«Περί Γενικού Συστήματος Υγείας (Τροποποιητικός) (Αρ. 1) & (Τροποποιητικός) (Αρ. 2) Νόμος του 2026»

Τ21. Άρθρο 63, εδάφιο (2), παράγραφος (β) (ανώτατο διοικητικό πρόστιμο)
Νομοσχέδιο Αρ. 2, αντικείμενο 24 της διαβούλευσης. Είδος: Αντικατάσταση. Παραπομπή: υποβολή ΠΑΣΙΝ, παρ. 3.11, Παράρτημα Ι.4.
Κείμενο νομοσχεδίου Το νομοσχέδιο αντικαθιστά τις λέξεις «τριάντα χιλιάδες ευρώ» με τις λέξεις «τριακόσιες χιλιάδες ευρώ», χωρίς σύνδεση του προστίμου με το ποσό της παράβασης.
Προτεινόμενο λεκτικό Η παράγραφος (β) του εδαφίου (2) αντικαθίσταται ως εξής: «(β) να επιβάλλει διοικητικό πρόστιμο ανάλογο με τη φύση, τη βαρύτητα και τη διάρκεια της παράβασης και με το ποσό που καταβλήθηκε κατά παράβαση, το οποίο δεν υπερβαίνει το διπλάσιο του ποσού αυτού και σε κάθε περίπτωση το ποσό των πενήντα χιλιάδων ευρώ (€50.000). Όταν η παράβαση δεν συνδέεται με καταβληθέν ποσό, το πρόστιμο δεν υπερβαίνει το ποσό των δεκαέξι χιλιάδων ευρώ (€16.000). Σε περίπτωση δόλου τα ανώτατα όρια διπλασιάζονται (€100.000 και €32.000 αντίστοιχα).»
Αιτιολογικό Το ανώτατο πρόστιμο δεκαπλασιάζεται, από €30.000 σε €300.000, για κάθε πάροχο, φυσικό ή νομικό πρόσωπο, χωρίς κλίμακα και χωρίς τεκμηρίωση. Κατά τον απολογισμό που δημοσίευσε ο ίδιος ο Οργανισμός τον Ιούνιο του 2026, επιβλήθηκαν πρόστιμα σε 46 περιπτώσεις συνολικού ύψους €200.000, κατά μέσο όρο περίπου €4.300, ενώ €19 εκατ. ανακτήθηκαν μέσω συμψηφισμών από περίπου 850.000 ελέγχους. Το κύριο εργαλείο είναι, και πρέπει να παραμείνει, η ανάκτηση. Το ισχύον όριο των €30.000, που ορίστηκε το 2017, αντιστοιχεί σήμερα, αναπροσαρμοσμένο με τον πληθωρισμό, σε περίπου €38.000.
Σε όλα τα ευρωπαϊκά συστήματα που εξετάστηκαν η κύρωση μετριέται με το ποσό της παράβασης. Στη Γαλλία η κύρωση ορίζεται ως ποσοστό των επίμαχων ποσών (έως 70%, διπλάσιο σε υποτροπή, έως 300% επί απάτης) και, όταν δεν υπάρχει προσδιορίσιμο ποσό, κατ’ αποκοπή έως τέσσερις φορές το μηνιαίο πλαφόν κοινωνικής ασφάλισης (€16.020 το 2026), οκτώ φορές επί απάτης (άρθρο L.114-17-1 Κώδικα Κοινωνικής Ασφάλισης). Στο Βέλγιο 50 έως 200% της αποζημίωσης για υπηρεσίες που δεν παρασχέθηκαν. Στη Γερμανία το πειθαρχικό πρόστιμο σε συμβεβλημένο ιατρό δεν υπερβαίνει τις €50.000 (§81(5) SGB V) και η απάτη διώκεται ποινικά με πλήρη επιστροφή. Στην Ολλανδία και την Αγγλία ο ασφαλιστής δεν επιβάλλει πρόστιμα. Το Δικαστήριο της ΕΕ έχει κρίνει ότι κυρώσεις που δεν επιτρέπουν διαβάθμιση ανάλογα με τη σοβαρότητα αντίκεινται στην αρχή της αναλογικότητας (Urbán, C-210/10, NE, C-205/20), και το άρθρο 52 του Ν. 158(Ι)/1999 δεσμεύει τον Οργανισμό στην ίδια αρχή.
Τα προτεινόμενα όρια προκύπτουν από αυτά τα σημεία αναφοράς: €50.000 είναι το γερμανικό ανώτατο όριο και €16.000 αντιστοιχεί στο γαλλικό κατ’ αποκοπή όριο, ενώ ο διπλασιασμός επί δόλου ακολουθεί τη γαλλική λογική της κλιμάκωσης. Με τη σύνδεση στο διπλάσιο του αχρεωστήτως καταβληθέντος ποσού, το πρόστιμο για τη συνήθη παράβαση παραμένει στην τάξη μεγέθους της σημερινής πρακτικής του Οργανισμού, ενώ για τις σοβαρές περιπτώσεις προστίθεται η ανάκτηση, ο τόκος υπερημερίας του άρθρου 63Γ και η ποινική δίωξη του άρθρου 61.

Τ22. Άρθρο 63, εδάφιο (2), παράγραφος (γ) (ημερήσιο πρόστιμο για συνεχιζόμενη παράβαση)
Νομοσχέδιο Αρ. 2, αντικείμενο 24 της διαβούλευσης. Είδος: Διαγραφή τροποποίησης. Παραπομπή: υποβολή ΠΑΣΙΝ, παρ. 3.11(δ)(ii), Παράρτημα Ι.4.
Κείμενο νομοσχεδίου Το νομοσχέδιο αντικαθιστά το ημερήσιο πρόστιμο €340 έως €3.400 για συνεχιζόμενη παράβαση με πρόστιμο «σε περίπτωση επανάληψης της παράβασης» έως €600.000.
Προτεινόμενο λεκτικό Διαγράφεται το στοιχείο (γ) του άρθρου 23 του νομοσχεδίου. Η παράγραφος (γ) του εδαφίου (2) του άρθρου 63 του βασικού νόμου (ημερήσιο πρόστιμο για συνεχιζόμενη παράβαση) διατηρείται ως έχει.
Αιτιολογικό Το ημερήσιο πρόστιμο είναι το μόνο εργαλείο του ισχύοντος νόμου που κλιμακώνεται με τη διάρκεια της παράβασης και, επομένως, το καταλληλότερο για τον σκοπό που επικαλείται το Υπουργείο: την άμεση συμμόρφωση. Η αντικατάστασή του με πρόστιμο έως €600.000 «σε περίπτωση επανάληψης» αφαιρεί το αναλογικό εργαλείο και προσθέτει ένα δυσανάλογο. Για ένα νοσηλευτήριο, πρόστιμο €600.000 χωρίς σύνδεση με το ποσό της παράβασης μπορεί να είναι υπαρξιακό, με άμεσες συνέπειες για εργαζόμενους και ασθενείς. Η υποτροπή αντιμετωπίζεται επαρκώς από τον διπλασιασμό επί δόλου της τροπολογίας Τ21 και από τη δυνατότητα τερματισμού της σύμβασης.

