϊόντα Annex I = αρμόδια sectoral market surveillance authority
    Conformity assessment bodies = Επίτροπος/ΚΟΠΠ
    Fundamental rights = Επίτροπος Διοικήσεως / DPCP / λοιπές αρμόδιες αρχές ανά πεδίο
    Κυβερνοασφάλεια = αρμόδια αρχή κυβερνοασφάλειας όπου εμπίπτει

    Δεν χρειάζεται να δημιουργήσουμε νέα Αρχή για κάθε πρόβλημα. Χρειάζεται σωστός συντονισμός των υφιστάμενων.

    (4) Άρθρο 5(1)(δ)
    Η πρόνοια: «Κάθε άλλη Αρμόδια Αρχή που κρίνεται αναγκαίο… κατόπιν απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου»
    είναι υπερβολικά ανοικτή.

    Δεν θα την καταργούσα, διότι χρειάζεται μελλοντική ευελιξία. Θα έβαζα όμως ασφαλιστική δικλείδα:

    Το Υπουργικό Συμβούλιο να μπορεί να ορίζει νέα Αρμόδια Αρχή μόνο εφόσον:
    – υπάρχει συγκεκριμένη αρμοδιότητα στον AI Act,
    – καθορίζεται ο συγκεκριμένος τομέας,
    – καθορίζονται οι συγκεκριμένες εξουσίες,
    – προσδιορίζεται ποιος είναι lead authority,
    – δεν επικαλύπτονται υφιστάμενες αρμοδιότητες,
    – δημοσιεύεται Εθνικός Πίνακας Αρμοδιοτήτων ΤΝ.

    Να προβλεφθεί:
    “Η προσθήκη νέας Αρμόδιας Αρχής δεν δημιουργεί αυτομάτως νέα διαδικασία, άδεια, τέλος ή υποχρέωση για οικονομικό φορέα, εκτός εάν αυτή προβλέπεται στον Κανονισμό ή σε νόμο.”
    Αυτό προστατεύει τις επιχειρήσεις από διοικητικό πολλαπλασιασμό.

    (5) Νέα κρίσιμη πρόνοια: ποιος είναι «υπεύθυνος επεξεργασίας» μεταξύ των Αρχών;
    Το άρθρο 5(2) λέει ότι οι Αρχές συνεργάζονται και ανταλλάσσουν πληροφορίες.

    Αλλά δεν λέει:
    – Μποιος είναι controller,
    – πότε υπάρχει joint controllership,
    – ποιος είναι processor,
    – ποιος καθορίζει σκοπό,
    – ποιος καθορίζει μέσα,
    – ποιος απαντά σε αίτημα υποκειμένου,
    – ποιος διατηρεί τα δεδομένα,
    – ποιος ευθύνεται για breach.
    Αυτό πρέπει να ρυθμιστεί.

    Προτείνω νέο άρθρο 5(5):
    “Κάθε Αρμόδια Αρχή θεωρείται υπεύθυνος επεξεργασίας για τις πράξεις επεξεργασίας που διενεργεί αυτοτελώς για τους σκοπούς άσκησης των αρμοδιοτήτων της. Όπου δύο ή περισσότερες Αρχές καθορίζουν από κοινού τους σκοπούς και τα μέσα της επεξεργασίας, εφαρμόζονται οι διατάξεις περί από κοινού υπευθύνων επεξεργασίας. Όπου Αρχή επεξεργάζεται δεδομένα αποκλειστικά για λογαριασμό άλλης Αρχής, εφαρμόζονται οι διατάξεις περί εκτελούντος την επεξεργασία.”

    (6) Άρθρο 5(2) – να δημιουργηθεί «πρωτόκολλο συνεργασίας», όχι περισσότερες διαδικασίες
    Οι Αρχές πρέπει να έχουν ένα κοινό πρωτόκολλο που να προβλέπει:
    ποιος λαμβάνει την καταγγελία,
    ποιος είναι lead authority,
    πότε εμπλέκεται ο DPCP,
    πότε εμπλέκεται η ΚΤΚ,
    πότε εμπλέκεται η Αρχή Κυβερνοασφάλειας,
    πότε εμπλέκεται ο Επίτροπος Διοικήσεως,
    ποιος ζητά στοιχεία από τον οικονομικό φορέα,
    ποιος διενεργεί inspection,
    ποιος επιβάλλει κυρώσεις.

