19 – Δικαίωμα Καταγγελίας
Ο περί της Τεχνητής Νοημοσύνης Νόμος του 2026
Κάθε νομικό ή φυσικό πρόσωπο που έχει λόγους να θεωρεί ότι παραβιάζονται οι πρόνοιες του Κανονισμού, έχει δικαίωμα υποβολής καταγγελίας ή παραπόνου στις Αρμόδιες Αρχές εποπτείας της αγοράς.
Τέλος
Η υποβολή καταγγελίας δεν θα πρέπει να συνεπάγεται αυτομάτως τη διενέργεια πλήρους έρευνας ούτε την επιβολή πρόσθετης διοικητικής επιβάρυνσης, εφόσον τούτο δεν αιτιολογείται.
Το κυπριακό προσχέδιο νόμου δεν περιλαμβάνει οποιαδήποτε αναφορά στην προστασία προσώπων που αναφέρουν παραβάσεις του Κανονισμού ΤΝ. Ωστόσο, το Άρθρο 87 του Κανονισμού ΤΝ απαιτεί από τα κράτη μέλη να διασφαλίζουν ότι τα πρόσωπα που αναφέρουν παραβάσεις απολαμβάνουν προστασία σύμφωνα με την Οδηγία (ΕΕ) 2019/1937 για τους πληροφοριοδότες.
Ως σημείο αναφοράς, το Section 62 του ιρλανδικού νόμου συνδέει ρητά τις αναφορές παραβάσεων του Κανονισμού ΤΝ με το εθνικό καθεστώς προστασίας πληροφοριοδοτών, διευκρινίζοντας ότι οι σχετικές αναφορές καλύπτονται από τον εθνικό νόμο μεταφοράς της Οδηγίας 2019/1937.
Σύσταση: Να προστεθεί διάταξη που να διευκρινίζει ρητά ότι οι καταγγελίες και αναφορές παραβάσεων του Κανονισμού ΤΝ καλύπτονται από τον περί της Προστασίας Προσώπων που Αναφέρουν Παραβιάσεις του Ενωσιακού και Εθνικού Δικαίου Νόμο του 2022 (Ν. 6(Ι)/2022), ή να περιληφθεί ρητή διασταυρούμενη παραπομπή στην εν λόγω νομοθεσία. Θα ήταν επίσης χρήσιμο να αποσαφηνιστούν τα αρμόδια κανάλια αναφοράς και ο ρόλος των αρμόδιων αρχών στην παραλαβή και διαχείριση τέτοιων αναφορών.
Το κυπριακό προσχέδιο νόμου δεν περιλαμβάνει οποιαδήποτε διάταξη σχετικά με το δικαίωμα εξήγησης που προβλέπεται στο Άρθρο 86 του Κανονισμού ΤΝ. Το δικαίωμα αυτό παρέχει στα θιγόμενα πρόσωπα τη δυνατότητα να λαμβάνουν σαφείς και ουσιαστικές πληροφορίες σχετικά με τον ρόλο ενός συστήματος ΤΝ υψηλού κινδύνου σε αποφάσεις που παράγουν έννομα αποτελέσματα.
Δεν καθορίζεται ποια αρχή είναι αρμόδια να εξετάζει καταγγελίες σχετικές με την άρνηση παροχής εξηγήσεων, ούτε πώς το δικαίωμα αυτό συνδέεται με τον μηχανισμό καταγγελιών του Άρθρου 19.
Σύσταση: Να προστεθεί διάταξη που να ορίζει την αρμόδια αρχή για την παρακολούθηση και επιβολή του δικαιώματος εξήγησης και να συνδέει ρητά το δικαίωμα αυτό με τον μηχανισμό υποβολής καταγγελιών του Άρθρου 19. Θα ήταν επίσης χρήσιμο να αποσαφηνιστεί η κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ του Επιτρόπου, του Επιτρόπου Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα και άλλων τομεακών εποπτικών αρχών.
Το Άρθρο 19 του κυπριακού προσχεδίου νόμου αναγνωρίζει το δικαίωμα κάθε προσώπου να υποβάλλει καταγγελία σχετικά με πιθανές παραβάσεις του Κανονισμού ΤΝ. Ωστόσο, η διάταξη περιορίζεται σε γενική αναφορά του δικαιώματος αυτού και δεν καθορίζει βασικά διαδικαστικά στοιχεία για την αποτελεσματική διαχείριση των καταγγελιών. Ειδικότερα, δεν προβλέπονται: (α) κριτήρια παραδεκτότητας· (β) προθεσμίες εξέτασης· (γ) διαδικασίες συντονισμού με άλλες αρμόδιες αρχές· (δ) το δικαίωμα του καταγγέλλοντος να ενημερώνεται για την πορεία ή την έκβαση της καταγγελίας του· (ε) λόγοι απόρριψης καταγγελιών που είναι προδήλως αβάσιμες, κακόβουλες ή καταχρηστικές.
Ως σημείο αναφοράς, η προσέγγιση που υιοθετείται στο Section 61 του ιρλανδικού νόμου παρέχει πιο ολοκληρωμένο διαδικαστικό πλαίσιο. Συγκεκριμένα, προβλέπει: (α) τη δυνατότητα υποβολής καταγγελιών είτε στην αρμόδια αρχή εποπτείας της αγοράς είτε στο AI Office· (β) διαδικασία αρχικής αξιολόγησης· (γ) δυνατότητα διαβίβασης της καταγγελίας στην αρμόδια εθνική ή ευρωπαϊκή αρχή·(δ) εξουσία απόρριψης καταγγελιών που είναι κακόβουλες, παρενοχλητικές ή ασήμαντες (frivolous or vexatious)· (ε) υποχρέωση ενημέρωσης του καταγγέλλοντος για τη διαβίβαση ή την εξέλιξη της υπόθεσής του.
Σύσταση: Προτείνεται η προσθήκη ελάχιστων διαδικαστικών κανόνων για τη διαχείριση των καταγγελιών. Οι κανόνες αυτοί θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, υποχρέωση επιβεβαίωσης παραλαβής, εύλογα χρονοδιαγράμματα εξέτασης, δικαίωμα ενημέρωσης του καταγγέλλοντος για το αποτέλεσμα, λόγους απόρριψης προδήλως αβάσιμων ή καταχρηστικών καταγγελιών, καθώς και μηχανισμούς συνεργασίας και διαβίβασης υποθέσεων μεταξύ των αρμόδιων αρχών.
A complaint right promotes accountability, but the provision should not inadvertently require a full formal investigation of every complaint.
Consider a triage, referral and disposition framework that preserves lawful enforcement prioritisation while protecting confidentiality and providing appropriate reasons.