Τ23. Άρθρο 63, εδάφια (6) και (7) (ένσταση κατά διοικητικού προστίμου)
Νομοσχέδιο Αρ. 2, αντικείμενο 24 της διαβούλευσης. Είδος: Αντικατάσταση. Παραπομπή: υποβολή ΠΑΣΙΝ, παρ. 3.11(δ)(iii) έως (v), Παράρτημα Ι.4.
Κείμενο νομοσχεδίου «(6) (ι) Εναντίον της απόφασης του Γενικού Διευθυντή για επιβολή διοικητικού προστίμου δύναται να υποβληθεί από τον παραβάτη γραπτή ένσταση στο Συμβούλιο εντός τριάντα (30) ημερών […]. (ιι) Το Συμβούλιο εξετάζει χωρίς υπαίτια βραδύτητα την ενώπιον του ένσταση […]: Νοείται ότι το Συμβούλιο, προτού εκδώσει την απόφασή του, δύναται, κατά την κρίση του, να ακούσει […].» Στο εδάφιο (7) η προσφυγή συναρτάται με την επί της ένστασης απόφαση του Συμβουλίου.
Προτεινόμενο λεκτικό Το εδάφιο (6) αντικαθίσταται ως εξής: «(6) Κατά απόφασης του Γενικού Διευθυντή δυνάμει του παρόντος άρθρου ή του άρθρου 39Α, ο παραβάτης δύναται να υποβάλει, εντός τριάντα ημερών από την κοινοποίηση, γραπτή ένσταση ενώπιον της Επιτροπής Ενστάσεων του άρθρου 63Δ. Η ένσταση αναστέλλει την είσπραξη και την αφαίρεση ποσών. Η επιβολή κύρωσης δημοσιοποιείται μόνο μετά από τελεσίδικη απόφαση.» Στο εδάφιο (7) οι αναφορές στο «Συμβούλιο» αντικαθίστανται από αναφορές στην «Επιτροπή Ενστάσεων του άρθρου 63Δ».
Αιτιολογικό Το ισχύον 63(6) απαιτεί Κανονισμούς που διασφαλίζουν αντικειμενικότητα και αμεροληψία στη δευτεροβάθμια κρίση. Το νομοσχέδιο το αντικαθιστά με ένσταση στο Διοικητικό Συμβούλιο του ίδιου Οργανισμού, το οποίο ακούει τον ενιστάμενο μόνο «κατά την κρίση του», ενώ το πρόστιμο επιβάλλεται πλέον από τον Γενικό Διευθυντή, που είναι και το όργανο της έρευνας. Κύρωση ύψους έως €600.000 έχει ποινικό χαρακτήρα κατά τα κριτήρια Engel του ΕΔΑΔ και απαιτεί τις εγγυήσεις του άρθρου 6 ΕΣΔΑ και του άρθρου 30 του Συντάγματος, μεταξύ των οποίων η κρίση από ανεξάρτητο και αμερόληπτο όργανο. Στο Βέλγιο, πάνω από €35.000 αποφασίζει δικαιοδοτικό όργανο με πρόεδρο δικαστή.
Το ανασταλτικό αποτέλεσμα της ένστασης είναι αναγκαίο γιατί η παρακράτηση ποσών από τις μηνιαίες πληρωμές πριν κριθεί η διαφορά προκαλεί μη αναστρέψιμη βλάβη. Η δημοσιοποίηση κυρώσεων πριν από τελεσίδικη απόφαση πλήττει ανεπανόρθωτα τη φήμη παρόχου που μπορεί τελικά να δικαιωθεί, κατά παράβαση του τεκμηρίου αθωότητας.

Τ24. Νέο άρθρο 63Γ, νέο εδάφιο (3) (αμοιβαιότητα τόκου υπερημερίας)
Νομοσχέδιο Αρ. 2, αντικείμενο 25 της διαβούλευσης. Είδος: Προσθήκη. Παραπομπή: υποβολή ΠΑΣΙΝ, παρ. 3.12.
Κείμενο νομοσχεδίου Το άρθρο 63Γ προβλέπει τόκο υπερημερίας μόνο επί οφειλών προς τον Οργανισμό, με το ενιαίο δημόσιο επιτόκιο υπερημερίας.
Προτεινόμενο λεκτικό Προστίθεται νέο εδάφιο (3): «(3) Ο Οργανισμός οφείλει τον ίδιο τόκο υπερημερίας επί αμοιβών παροχέων υπηρεσιών φροντίδας υγείας που δεν καταβάλλονται εντός της συμβατικής προθεσμίας, καθώς και επί ποσών που παρακρατήθηκαν δυνάμει του άρθρου 39Α ή του άρθρου 63 και επιστρέφονται μετά από επιτυχή ένσταση ή προσφυγή, από την επομένη της εκπνοής της προθεσμίας ή της παρακράτησης μέχρι την πλήρη καταβολή.»
Αιτιολογικό Η αρχή της ισότητας των όπλων απαιτεί ο τόκος υπερημερίας να ισχύει αμοιβαία. Η Οδηγία 2011/7/ΕΕ για την καταπολέμηση των καθυστερήσεων πληρωμών στις εμπορικές συναλλαγές, που δεσμεύει και τις δημόσιες αρχές ως οφειλέτες, προβλέπει νόμιμο τόκο υπερημερίας για τις καθυστερημένες πληρωμές του δημοσίου προς επιχειρήσεις. Όταν ο Οργανισμός παρακρατεί ποσά που τελικά κρίνεται ότι δεν οφείλονταν, ο πάροχος έχει υποστεί την ίδια οικονομική ζημία που ο νόμος αναγνωρίζει στον Οργανισμό για τις δικές του απαιτήσεις.

Τ25. Νέο άρθρο 63Δ (Επιτροπή Ενστάσεων)
Νομοσχέδιο Αρ. 2, αντικείμενο 25 της διαβούλευσης. Είδος: Προσθήκη νέου άρθρου. Παραπομπή: υποβολή ΠΑΣΙΝ, παρ. 3.11(δ)(iii), Παράρτημα Ι.5.
Κείμενο νομοσχεδίου Το νομοσχέδιο αναθέτει την εξέταση των ενστάσεων κατά βεβαιώσεων οφειλής (39Α) και προστίμων (63) στο Διοικητικό Συμβούλιο του Οργανισμού.
Προτεινόμενο λεκτικό Μετά το άρθρο 63Γ προστίθεται νέο άρθρο 63Δ:
«63Δ. Επιτροπή Ενστάσεων. (1) Συνιστάται Επιτροπή Ενστάσεων αποτελούμενη από νομικό με δεκαετή τουλάχιστον πείρα ως Πρόεδρο, ιατρό και οικονομολόγο, που διορίζονται από το Υπουργικό Συμβούλιο για τετραετή θητεία, μετά από διαβούλευση με τους αντιπροσωπευτικούς φορείς των παροχέων, και δεν είναι μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου ούτε υπάλληλοι του Οργανισμού. (2) Η Επιτροπή εξετάζει τις ενστάσεις που προβλέπονται στα άρθρα 38, 39, 39Α και 63 μετά από υποχρεωτική ακρόαση του ενιστάμενου και εκδίδει αιτιολογημένη απόφαση εντός εξήντα ημερών. (3) Οι αποφάσεις της Επιτροπής υπόκεινται σε προσφυγή ενώπιον του Διοικητικού Δικαστηρίου.»
Αιτιολογικό Με τα δύο νομοσχέδια, το ίδιο όργανο, ο Γενικός Διευθυντής, διενεργεί την έρευνα, βεβαιώνει οφειλές και επιβάλλει πρόστιμα, και η ένσταση εξετάζεται από το Συμβούλιο του ίδιου Οργανισμού, του οποίου ο Γενικός Διευθυντής είναι εκτελεστικό όργανο. Η συγκέντρωση αυτή καθιστά αναγκαίο ένα πραγματικά ανεξάρτητο δευτεροβάθμιο όργανο, ώστε να πληρούνται οι απαιτήσεις του άρθρου 6 ΕΣΔΑ για κυρώσεις ποινικού χαρακτήρα και να περιοριστεί ο όγκος των προσφυγών στο Διοικητικό Δικαστήριο. Στη Γερμανία οι κυρώσεις οικονομικότητας κρίνονται από κοινά όργανα ταμείων και ιατρών με αμερόληπτο πρόεδρο (§106c SGB V) και στο Βέλγιο οι κυρώσεις άνω των €35.000 από δικαιοδοτικό όργανο με πρόεδρο δικαστή.
Η σύνθεση (νομικός, ιατρός, οικονομολόγος) εξασφαλίζει ότι η Επιτροπή μπορεί να κρίνει και τη νομιμότητα και την κλινική και οικονομική ουσία της υπόθεσης. Η προθεσμία των εξήντα ημερών, σε συνδυασμό με το ανασταλτικό αποτέλεσμα της ένστασης, αποτρέπει τη μετατροπή της ένστασης σε μέσο καθυστέρησης. Το κόστος λειτουργίας είναι αμελητέο σε σχέση με τα ποσά που διακυβεύονται και με το κόστος της δικαστικής ακύρωσης αποφάσεων.