    Κανόνας:
    Ένα αίτημα στοιχείων προς την επιχείρηση από το Δημόσιο, όχι τέσσερα διαφορετικά αιτήματα από τέσσερις Αρχές.

    (7) Άρθρο 11 – σοβαρά περιστατικά: να μη δημιουργηθεί τριπλή αναφορά

    Ένα περιστατικό AI μπορεί ταυτόχρονα να είναι:
    – serious incident κατά AI Act,
    – personal data breach κατά GDPR,
    – cybersecurity incident κατά NIS2/κυπριακής νομοθεσίας κυβερνοασφάλειας.
    Το άρθρο 11 σήμερα προβλέπει κοινοποίηση κάθε serious incident στο Ενιαίο Σημείο Επαφής.

    Εισήγηση:
    Να δημιουργηθεί: Εθνικός Ενιαίος Μηχανισμός Αναφοράς Περιστατικών ΤΝ.

    Ο φορέας υποβάλλει μία ηλεκτρονική αναφορά.
    Το σύστημα:
    – αναγνωρίζει AI incident,
    – data breach,
    – cybersecurity incident,
    – sectoral incident,
    και διαβιβάζει αυτοματοποιημένα το σχετικό τμήμα στην αρμόδια Αρχή.

    Αυτό δεν σημαίνει κατάργηση των διαφορετικών νομικών υποχρεώσεων. Σημαίνει: μία υποβολή – πολλαπλή εσωτερική διαβίβαση του Δημοσίου.

    (8) Άρθρο 12 – χρειάζεται ισχυρή προστασία δεδομένων

    Το άρθρο 12 δίνει πολύ ευρεία εξουσία στις Αρμόδιες Αρχές να απαιτούν πληροφορίες από οποιοδήποτε φυσικό ή νομικό πρόσωπο. Αυτό είναι αναγκαίο.

    Αλλά πρέπει να προστεθούν:
    -σκοπός επεξεργασίας,
    αναγκαιότητα,
    αναλογικότητα,
    ελαχιστοποίηση,
    περιορισμός πρόσβασης,
    καταγραφή πρόσβασης,
    ασφαλής διαβίβαση,
    χρόνος διατήρησης,
    διαγραφή/επιστροφή μετά την ολοκλήρωση,
    κανόνες διεθνών διαβιβάσεων.

    Ο ΓΚΠΔ απαιτεί περιορισμό σκοπού, ελαχιστοποίηση, περιορισμό περιόδου αποθήκευσης και ασφάλεια επεξεργασίας. Ειδικά: Το άρθρο 12(3) σήμερα εστιάζει στην αναλογικότητα και στο εμπορικό/επαγγελματικό απόρρητο.

    Πρέπει να προσθέσει ρητά:
    «και την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2016/679, τον Ν.125(I)/2018 και, όπου εφαρμόζεται, τον Ν.44(I)/2019».

    (9) Άρθρο 12 – source code και ευαίσθητα δεδομένα

    Δεν θα έδινα γενική εξουσία σε κάθε Αρχή να ζητά:
    source code,
    training datasets,
    προσωπικά δεδομένα,
    βιομετρικά δεδομένα,
    χωρίς ιεράρχηση.

    Θα πρότεινα κλιμάκωση:
    Επίπεδο 1
    Έγγραφα συμμόρφωσης.

    Επίπεδο 2
    Technical documentation/logs.

    Επίπεδο 3
    Αναγκαία δεδομένα.

    Επίπεδο 4
    Sensitive personal data.

    Επίπεδο 5
    Source code / model internals.

    Το ανώτερο επίπεδο να απαιτεί ειδική αιτιολογία ότι τα ηπιότερα μέσα δεν επαρκούν. Αυτό είναι σύμφωνο με τη risk-based λογική του AI Act και με τις αρχές necessity/proportionality του GDPR.

    (10) Άρθρο 13 – έρευνα: να ευθυγραμμιστεί με τις εξουσίες του DPCP
    Το άρθρο 13 επιτρέπει είσοδο, επιθεώρηση και συλλογή στοιχείων και ποινικοποιεί την παρεμπόδιση.

    Εισήγηση: Να προστεθεί:
    «Οι εξουσίες έρευνας ασκούνται με την επιφύλαξη των ειδικότερων εγγυήσεων που προβλέπονται από την εφαρμοστέα νομοθεσία περί προστασίας δεδομένων, ποινικής διαδικασίας, δικηγορικού απορρήτου και άλλων ειδικών απορρήτων.»