Τ26. Άρθρο 64, εδάφιο (2), νέα παράγραφος (ιγ) (επανένταξη)
Νομοσχέδιο Αρ. 2, αντικείμενο 26 της διαβούλευσης. Είδος: Προσθήκη. Παραπομπή: υποβολή ΠΑΣΙΝ, παρ. 3.13(α), Παράρτημα Ι.6.
Κείμενο νομοσχεδίου «(ιγ) καθορισμό διαδικασίας, όρων και προϋποθέσεων για επανένταξη προσώπων στο Σύστημα κατόπιν ακύρωσης εγγραφής και/ή τερματισμού σύμβασης παροχής υπηρεσιών φροντίδας υγείας.»
Προτεινόμενο λεκτικό Μετά τις λέξεις «όρων και προϋποθέσεων» προστίθεται η φράση «, περιλαμβανομένων των κριτηρίων επανένταξης,».
Αιτιολογικό Ο ΠΑΣΙΝ συμφωνεί με τη θεσμοθέτηση διαδικασίας επανένταξης, η οποία σήμερα απουσιάζει. Για να έχει νόημα η εξουσιοδότηση, τα ουσιαστικά κριτήρια επανένταξης πρέπει να ορίζονται στους Κανονισμούς που εγκρίνει η Βουλή και όχι να παραπέμπονται έμμεσα σε Αποφάσεις του Οργανισμού, ώστε ο πάροχος να γνωρίζει εκ των προτέρων τι πρέπει να αποδείξει.

Τ27. Άρθρο 64, εδάφιο (2), νέα παράγραφος (ιδ) (ανώτατο όριο ηλικίας)
Νομοσχέδιο Αρ. 2, αντικείμενο 26 της διαβούλευσης. Είδος: Διαγραφή. Παραπομπή: υποβολή ΠΑΣΙΝ, παρ. 3.13(β) έως (δ), Παράρτημα Ι.6.
Κείμενο νομοσχεδίου «(ιδ) τη δυνατότητα του Οργανισμού να καθορίζει ανώτατο όριο ηλικίας προσώπων που παρέχουν ή επιθυμούν να παρέχουν υπηρεσίες φροντίδας υγείας στο πλαίσιο του Συστήματος.»
Προτεινόμενο λεκτικό Η παράγραφος (ιδ) διαγράφεται.
Αιτιολογικό Η παράγραφος δίνει στον Οργανισμό «τη δυνατότητα να καθορίζει ανώτατο όριο ηλικίας». Ο αριθμός δεν ορίζεται στον νόμο ούτε κατ’ ανάγκη στους Κανονισμούς, άρα μπορεί να τεθεί με Απόφαση του Οργανισμού χωρίς κοινοβουλευτικό έλεγχο. Η διάταξη αφορά όλα τα πρόσωπα που παρέχουν υπηρεσίες στο Σύστημα, δηλαδή και νοσηλευτές και άλλους επαγγελματίες υγείας, σε περίοδο οξείας έλλειψης προσωπικού.
Πρόκειται για άμεση διάκριση λόγω ηλικίας κατά την Οδηγία 2000/78/ΕΚ και τον Ν. 58(Ι)/2004. Στην υπόθεση Petersen (C-341/08, 2010) το Δικαστήριο της ΕΕ έκρινε ότι το γερμανικό όριο 68 ετών για συμβεβλημένους οδοντιάτρους δεν μπορούσε να δικαιολογηθεί από την προστασία της υγείας και μπορούσε να σταθεί μόνο ως μέτρο κατανομής θέσεων επί αποδεδειγμένης υπερπροσφοράς ή για την αποτροπή σοβαρού κινδύνου για την οικονομική ισορροπία του συστήματος, με τεκμηρίωση που το κράτος οφείλει να προσκομίσει (Fuchs και Köhler, C-159/10). Το Επεξηγηματικό Σημείωμα δεν επικαλείται κανέναν από τους δύο λόγους. Η Κύπρος αντιμετωπίζει έλλειψη και όχι υπερπροσφορά, και η οικονομική ισορροπία του Συστήματος, με αποθεματικό €787 εκατ. κατά τον ίδιο τον Οργανισμό, δεν απειλείται από την ηλικία των επαγγελματιών. Η Γερμανία κατήργησε το όριο το 2008. Ολλανδία, Γαλλία, Βέλγιο, Ηνωμένο Βασίλειο και Ελλάδα δεν έχουν όριο, και Αυστρία και Ιταλία χαλαρώνουν τα δικά τους λόγω έλλειψης.
Το πραγματικό ζήτημα, η ικανότητα επαγγελματιών προχωρημένης ηλικίας, απαντάται με αξιολόγηση και όχι με ηλικία: ισχύουσα άδεια άσκησης επαγγέλματος, συνεχιζόμενη επαγγελματική ανάπτυξη κατά το σύστημα του Παγκύπριου Ιατρικού Συλλόγου και παραπομπή στο Ιατρικό Συμβούλιο όταν υπάρχει τεκμηριωμένη αμφιβολία για συγκεκριμένο ιατρό, ανεξαρτήτως ηλικίας.

Τ28. Άρθρο 68, εδάφιο (2), νέες παράγραφοι (στ) και (ζ) (αναδρομικές ημερομηνίες έναρξης ισχύος)
Νομοσχέδιο Αρ. 2, αντικείμενο 27 της διαβούλευσης. Είδος: Προσθήκη επιφύλαξης. Παραπομπή: υποβολή ΠΑΣΙΝ, παρ. 3.14.
Κείμενο νομοσχεδίου «(στ) η ισχύς του ορισμού «εισόδημα» του άρθρου (2) αρχίζει από την 1η Μαρτίου 2019 (ζ) η ισχύς του εδαφίου (3) του άρθρου 23 του Νόμου, αρχίζει από την 1η Ιουνίου 2019.»
Προτεινόμενο λεκτικό Προστίθεται επιφύλαξη: «Νοείται ότι οι ημερομηνίες έναρξης ισχύος των παραγράφων (στ) και (ζ) δεν δημιουργούν αναδρομικές υποχρεώσεις ή ευθύνες για τους παροχείς υπηρεσιών φροντίδας υγείας.»
Αιτιολογικό Η αναδρομική έναρξη ισχύος διατάξεων από το 2019 μπορεί να έχει θεμιτό σκοπό τακτοποίησης καταστάσεων, όμως, σε συνδυασμό με την αναδρομή ελέγχων του άρθρου 39Α, δημιουργεί κίνδυνο να θεμελιωθούν εκ των υστέρων υποχρεώσεις ή παραβάσεις για συμπεριφορά που ήταν νόμιμη κατά τον χρόνο της. Η αρχή της ασφάλειας δικαίου και της μη αναδρομικότητας των επαχθών ρυθμίσεων απαιτεί ρητή διευκρίνιση.

Τ29. Έναρξη ισχύος του Νόμου (άρθρο 27 του νομοσχεδίου)
Νομοσχέδιο Αρ. 2, αντικείμενο 28 της διαβούλευσης. Είδος: Προσθήκη επιφύλαξης. Παραπομπή: υποβολή ΠΑΣΙΝ, Παράρτημα IV, παρ. 4.1.
Κείμενο νομοσχεδίου «27. Ο παρών Νόμος τίθεται σε ισχύ από την ημερομηνία δημοσίευσης του στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας.»
Προτεινόμενο λεκτικό Προστίθεται επιφύλαξη: «Νοείται ότι οι διατάξεις των άρθρων 39(3), 39Α, 63 και 63Δ του βασικού νόμου, όπως τροποποιούνται ή προστίθενται με τον παρόντα Νόμο, τίθενται σε ισχύ από την ημερομηνία έναρξης ισχύος των Κανονισμών που εκδίδονται δυνάμει του άρθρου 64 για τη διαδικασία ελέγχου, την κλίμακα των διοικητικών προστίμων και τη λειτουργία της Επιτροπής Ενστάσεων.» Αντίστοιχη ρύθμιση ζητείται για το άρθρο 38(5) στο νομοσχέδιο Αρ. 1.
Αιτιολογικό Οι νέες εξουσίες ελέγχου και κυρώσεων συνοδεύονται, κατά τις τροπολογίες του ΠΑΣΙΝ, από εγγυήσεις που θα εξειδικευθούν με Κανονισμούς (Πρωτόκολλο Ελέγχου, κριτήρια επιμέτρησης, λειτουργία της Επιτροπής Ενστάσεων). Αν οι εξουσίες τεθούν σε ισχύ με τη δημοσίευση του Νόμου και οι Κανονισμοί ακολουθήσουν μήνες ή χρόνια αργότερα, όπως συχνά συμβαίνει, θα υπάρξει διάστημα άσκησης των εξουσιών χωρίς τις εγγυήσεις που τις νομιμοποιούν. Η σύνδεση της έναρξης ισχύος με τους Κανονισμούς είναι πάγια νομοτεχνική πρακτική και προστατεύει και τον Οργανισμό από την ακύρωση πράξεων που θα εκδοθούν σε κενό διαδικασίας.

Νομοτεχνικές παρατηρήσεις
Κατά την εξέταση του κειμένου των νομοσχεδίων εντοπίστηκαν οι ακόλουθες αστοχίες, οι οποίες επισημαίνονται ανεξάρτητα από τις θέσεις επί της ουσίας:
1. Άρθρο 2 του νομοσχεδίου Αρ. 1 (άρθρο 4(2)(γ)): «τη απρόσκοπτη παροχή» και «τη οικονομικής βιωσιμότητας» πρέπει να γίνουν «την απρόσκοπτη παροχή» και «την οικονομική βιωσιμότητα» (ενσωματώνεται στην τροπολογία Τ1).
2. Άρθρο 7 του νομοσχεδίου Αρ. 2 (άρθρο 22): το στοιχείο (β) εμφανίζεται δύο φορές, και η αναρίθμηση των παραγράφων (ε) έως (ιγ) σε (στ) έως (ιε) συγκρούεται με τη νέα παράγραφο (ιε) που προστίθεται «μετά την παράγραφο (ιγ)», με αποτέλεσμα δύο παραγράφους (ιε).
3. Άρθρο 16 του νομοσχεδίου Αρ. 2 (άρθρο 39): το στοιχείο (γ) εμφανίζεται δύο φορές.
4. Άρθρο 23 του νομοσχεδίου Αρ. 2 (άρθρο 63): τα στοιχεία (β) και (γ) εμφανίζονται δύο φορές το καθένα.
5. Άρθρο 25 του νομοσχεδίου Αρ. 2 (άρθρο 64): λείπει ο αριθμός του άρθρου του νομοσχεδίου.

Ο ΠΑΣΙΝ παραμένει στη διάθεση του Υπουργείου Υγείας, του Οργανισμού Ασφάλισης Υγείας, της Νομικής Υπηρεσίας και της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Υγείας για την επεξεργασία των πιο πάνω τροπολογιών.

Παράρτημα V
Αιτούμενες τροπολογίες επί των νομοσχεδίων «Περί Γενικού Συστήματος Υγείας (Τροποποιητικός) (Αρ. 1) και (Αρ. 2) Νόμος του 2026»: προτεινόμενο λεκτικό και αιτιολογικό
Παράρτημα της υποβολής του Παγκύπριου Συνδέσμου Ιδιωτικών Νοσηλευτηρίων (ΠΑΣΙΝ) στη δημόσια διαβούλευση του Υπουργείου Υγείας (14 Οκτωβρίου έως 12 Νοεμβρίου 2026)

Εισαγωγικό σημείωμα
Το παρόν Παράρτημα συγκεντρώνει σε ενιαίο κατάλογο όλες τις τροπολογίες που ζητεί ο ΠΑΣΙΝ επί των δύο νομοσχεδίων, με τη μορφή που θα μπορούσαν να κατατεθούν: για κάθε τροπολογία παρατίθεται το κείμενο του νομοσχεδίου στο οποίο αναφέρεται, το προτεινόμενο λεκτικό και το αιτιολογικό της. Οι τροπολογίες αριθμούνται Τ1 έως Τ29 και ακολουθούν τη σειρά των άρθρων των νομοσχεδίων. Οι παραπομπές («παρ.») αναφέρονται στις παραγράφους του κυρίως κειμένου της υποβολής, όπου αναπτύσσεται πληρέστερα η τεκμηρίωση, και στα Παραρτήματα ΙΙ (συγκριτικά στοιχεία) και ΙΙΙ (νομικό πλαίσιο και πηγές).
Οι διατυπώσεις του Παραρτήματος Ι ενσωματώνονται αυτούσιες (Ι.1 στην Τ11, Ι.2 στην Τ12, Ι.3 στις Τ13 και Τ15, Ι.4 στις Τ21 έως Τ23, Ι.5 στην Τ25, Ι.6 στις Τ26 και Τ27, Ι.7 στην Τ4). Οι υπόλοιπες τροπολογίες εξειδικεύουν σε λεκτικό εισηγήσεις που στο κυρίως κείμενο διατυπώνονται περιγραφικά. Όλες προτείνονται ως βάση συζήτησης και μπορούν να προσαρμοστούν νομοτεχνικά από τη Νομική Υπηρεσία. Το ίδιο περιεχόμενο αποτυπώνεται, ως σημειωμένες αλλαγές επάνω στο κείμενο των νομοσχεδίων, στο συνοδευτικό έγγραφο «Το κείμενο των νομοσχεδίων με τις παρατηρήσεις του ΠΑΣΙΝ».
Για τις διατάξεις με τις οποίες ο ΠΑΣΙΝ συμφωνεί χωρίς τροποποίηση (άρθρα 2, 14, 16, 23, 26, 27 και 30 του βασικού νόμου, όπως τροποποιούνται) δεν προτείνεται τροπολογία. Οι καθαρά νομοτεχνικές παρατηρήσεις παρατίθενται χωριστά στο τέλος του Παραρτήματος.
Κατάλογος τροπολογιών
Α/Α Διάταξη Είδος τροπολογίας Παραπομπή
Τ1 Αρ. 1: Άρθρο 4, εδάφιο (2), νέα παράγραφος (γ) (αρμοδιότητες του Οργανισμού) Προσθήκη παρ. 2.1
Τ2 Αρ. 1: Άρθρο 38, νέα εδάφια (3Α) και (3Β) (άρνηση και ακύρωση εγγραφής φυσικών προσώπων) Τροποποίηση παρ. 2.2(α)
Τ3 Αρ. 1: Άρθρο 38, νέο εδάφιο (3Γ) (διαδικασίες επαναξιολόγησης και ακύρωσης) Αντικατάσταση λέξεων παρ. 2.2(β)
Τ4 Αρ. 1: Άρθρο 38, νέο εδάφιο (5) (καθορισμός αναγκών, άρνηση εγγραφής ή σύμβασης, όροι και περιορισμοί) Τροποποίηση παρ. 2.3, Παράρτημα Ι.7
Τ5 Αρ. 2: Άρθρο 10, εδάφιο (2), παράγραφος (γ) (μεταβίβαση εξουσιών του Συμβουλίου) Προσθήκη παρ. 3.1
Τ6 Αρ. 2: Νέο άρθρο 10Α (εξουσιοδότηση υπαλλήλων) Προσθήκη παρ. 3.1
Τ7 Αρ. 2: Άρθρο 22, εδάφιο (2), δεύτερη επιφύλαξη (επιτροπές εμπειρογνωμόνων για χορήγηση σε ονομαστική βάση) Προσθήκη Παράρτημα IV
Τ8 Αρ. 2: Άρθρα 31(5), 32(5) και 37(5), παράγραφος (β) (απαγόρευση χρέωσης δικαιούχων ή παραπομπής για πληρωμή σε άλλο πρόσωπο) Προσθήκη επιφύλαξης παρ. 3.2
Τ9 Αρ. 2: Άρθρο 32Β, παράγραφος (γ) (υποχρέωση εφαρμογής κλινικών οδηγιών, πρωτοκόλλων και προτύπων) Προσθήκη παρ. 3.3(β)(i)
Τ10 Αρ. 2: Άρθρο 39, εδάφιο (2), παράγραφος (β) (έλεγχος βαθμού τήρησης κλινικών οδηγιών) Προσθήκη παρ. 3.3(β)(ii) και (iii)
Τ11 Αρ. 2: Άρθρο 39, νέο εδάφιο (3) (εξουσίες εισόδου, έρευνας, κατάσχεσης και λήψης μαρτυριών) Αντικατάσταση παρ. 3.4, Παράρτημα Ι.1
Τ12 Αρ. 2: Άρθρο 39, νέο εδάφιο (4) (συμβιβασμός ή διακανονισμός) Προσθήκη παρ. 3.4(στ), Παράρτημα Ι.2
Τ13 Αρ. 2: Νέο άρθρο 39Α, εδάφιο (3) (αναδρομή ελέγχου επί δόλου) Αντικατάσταση παρ. 3.5, Παράρτημα Ι.3
Τ14 Αρ. 2: Νέο άρθρο 39Α, εδάφιο (4) (ένσταση κατά βεβαίωσης οφειλής) Τροποποίηση παρ. 3.5, 3.11(δ)(iii)
Τ15 Αρ. 2: Νέο άρθρο 39Α, νέο εδάφιο (5) (αναστολή αφαίρεσης, μηνιαίο όριο, δειγματοληψία, αποζημίωση άκαρπου ελέγχου) Προσθήκη παρ. 3.5(γ)(ii) έως (iv), Παράρτημα Ι.3
Τ16 Αρ. 2: Νέο άρθρο 55Α, εδάφιο (2) και νέο εδάφιο (3) (ποσά από ασφαλιστικές επιχειρήσεις) Προσθήκη παρ. 3.6
Τ17 Αρ. 2: Άρθρο 56, νέο εδάφιο (2) (εξαιρέσεις από την ασφάλιση επαγγελματικής ευθύνης) Προσθήκη παρ. 3.7
Τ18 Αρ. 2: Άρθρο 57 (κίνητρα προς παροχείς) Προσθήκη παρ. 3.8
Τ19 Αρ. 2: Νέο άρθρο 60Β, εδάφια (2) και (5)(γ) (εσωτερικός έλεγχος) Προσθήκη παρ. 3.9
Τ20 Αρ. 2: Άρθρο 61, εδάφιο (5) (αδίκημα παράβασης «οποιασδήποτε ρητής διάταξης») Τροποποίηση παρ. 3.10
Τ21 Αρ. 2: Άρθρο 63, εδάφιο (2), παράγραφος (β) (ανώτατο διοικητικό πρόστιμο) Αντικατάσταση παρ. 3.11, Παράρτημα Ι.4
Τ22 Αρ. 2: Άρθρο 63, εδάφιο (2), παράγραφος (γ) (ημερήσιο πρόστιμο για συνεχιζόμενη παράβαση) Διαγραφή τροποποίησης παρ. 3.11(δ)(ii), Παράρτημα Ι.4
Τ23 Αρ. 2: Άρθρο 63, εδάφια (6) και (7) (ένσταση κατά διοικητικού προστίμου) Αντικατάσταση παρ. 3.11(δ)(iii) έως (v), Παράρτημα Ι.4
Τ24 Αρ. 2: Νέο άρθρο 63Γ, νέο εδάφιο (3) (αμοιβαιότητα τόκου υπερημερίας) Προσθήκη παρ. 3.12
Τ25 Αρ. 2: Νέο άρθρο 63Δ (Επιτροπή Ενστάσεων) Προσθήκη νέου άρθρου παρ. 3.11(δ)(iii), Παράρτημα Ι.5
Τ26 Αρ. 2: Άρθρο 64, εδάφιο (2), νέα παράγραφος (ιγ) (επανένταξη) Προσθήκη παρ. 3.13(α), Παράρτημα Ι.6
Τ27 Αρ. 2: Άρθρο 64, εδάφιο (2), νέα παράγραφος (ιδ) (ανώτατο όριο ηλικίας) Διαγραφή παρ. 3.13(β) έως (δ), Παράρτημα Ι.6
Τ28 Αρ. 2: Άρθρο 68, εδάφιο (2), νέες παράγραφοι (στ) και (ζ) (αναδρομικές ημερομηνίες έναρξης ισχύος) Προσθήκη επιφύλαξης παρ. 3.14
Τ29 Αρ. 2: Έναρξη ισχύος του Νόμου (άρθρο 27 του νομοσχεδίου) Προσθήκη επιφύλαξης Παράρτημα IV, παρ. 4.1