    (11) Άρθρο 14 – κυρώσεις: εδώ η σύνδεση με GDPR είναι κρίσιμη
    Το άρθρο 14(7)(β) και (γ) ήδη αναγνωρίζει ότι πρέπει να λαμβάνονται υπόψη πρόστιμα που έχουν επιβληθεί από άλλες Αρχές για την ίδια δραστηριότητα. Αυτό είναι πολύ θετικό.

    Προτείνω να προστεθεί υποχρεωτικός έλεγχος πριν από την επιβολή προστίμου:
    “Η Αρμόδια Αρχή, πριν από την επιβολή διοικητικής κύρωσης για παράβαση που συνδέεται με επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, ελέγχει μέσω του μηχανισμού συνεργασίας εάν η ίδια πραγματική βάση αποτελεί αντικείμενο διαδικασίας ή κύρωσης από τον Επίτροπο Προστασίας Δεδομένων ή άλλη Αρμόδια Αρχή.”

    Σκοπός της πρότασης είναι να αποφεύγεται: δύο έρευνες + δύο φάκελοι + δύο ακροάσεις + δύο πρόστιμα για το ίδιο πράγμα.

    (12) Άρθρο 15 – τα πρόστιμα δεν πρέπει να χρηματοδοτούν τον ρυθμιστή
    Το άρθρο 15 προβλέπει ότι τα διοικητικά πρόστιμα αποτελούν έσοδα του ταμείου της Αρμόδιας Αρχής.

    Προτιμότερο:
    “Τα πρόστιμα να αποτελούν έσοδο του Πάγιου Ταμείου της Δημοκρατίας ή άλλου κεντρικού μηχανισμού που δεν συνδέεται με τον προϋπολογισμό της Αρχής.”

    Η χρηματοδότηση της Αρχής πρέπει να είναι ανεξάρτητη από τον αριθμό προστίμων. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τον DPCP, ο οποίος πρέπει να διατηρεί την ανεξαρτησία του ως εποπτική αρχή. Ο Ν.125(I)/2018 ήδη θεσπίζει ειδικό θεσμικό καθεστώς ανεξαρτησίας και εξουσιών του Επιτρόπου.

    (13) Άρθρο 16 – εδώ υπάρχει σοβαρό πρόβλημα περιττής διαδικασίας
    Το άρθρο 16 επιτρέπει στον Επίτροπο να καθορίσει τρόπο καταχώρισης των high-risk systems που αναφέρονται στο Παράρτημα III σημείο 2 μέσω δευτερογενούς νομοθεσίας.

    Ο AI Act διαθέτει ευρωπαϊκή βάση δεδομένων για high-risk AI systems. Δεν πρέπει η Κύπρος να δημιουργήσει δεύτερη υποχρεωτική καταχώριση. Η αρχή πρέπει να είναι: Once registered in the EU database → no second national registration.

    Εάν χρειάζεται εθνικό μητρώο για εποπτικούς λόγους:
    – να αντλεί στοιχεία από την ευρωπαϊκή βάση,
    – να υπάρχει API/διαλειτουργικότητα,
    – να μην υποχρεώνεται ο πάροχος να ξαναυποβάλει τα ίδια στοιχεία.
    Αυτό είναι ακριβώς το είδος «αχρείαστης διαδικασίας» που πρέπει να αποφευχθεί.

    (14) Άρθρο 17 – τεκμηρίωση: να μη δημιουργηθεί δεύτερο αρχείο
    Το άρθρο 17 επιτρέπει στον Επίτροπο να καθορίσει πώς θα παραμένουν διαθέσιμα τα έγγραφα όταν ο πάροχος πτωχεύσει ή παύσει δραστηριότητα.

    Η καλύτερη λύση είναι:
    contractual escrow,
    ασφαλές repository,
    designated custodian,
    πρόσβαση της αρμόδιας Αρχής,
    χωρίς duplicative storage όπου δεν χρειάζεται.

    (15) Άρθρο 22 – Regulatory Sandbox: εδώ χρειάζεται αποφυγή περιττής συμμετοχής του DPCP
    Το άρθρο 22(1) ορίζει τον Επίτροπο Επικοινωνιών και το Γραφείο Επιτρόπου Προστασίας Δεδομένων ως εθνικές αρχές για το sandbox.

    Ο DPCP δεν χρειάζεται να εμπλέκεται σε κάθε sandbox project.
    Αν δεν υπάρχουν προσωπικά δεδομένα:
    DPCP → ενημερώνεται, αλλά δεν απαιτείται ενεργή αξιολόγηση.

    Αν υπάρχουν προσωπικά δεδομένα:
    DPCP → συμμετέχει στο data protection σκέλος.

    Αν υπάρχουν sensitive/biometric data:
    DPCP → ενεργός ρόλος και DPIA όπου απαιτείται.

    Αυτό μειώνει σημαντικά τη γραφειοκρατία.

    (16) Sandbox και DPIA – να υπάρχει fast-track
    Θα πρότεινα:
    Sandbox DPIA Fast Track

    Εάν ένα σύστημα έχει ήδη αξιολογηθεί από τον DPCP σε προηγούμενο sandbox και δεν αλλάζουν:
    σκοπός,
    κατηγορίες δεδομένων,
    πληθυσμός,
    τεχνολογία,
    κίνδυνοι,
    να μην απαιτείται νέα πλήρης DPIA.

    Να γίνεται update assessment.

    (17) Άρθρο 23
    Το άρθρο 23 επιτρέπει σε κάθε Αρμόδια Αρχή να εκδίδει δευτερογενή νομοθεσία ή κατευθυντήριες γραμμές.

    Αν μείνει έτσι, σε 3-4 χρόνια μπορεί να έχουμε:
    οδηγίες του Επιτρόπου,
    οδηγίες DPCP,
    οδηγίες ΚΤΚ,
    οδηγίες sectoral authorities,
    οδηγίες cybersecurity,
    οδηγίες Υφυπουργείου.
    Και ο επιχειρηματίας θα πρέπει να παρακολουθεί έξι διαφορετικά regulatory streams.

    Προτείνω:
    Ενιαίο Εθνικό Πλαίσιο Κατευθυντήριων Γραμμών ΤΝ. Ο Επίτροπος Επικοινωνιών/AI Directorate να λειτουργεί ως editor/coordinator.

    Κάθε Αρχή:
    εκδίδει μόνο sector-specific guidance, και μόνο εντός της αρμοδιότητάς της.

    (18) Άρθρο 24 – δημόσια διαβούλευση: να μην έχουμε τέσσερις διαβουλεύσεις για το ίδιο θέμα
    Το άρθρο 24 απαιτεί δημόσια διαβούλευση πριν από τη δευτερογενή νομοθεσία.

    θα πρόσθετα:
    “Όταν σχέδιο ρύθμισης αφορά αρμοδιότητες περισσότερων Αρμόδιων Αρχών, πραγματοποιείται μία ενιαία διαβούλευση, με κοινό κείμενο και κοινό πίνακα σχολίων.”

    (19) Άρθρο 4(3)
    (19.1) Το άρθρο 4(3) λέει ότι οι παραπομπές σε ευρωπαϊκές πράξεις νοούνται ως παραπομπές στις πράξεις όπως εκάστοτε διορθώνονται, τροποποιούνται ή αντικαθίστανται.

    Αυτό πρέπει να επεκταθεί νομοτεχνικά σε όλο το νομοσχέδιο. Γιατί ο Digital Omnibus έχει ήδη αλλάξει σημαντικά: Law enforcement AI guidance: αρμόδια law enforcement authority + DPCP για data protection.

    (19.2) Επίσης:
    Δεν πρέπει να γράφουμε: «Παράρτημα III σημείο 2», όπου δεν είναι απολύτως αναγκαίο.

    Προτιμότερο: «τα συστήματα που εμπίπτουν στην αντίστοιχη κατηγορία σύμφωνα με τον Κανονισμό, όπως εκάστοτε τροποποιείται».
    Αυτό θα κάνει τον κυπριακό νόμο πολύ πιο ανθεκτικό σε μελλοντικές αλλαγές.

    (20) Η μεγάλη ασφαλιστική δικλείδα που λείπει: «No Gold-Plating without justification»
    Θα πρόσθετα νέο οριζόντιο κανόνα:
    “Καμία εθνική διοικητική διαδικασία, άδεια, μητρώο, τέλος, πιστοποιητικό, εκτίμηση ή πρόσθετη υποχρέωση δεν θεσπίζεται πέραν όσων απαιτούνται από τον Κανονισμό, εκτός εάν προβλέπεται ρητά από τον παρόντα Νόμο και συνοδεύεται από τεκμηρίωση αναγκαιότητας, αναλογικότητας και διοικητικού κόστους.”