Μέρος Α. Τροπολογίες επί του νομοσχεδίου «Περί Γενικού Συστήματος Υγείας (Τροποποιητικός) (Αρ. 1) Νόμος του 2026»
Τ1. Άρθρο 4, εδάφιο (2), νέα παράγραφος (γ) (αρμοδιότητες του Οργανισμού)
Νομοσχέδιο Αρ. 1, αντικείμενο 01 της διαβούλευσης. Είδος: Προσθήκη. Παραπομπή: υποβολή ΠΑΣΙΝ, παρ. 2.1.
Κείμενο νομοσχεδίου «(γ) να διασφαλίζει την αποτελεσματική κάλυψη των αναγκών των δικαιούχων ή/και τη απρόσκοπτη παροχή ποιοτικών υπηρεσιών φροντίδας υγείας ή/και τη οικονομικής βιωσιμότητας του Συστήματος»
Προτεινόμενο λεκτικό Στο τέλος της νέας παραγράφου (γ) προστίθεται η φράση «, περιλαμβανομένης της δίκαιης και επαρκούς αποζημίωσης των παροχέων υπηρεσιών φροντίδας υγείας». Η παράγραφος διαμορφώνεται ως εξής:
«(γ) να διασφαλίζει την αποτελεσματική κάλυψη των αναγκών των δικαιούχων ή/και την απρόσκοπτη παροχή ποιοτικών υπηρεσιών φροντίδας υγείας ή/και την οικονομική βιωσιμότητα του Συστήματος, περιλαμβανομένης της δίκαιης και επαρκούς αποζημίωσης των παροχέων υπηρεσιών φροντίδας υγείας».
Αιτιολογικό Ο ΠΑΣΙΝ συμφωνεί με την προσθήκη της αποτελεσματικής κάλυψης των αναγκών, της απρόσκοπτης παροχής ποιοτικών υπηρεσιών και της οικονομικής βιωσιμότητας στις αρμοδιότητες του Οργανισμού. Η βιωσιμότητα όμως του Συστήματος δεν είναι μόνο ζήτημα ελέγχου των δαπανών αλλά και επάρκειας της προσφοράς. Χωρίς ρητή αναφορά στην αποζημίωση των παροχέων, η «οικονομική βιωσιμότητα» κινδυνεύει να ερμηνεύεται μονομερώς ως βιωσιμότητα του Ταμείου εις βάρος της βιωσιμότητας των παροχέων που το στηρίζουν, και να χρησιμοποιείται ως αυτοτελής νομική βάση για περιοριστικά μέτρα.
Η προσθήκη εναρμονίζει τη διάταξη με τη λογική του άρθρου 38(5) του ίδιου νομοσχεδίου, που επικαλείται την ίδια έννοια ως δικαιολογητικό λόγο περιορισμών. Νομοτεχνικά, διορθώνονται και οι ασυμφωνίες γένους και πτώσης του κειμένου («την απρόσκοπτη παροχή», «την οικονομική βιωσιμότητα»).