    Γιατί ο μεγαλύτερος κίνδυνος δεν είναι μόνο η ανεπαρκής προστασία. Είναι και το αντίθετο: υπερρύθμιση → κόστος → καθυστέρηση → αποφυγή καινοτομίας → οι μικρές επιχειρήσεις δεν χρησιμοποιούν AI.

    (21) Η ασφαλιστική δικλείδα για ΜΜΕ
    Το άρθρο 14 ήδη λαμβάνει υπόψη τα συμφέροντα ΜΜΕ.

    Θα το επεκτείνω:
    Μία ΜΜΕ που χρησιμοποιεί low-risk AI και δεν επεξεργάζεται προσωπικά δεδομένα υψηλού κινδύνου δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται διοικητικά όπως:
    τράπεζα,
    αστυνομία,
    ασφαλιστική,
    νοσοκομείο,
    πάροχος κρίσιμης υποδομής.

    Να δημιουργηθεί:
    Tier 1 – Low risk
    Self-assessment.

    Tier 2 – Medium risk
    Standard compliance checklist.

    Tier 3 – High risk
    Full AI compliance file.

    Tier 4 – Fundamental rights / biometric / law enforcement
    Enhanced review.

    Αυτό είναι πολύ πιο λειτουργικό από ένα ενιαίο καθεστώς.

    (22) Η ασφαλιστική δικλείδα για ΜΜΕ
    accuracy,
    robustness,
    cybersecurity.

    Δεν πρέπει να έχουμε δύο cybersecurity audits.

    Προτείνω: Integrated AI Security Assessment

    με κοινά controls:
    encryption,
    access control,
    authentication,
    logging,
    incident response,
    backup,
    recovery,
    vulnerability management,
    penetration testing,
    model integrity,
    adversarial testing,
    data leakage controls.

    Ο ίδιος έλεγχος να μπορεί να χρησιμοποιηθεί:
    για AI Act,
    GDPR,
    NIS όπου εφαρμόζεται.

    (23) Ιδιαίτερο κενό: logs
    Ο AI Act απαιτεί record-keeping/logging για high-risk systems, ενώ ο GDPR απαιτεί περιορισμό σκοπού και χρόνου διατήρησης. Το νομοσχέδιο δεν δίνει επαρκή εθνική κατεύθυνση για το τι γίνεται όταν τα logs περιέχουν προσωπικά δεδομένα.

    Προτείνω:
    pseudonymisation όπου είναι εφικτό,
    role-based access,
    immutable audit trail,
    separation of operational logs και personal-data logs,
    retention schedule,
    automated deletion,
    access logging.

    (24) Διεθνείς διαβιβάσεις – σημαντικό κενό για cloud/LLM
    Ένα σύστημα AI μπορεί να λειτουργεί στην Κύπρο αλλά:
    – model provider να βρίσκεται στις ΗΠΑ,
    – cloud να βρίσκεται σε τρίτη χώρα,
    – support personnel να έχουν πρόσβαση από τρίτη χώρα,
    – training data να μεταφέρονται εκτός ΕΟΧ.

    Το νομοσχέδιο δεν χρειάζεται να δημιουργήσει νέο σύστημα αδειοδότησης.

    Πρέπει να λέει ρητά:
    “Όταν η λειτουργία συστήματος ΤΝ συνεπάγεται διαβίβαση δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα εκτός ΕΟΧ, εφαρμόζονται οι σχετικές διατάξεις του Κεφαλαίου V του ΓΚΠΔ.”

    (25) Αυτοματοποιημένες αποφάσεις – να μην δημιουργηθεί παράλληλο «AI appeal system»

    Χρειάζεται μία διαδρομή προσφυγής ανά ουσιαστικό τομέα.

    Παράδειγμα:
    εργασιακή απόφαση → εργατική νομοθεσία,
    κοινωνική παροχή → αρμόδια κοινωνική υπηρεσία,
    τραπεζική απόφαση → ΚΤΚ/χρηματοοικονομικός μηχανισμός,
    δεδομένα → DPCP,
    γενική AI compliance → AI Authority.

    Ο πολίτης όμως πρέπει να μπορεί να ξεκινήσει από ένα ενιαίο σημείο καταγγελίας.

    (26) Προτείνω ένα «Ενιαίο Σημείο Υποβολής – Single Front Door»

    Για επιχειρήσεις
    Μία ηλεκτρονική πλατφόρμα: Cyprus AI Regulatory Portal

    όπου υποβάλλονται:
    καταγγελίες,
    serious incidents,
    conformity information,
    sandbox applications,
    regulatory queries,
    notifications.
    Το σύστημα κάνει routing στην αρμόδια Αρχή.

    Για πολίτες
    Ένα σημείο: «Καταγγελία για AI»
    και ο πολίτης δεν χρειάζεται να γνωρίζει αν πρέπει να απευθυνθεί:

    DPCP,
    AI Commissioner,
    Ombudsman,
    ΚΤΚ,
    άλλο φορέα.
    Το κράτος κάνει το routing.

    Αυτό είναι ψηφιακή απλούστευση, όχι νέα γραφειοκρατία.

    (27) Το τελικό μοντέλο αρμοδιοτήτων που θα εισηγούμουν
    Θα το έγραφα ως εξής:

    Επίπεδο 1 – Επίτροπος Επικοινωνιών / Διεύθυνση Ρύθμισης ΤΝ
    Έχει:
    γενικό συντονισμό,
    SPOC,
    οριζόντια εποπτεία AI Act,
    market surveillance όπου δεν υπάρχει ειδική τομεακή αρχή,
    ενιαία πλατφόρμα,
    εθνικό AI registry interface,
    coordination mechanism.

    Επίπεδο 2 – Επίτροπος Προστασίας Δεδομένων
    Αποκλειστικά και ανεξάρτητα:
    GDPR,
    Ν.125(I)/2018,
    data protection aspects of AI,
    DPIA,
    data subject rights,
    data breaches,
    lawful processing,
    biometric data protection,
    data governance,
    international transfers.
    Και όπου ο AI Act του αναθέτει market surveillance, ασκεί μόνο αυτή τη συγκεκριμένη AI Act αρμοδιότητα.

    Επίπεδο 3 – Τομεακές Αρχές
    ΚΤΚ → χρηματοοικονομικά.
    Market surveillance authorities → προϊόντα.
    Law enforcement authorities → επιχειρησιακή χρήση.
    Health authorities → υγεία.
    Labour authorities → εργασία.

    Επίπεδο 4 – Fundamental Rights Authorities
    Ο Επίτροπος Διοικήσεως, ο DPCP και άλλοι αρμόδιοι φορείς προστασίας θεμελιωδών δικαιωμάτων να μπορούν να ζητούν πληροφορίες και να παρεμβαίνουν σύμφωνα με το άρθρο 77, χωρίς να μετατρέπονται όλοι σε market surveillance authorities. Η πρόσφατη τροποποίηση του άρθρου 77 του AI Act κινείται ακριβώς προς αυτό το μοντέλο συνεργασίας.

    (28) Η πιο σημαντική διάκριση: «Lead Authority» και «Consulted Authority»
    Αυτό θα το έβαζα ρητά στον νόμο.

    Για κάθε υπόθεση να υπάρχουν:
    Lead Authority
    Consulted Authorities
    Informed Authorities

    Παράδειγμα:
    AI system σε τράπεζα που χρησιμοποιεί προσωπικά δεδομένα

    Lead: ΚΤΚ
    Consulted: DPCP
    General AI coordination: Επίτροπος Επικοινωνιών
    Cybersecurity: αρμόδια αρχή, εφόσον απαιτείται.

    Η τράπεζα δεν κάνει τέσσερις διαφορετικές διαδικασίες. Η ΚΤΚ συντονίζει τον φάκελο.

    (29) Προτείνω νέο άρθρο: «Συντονισμός και αποφυγή παράλληλων διαδικασιών»
    Θεωρώ ότι αυτό πρέπει να είναι αυτοτελές άρθρο.

    Θα προβλέπει:
    ορισμό Lead Authority,
    κοινό ηλεκτρονικό φάκελο,
    μία κύρια αίτηση/αναφορά,
    ανταλλαγή στοιχείων μεταξύ Αρχών,
    απαγόρευση επαναληπτικής απαίτησης των ίδιων στοιχείων,
    κοινές επιθεωρήσεις όπου είναι εφικτό,
    συντονισμό κυρώσεων,
    προστασία των ανεξάρτητων αρμοδιοτήτων κάθε Αρχής,
    μη επηρεασμό των προθεσμιών του GDPR/AI Act,
    διαδικασία επίλυσης σύγκρουσης αρμοδιοτήτων.

    Αυτό θα ήταν, κατά τη γνώμη μου, η σημαντικότερη θεσμική βελτίωση του νομοσχεδίου.

Back to top button