Τ2. Άρθρο 38, νέα εδάφια (3Α) και (3Β) (άρνηση και ακύρωση εγγραφής φυσικών προσώπων)
Νομοσχέδιο Αρ. 1, αντικείμενο 02 της διαβούλευσης. Είδος: Τροποποίηση. Παραπομπή: υποβολή ΠΑΣΙΝ, παρ. 2.2(α).
Κείμενο νομοσχεδίου «(3Α) Σε περίπτωση που ο Οργανισμός διαπιστώσει ότι φυσικό πρόσωπο […] δεν πληροί τις διατάξεις του παρόντος Νόμου, των δυνάμει αυτού εκδιδόμενων Κανονισμών, εσωτερικών κανονισμών, Αποφάσεων δύναται να μην το εγγράψει στο Σύστημα.»
«(3Β) Σε περίπτωση που ο Οργανισμός διαπιστώσει ότι φυσικό πρόσωπο […] παύει να πληροί τις διατάξεις του παρόντος Νόμου, των δυνάμει αυτού εκδιδόμενων Κανονισμών, εσωτερικών κανονισμών, Αποφάσεων δύναται να ακυρώσει την εγγραφή του στο Σύστημα.»
Προτεινόμενο λεκτικό (α) Στα εδάφια (3Α) και (3Β) διαγράφονται οι λέξεις «, εσωτερικών κανονισμών, Αποφάσεων».
(β) Το εδάφιο (3Β) διαμορφώνεται ως εξής: «(3Β) Σε περίπτωση που ο Οργανισμός διαπιστώσει ότι φυσικό πρόσωπο το οποίο παρέχει υπηρεσίες φροντίδας υγείας εκ μέρους παροχέα υπηρεσιών φροντίδας υγείας παύει να πληροί τις διατάξεις του παρόντος Νόμου, των δυνάμει αυτού εκδιδόμενων Κανονισμών δύναται, αφού προηγουμένως ειδοποιήσει γραπτώς το πρόσωπο και τον παροχέα εκ μέρους του οποίου παρέχει υπηρεσίες και τους δώσει την ευκαιρία να ακουστούν, να ακυρώσει την εγγραφή του στο Σύστημα, τάσσοντας εύλογη μεταβατική περίοδο για την ολοκλήρωση θεραπειών που βρίσκονται σε εξέλιξη. Η επαναξιολόγηση στηρίζεται σε αντικειμενικά κριτήρια ικανότητας και όχι στην ηλικία. Κατά της απόφασης χωρεί ένσταση ενώπιον της Επιτροπής Ενστάσεων του άρθρου 63Δ.»
Αιτιολογικό Οι απαιτήσεις τις οποίες «δεν πληροί» ή «παύει να πληροί» το φυσικό πρόσωπο παραπέμπουν, κατά το νομοσχέδιο, σε εσωτερικούς κανονισμούς και Αποφάσεις του Οργανισμού, που δεν κατατίθενται στη Βουλή. Η άρνηση ή η ακύρωση εγγραφής αποτελεί περιορισμό της πρόσβασης σε επάγγελμα, τον οποίο το άρθρο 25 του Συντάγματος επιτρέπει μόνο «διά νόμου». Τα κριτήρια πρέπει επομένως να ορίζονται στον νόμο ή σε Κανονισμούς που εγκρίνει η Βουλή.
Η ακύρωση της εγγραφής ιατρού ή άλλου επαγγελματία που εργάζεται σε νοσηλευτήριο έχει άμεσες συνέπειες για τη λειτουργία του νοσηλευτηρίου και για ασθενείς που βρίσκονται υπό θεραπεία. Η προηγούμενη ακρόαση αποτελεί στοιχειώδη εγγύηση της χρηστής διοίκησης (άρθρο 43 του Ν. 158(Ι)/1999), η μεταβατική περίοδος προστατεύει τη συνέχεια της φροντίδας, και η σύνδεση της «επαναξιολόγησης» με κριτήρια ικανότητας και όχι ηλικίας αποτρέπει την έμμεση εισαγωγή ηλικιακού ορίου κατά παράβαση της Οδηγίας 2000/78/ΕΚ. Η ένσταση ενώπιον ανεξάρτητου οργάνου εξηγείται στην τροπολογία Τ25.

Τ3. Άρθρο 38, νέο εδάφιο (3Γ) (διαδικασίες επαναξιολόγησης και ακύρωσης)
Νομοσχέδιο Αρ. 1, αντικείμενο 02 της διαβούλευσης. Είδος: Αντικατάσταση λέξεων. Παραπομπή: υποβολή ΠΑΣΙΝ, παρ. 2.2(β).
Κείμενο νομοσχεδίου «(3Γ) Οι διαδικασίες επαναξιολόγησης ή/και ακύρωσης της εγγραφής φυσικών προσώπων […] καθορίζονται με Αποφάσεις.»
Προτεινόμενο λεκτικό Η λέξη «Αποφάσεις» αντικαθίσταται από τις λέξεις «Κανονισμούς που εκδίδονται δυνάμει του άρθρου 64».
Αιτιολογικό Η διαδικασία με την οποία αφαιρείται από επαγγελματία υγείας η δυνατότητα να εργάζεται στο Σύστημα είναι ουσιώδες στοιχείο της ρύθμισης της πρόσβασης σε επάγγελμα και όχι λεπτομέρεια εφαρμογής. Οι Αποφάσεις του Οργανισμού εκδίδονται χωρίς κοινοβουλευτικό έλεγχο και μπορούν να μεταβάλλονται μονομερώς. Οι Κανονισμοί του άρθρου 64 κατατίθενται στη Βουλή, δημοσιεύονται και παρέχουν ασφάλεια δικαίου στους παρόχους και στους ασθενείς.

Τ4. Άρθρο 38, νέο εδάφιο (5) (καθορισμός αναγκών, άρνηση εγγραφής ή σύμβασης, όροι και περιορισμοί)
Νομοσχέδιο Αρ. 1, αντικείμενο 02 της διαβούλευσης. Είδος: Τροποποίηση. Παραπομπή: υποβολή ΠΑΣΙΝ, παρ. 2.3, Παράρτημα Ι.7.
Κείμενο νομοσχεδίου «(5) […] ο Οργανισμός δύναται, να καθορίζει τις ανάγκες του Συστήματος και […] τηρουμένων των αρχών της αναλογικότητας: (α) Να αρνείται την εγγραφή στο Σύστημα ή/και τη σύναψη σύμβασης […], (β) να θέτει ως προϋπόθεση της εγγραφής […] την αποδοχή καθορισμένων όρων ή/και περιορισμών […], (γ) να θέτει όρους ή/και περιορισμούς στην παροχή υπηρεσιών φροντίδας υγείας από πρόσωπο το οποίο έχει συνάψει σύμβαση με τον Οργανισμό […].
Νοείται πως ο καθορισμός των αναγκών, καθώς και οι όροι ή/και περιορισμοί που υιοθετούνται δυνάμει του παρόντος εδαφίου καθορίζονται από τον Οργανισμό με Εσωτερικούς Κανονισμούς.»
Προτεινόμενο λεκτικό (α) Στο τέλος της παραγράφου (γ) προστίθεται η φράση «, αποκλειστικά κατά την ανανέωση της σύμβασης και με μεταβατική περίοδο τουλάχιστον δύο ετών».
(β) Η επιφύλαξη αντικαθίσταται ως εξής: «Νοείται πως ο καθορισμός των αναγκών, καθώς και οι όροι ή/και περιορισμοί που υιοθετούνται δυνάμει του παρόντος εδαφίου καθορίζονται με Κανονισμούς που εκδίδονται δυνάμει του άρθρου 64, με βάση δημοσιευμένο Υγειονομικό Χάρτη ανά ειδικότητα και επαρχία που εκπονείται μετά από διαβούλευση με τους αντιπροσωπευτικούς φορείς των παροχέων και επικαιροποιείται τουλάχιστον ανά τριετία. Όροι ή περιορισμοί σε συμβεβλημένους παροχείς επιβάλλονται μόνο κατά την ανανέωση της σύμβασης, με μεταβατική περίοδο τουλάχιστον δύο ετών. Κάθε απόφαση δυνάμει του παρόντος εδαφίου είναι αιτιολογημένη και υπόκειται σε ένσταση ενώπιον της Επιτροπής Ενστάσεων του άρθρου 63Δ.»
Αιτιολογικό Ο σχεδιασμός χωρητικότητας είναι θεμιτός και η έκθεση του ΠΟΥ Ευρώπης για την Κύπρο (Ιούλιος 2026) ορθά συνιστά κατανομή πόρων με βάση τις ανάγκες του πληθυσμού. Το νομοσχέδιο όμως δίνει στον Οργανισμό την εξουσία να καθορίζει ο ίδιος τις ανάγκες, να αρνείται εγγραφή ή σύμβαση και να επιβάλλει όρους και περιορισμούς ακόμη και σε ήδη συμβεβλημένους παρόχους, με εσωτερικούς κανονισμούς που δεν ελέγχονται από τη Βουλή. Η ρύθμιση αγγίζει επενδύσεις εκατομμυρίων σε κτίρια, εξοπλισμό και προσωπικό που έγιναν με βάση τους ισχύοντες όρους, την ελεύθερη επιλογή του ασθενούς και τον ανταγωνισμό.
Η γενική επίκληση της αναλογικότητας στο κείμενο δεν αρκεί. Η Οδηγία (ΕΕ) 2018/958 απαιτεί τεκμηριωμένη αξιολόγηση αναλογικότητας πριν από κάθε νέα ρύθμιση που περιορίζει την άσκηση νομοθετικά κατοχυρωμένου επαγγέλματος, και η Κύπρος παραπέμφθηκε στο Δικαστήριο της ΕΕ τον Δεκέμβριο του 2024 για την πλημμελή μεταφορά της. Η τροπολογία μεταφέρει τον καθορισμό αναγκών σε δημοσιευμένο Υγειονομικό Χάρτη και σε Κανονισμούς της Βουλής, προστατεύει τις υφιστάμενες συμβάσεις με μετάβαση δύο ετών και χωρίς αναδρομική ισχύ, και εξασφαλίζει αιτιολογία και ένσταση, όπως ήδη απαιτεί το άρθρο 38(4) για την απόρριψη αιτήσεων.

1. Εισαγωγή και γενική τοποθέτηση
1.1 Ο Παγκύπριος Σύνδεσμος Ιδιωτικών Νοσηλευτηρίων (ΠΑΣΙΝ) εκπροσωπεί ιδιωτικά νοσηλευτήρια-μέλη, συμβεβλημένα με τον Οργανισμό Ασφάλισης Υγείας (ΟΑΥ), τα οποία παρέχουν την πλειοψηφία της ενδονοσοκομειακής φροντίδας στο Γενικό Σύστημα Υγείας (σύμφωνα με τα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας). Ο ΠΑΣΙΝ υποβάλλει τις πιο κάτω απόψεις στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης που ανακοίνωσε το Υπουργείο Υγείας στις 14 Οκτωβρίου 2026, εντός της προθεσμίας της 12ης Νοεμβρίου 2026.
1.2 Ο ΠΑΣΙΝ στηρίζει τον σκοπό που δηλώνει το Υπουργείο: την προστασία των δικαιούχων, τον αποτελεσματικό έλεγχο της κατάχρησης και τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του ΓεΣΥ. Τα νοσηλευτήρια-μέλη μας είναι τα πρώτα που ζημιώνονται από την κατάχρηση, γιατί αυτή στρεβλώνει τον ανταγωνισμό και υπονομεύει την εμπιστοσύνη στο Σύστημα. Στηρίζουμε τη σύσταση αυτοτελούς Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου στον ΟΑΥ (νέο άρθρο 60Β), τη συμμετοχή των ασφαλιστικών επιχειρήσεων στο κόστος ατυχημάτων και επαγγελματικών ασθενειών (νέο άρθρο 55Α) και τη απαγόρευση χρέωσης δικαιούχων για καλυπτόμενες υπηρεσίες.
1.3 Οι αντιρρήσεις μας αφορούν τον τρόπο και όχι τον σκοπό. Συγκεκριμένες διατάξεις μεταφέρουν στον ΟΑΥ εξουσίες ποινικής φύσης χωρίς τις εγγυήσεις που τις συνοδεύουν σε κάθε ευρωπαϊκό σύστημα υγείας, παραπέμπουν ουσιώδη ζητήματα σε εσωτερικούς κανονισμούς που δεν ελέγχονται από τη Βουλή, εισάγουν κυρώσεις χωρίς κλίμακα και χωρίς τεκμηρίωση, και ανοίγουν τον δρόμο για ηλικιακό όριο που αντίκειται στο ενωσιακό δίκαιο. Ένα σύστημα ελέγχου που αντέχει στον δικαστικό έλεγχο προστατεύει τον ΟΑΥ εξίσου με τους παρόχους. Ένα σύστημα που δεν αντέχει θα ακυρωθεί στα δικαστήρια και θα αφήσει το ΓεΣΥ χωρίς εργαλεία.
1.4 Το Επεξηγηματικό Σημείωμα που συνοδεύει τη διαβούλευση είναι δισέλιδη ανακοίνωση. Δεν αιτιολογεί ανά άρθρο, δεν παραθέτει στοιχεία για την έκταση της κατάχρησης, τα πρόστιμα που επιβλήθηκαν ή τις υποθέσεις που παραπέμφθηκαν, και δεν συνοδεύεται από το τυποποιημένο Ερωτηματολόγιο ανάλυσης επιπτώσεων που προβλέπει η μεθοδολογία της η-Διαβούλευσης. Ζητούμε να δημοσιοποιηθούν πριν από την προώθηση των νομοσχεδίων στη Νομική Υπηρεσία.
1.5 Οι παρατηρήσεις μας ακολουθούν τη δομή της διαβούλευσης (ανά άρθρο). Στο Μέρος 4 συνοψίζονται οι εισηγήσεις μας, στο Παράρτημα Ι προτείνονται συγκεκριμένες διατυπώσεις, στο Παράρτημα ΙΙ παρατίθενται συγκριτικά στοιχεία από τη Γερμανία, την Ολλανδία, τη Γαλλία, το Βέλγιο, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ελλάδα, στο Παράρτημα ΙΙΙ το νομικό πλαίσιο που δεσμεύει τον νομοθέτη, και στο Παράρτημα V συγκεντρώνονται οι αιτούμενες τροπολογίες με το προτεινόμενο λεκτικό και το αιτιολογικό καθεμιάς.
1.6 Τα πέντε κεντρικά μας μηνύματα:
• Έλεγχος ναι, έρευνα και κατάσχεση χωρίς δικαστικό ένταλμα όχι. Η πρόσβαση σε κλινικούς φακέλους μόνο μέσω ιατρού-συμβούλου δεσμευμένου από το ιατρικό απόρρητο, με Πρωτόκολλο Ελέγχου σε Κανονισμούς.
• Κυρώσεις ανάλογες με το ποσό της παράβασης, με κλίμακα στον νόμο, ακρόαση και ανεξάρτητη Επιτροπή Ενστάσεων. Το δεκαπλάσιο ανώτατο όριο δεν τεκμηριώνεται από τα ίδια τα στοιχεία του ΟΑΥ.
• Αναδρομή ελέγχων 3 έτη, 5 έτη όταν ο δόλος διαπιστώνεται από ανεξάρτητο όργανο, και παρακράτηση μόνο μετά την κρίση της ένστασης.
• Κανένα ηλικιακό όριο. Αξιολόγηση ικανότητας για όλους, μέσω του Ιατρικού Συμβουλίου και του Παγκύπριου Ιατρικού Συλλόγου.
• Ο καθορισμός αναγκών και οι περιορισμοί σε νέους και υφιστάμενους παρόχους με Κανονισμούς που εγκρίνει η Βουλή, με δημοσιευμένη μεθοδολογία, διαβούλευση και μεταβατικές ρυθμίσεις, όχι με εσωτερικούς κανονισμούς.
2. Παρατηρήσεις επί του πρώτου τροποποιητικού νομοσχεδίου (Αρ. 1)
2.1 Άρθρο 4 του βασικού νόμου (νέα παράγραφος (γ) στο εδάφιο (2))
Η προσθήκη της «αποτελεσματικής κάλυψης των αναγκών των δικαιούχων», της «αδιάλειπτης παροχής ποιοτικών υπηρεσιών» και της «οικονομικής βιωσιμότητας» στις αρμοδιότητες του Οργανισμού είναι θεμιτή.
Η βιωσιμότητα όμως δεν είναι μόνο ζήτημα ελέγχου των δαπανών. Είναι και ζήτημα επάρκειας της προσφοράς. Εισηγούμαστε η παράγραφος να συμπληρωθεί με αναφορά στη «δίκαιη και επαρκή αποζημίωση των παροχέων υπηρεσιών φροντίδας υγείας», ώστε η οικονομική βιωσιμότητα του Συστήματος να μην ερμηνεύεται μονομερώς ως βιωσιμότητα του Ταμείου εις βάρος της βιωσιμότητας των παροχέων που το στηρίζουν.
2.2 Άρθρο 38, νέα εδάφια (3Α), (3Β) και (3Γ): άρνηση, επαναξιολόγηση και ακύρωση εγγραφής φυσικών προσώπων
(α) Οι απαιτήσεις τις οποίες «δεν πληροί» ένα φυσικό πρόσωπο παραπέμπουν σε Κανονισμούς, εσωτερικούς κανονισμούς και Αποφάσεις.
Η ακύρωση της εγγραφής ιατρού ή άλλου επαγγελματία που εργάζεται σε νοσηλευτήριο έχει άμεσες συνέπειες για τη λειτουργία του νοσηλευτηρίου και για ασθενείς που βρίσκονται υπό θεραπεία. Ζητούμε: τα κριτήρια άρνησης και ακύρωσης να ορίζονται στον νόμο ή σε Κανονισμούς, η «επαναξιολόγηση» να ορίζεται με αντικειμενικά κριτήρια ικανότητας και όχι ηλικίας, να προηγείται γραπτή ειδοποίηση και ακρόαση, να προβλέπεται εύλογη μεταβατική περίοδος για την ολοκλήρωση θεραπειών, και να προβλέπεται δικαίωμα ένστασης ενώπιον ανεξάρτητου οργάνου.
(β) Το εδάφιο (3Γ) παραπέμπει τις διαδικασίες σε «Αποφάσεις». Για ζήτημα που αφορά την πρόσβαση σε επάγγελμα, το άρθρο 25 του Συντάγματος απαιτεί ρύθμιση «διά νόμου». Εισηγούμαστε αντικατάσταση με «Κανονισμούς».
2.3 Άρθρο 38, νέο εδάφιο (5): καθορισμός αναγκών, άρνηση εγγραφής ή σύμβασης, όροι και περιορισμοί σε συμβεβλημένους
(α) Ο σχεδιασμός χωρητικότητας είναι θεμιτός και η έκθεση του ΠΟΥ Ευρώπης για την Κύπρο (Ιούλιος 2026) ορθά συνιστά κατανομή πόρων με βάση τις ανάγκες του πληθυσμού αντί του ιστορικού κόστους.
Όμως η εξουσία να αρνείται ο Οργανισμός εγγραφή ή σύμβαση και να επιβάλλει «όρους ή/και περιορισμούς» ακόμη και σε ήδη συμβεβλημένους παρόχους, με βάση ανάγκες που καθορίζει ο ίδιος «με Εσωτερικούς Κανονισμούς», αγγίζει επενδύσεις εκατομμυρίων σε κτίρια, εξοπλισμό και προσωπικό που έγιναν με βάση τους ισχύοντες όρους, την ελεύθερη επιλογή του ασθενούς και τον ανταγωνισμό.
Η γενική επίκληση της αναλογικότητας στο κείμενο («τηρουμένων των αρχών της αναλογικότητας») δεν συνοδεύεται από δημοσιευμένη μεθοδολογία, ανάλυση επιπτώσεων, μεταβατικές ρυθμίσεις, δικαίωμα ένστασης ή κοινοβουλευτικό έλεγχο.
(β) Εισηγούμαστε:
(i) οι ανάγκες του Συστήματος να καθορίζονται με δημοσιευμένο Υγειονομικό Χάρτη ανά ειδικότητα και επαρχία, που εκπονείται με διαβούλευση με τους παρόχους και επικαιροποιείται ανά τριετία,
(ii) τα κριτήρια άρνησης, οι όροι και οι περιορισμοί να καθορίζονται με Κανονισμούς του άρθρου 64,
(iii) όροι και περιορισμοί σε υφιστάμενους συμβεβλημένους παρόχους να επιτρέπονται μόνο κατά την ανανέωση της σύμβασης, με μεταβατική περίοδο τουλάχιστον δύο ετών και χωρίς αναδρομική ισχύ,
(iv) κάθε απόφαση άρνησης ή περιορισμού να είναι αιτιολογημένη (όπως ήδη απαιτεί το 38(4)) και να υπόκειται σε ένσταση ενώπιον ανεξάρτητης Επιτροπής Ενστάσεων, και
(v) πριν από την ψήφιση να εκπονηθεί η αξιολόγηση αναλογικότητας που απαιτεί η Οδηγία (ΕΕ) 2018/958 για κάθε νέα ρύθμιση που περιορίζει την άσκηση νομοθετικά κατοχυρωμένου επαγγέλματος, υποχρέωση για την πλημμελή μεταφορά της οποίας η Κύπρος παραπέμφθηκε στο Δικαστήριο της ΕΕ τον Δεκέμβριο του 2024.
3. Παρατηρήσεις επί του δεύτερου τροποποιητικού νομοσχεδίου (Αρ. 2)
3.1 Άρθρο 10(2) και νέο άρθρο 10Α: μεταβίβαση και εξουσιοδότηση εξουσιών
Η δυνατότητα του Συμβουλίου να μεταβιβάζει εξουσίες σε «οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο» (10(2)(γ)) πρέπει να εξαιρεί ρητά τις εξουσίες έρευνας, επιβολής κυρώσεων και εξέτασης ενστάσεων.
Το νέο άρθρο 10Α, που επιτρέπει γραπτή εξουσιοδότηση μόνο σε υπαλλήλους του Οργανισμού, είναι το ορθό πρότυπο και πρέπει να αποτελεί τη μόνη οδό για την άσκηση των εξουσιών του άρθρου 39(3).
3.2 Άρθρα 31(5), 32(5) και 37(5): χρεώσεις δικαιούχων
(α) Ο ΠΑΣΙΝ συμφωνεί με την αρχή ότι ο δικαιούχος δεν χρεώνεται για υπηρεσίες που καλύπτει ο Οργανισμός, πέραν των νόμιμων εξαιρέσεων.
Η διατύπωση όμως «να προτρέπουν ή να ζητούν από δικαιούχους να καταβάλλουν αμοιβή σε άλλο πρόσωπο» χρειάζεται σαφήνεια, ώστε να μην καταλαμβάνει (i) υπηρεσίες και προϊόντα που δεν καλύπτονται από το Σύστημα και τα οποία ο ασθενής επιλέγει ενημερωμένα και εγγράφως, (ii) υπηρεσίες ξενοδοχειακού τύπου και αναβαθμίσεις που επιτρέπονται σήμερα, και (iii) τη νόμιμη παραπομπή σε μη συμβεβλημένο πάροχο όταν ο ασθενής το ζητεί.
(β) Εισηγούμαστε: να οριστεί με Απόφαση του Οργανισμού, μετά από διαβούλευση με τον ΠΑΣΙΝ, κατάλογος επιτρεπόμενων χρεώσεων και υποχρέωση γραπτής ενημέρωσης και συναίνεσης του δικαιούχου πριν από κάθε τέτοια χρέωση, με δημόσια ανάρτηση τιμοκαταλόγου. Η διαφάνεια προστατεύει τον ασθενή καλύτερα από μια αόριστη απαγόρευση που θα δημιουργήσει αμφισβητήσεις.
3.3 Άρθρο 32Β(γ) και άρθρο 39(2)(β): κλινικές κατευθυντήριες οδηγίες, πρωτόκολλα και πρότυπα ποιότητας
(α) Ο έλεγχος «βαθμού τήρησης» κλινικών οδηγιών προβλέπεται ήδη στο ισχύον 39(2)(β). Το νομοσχέδιο τον επεκτείνει σε πρωτόκολλα, περιορισμούς, ανακοινώσεις και πρότυπα ασφάλειας που «υιοθετούνται από τον Οργανισμό και κοινοποιούνται» στους παρόχους. Οι κλινικές οδηγίες είναι βοηθήματα κρίσης, όχι κανόνες τιμολόγησης. Τεκμηριωμένη απόκλιση στον φάκελο του ασθενούς μπορεί να είναι ορθή ιατρική.
(β) Εισηγούμαστε:
(i) οι οδηγίες και τα πρότυπα να υιοθετούνται μετά από διαβούλευση με τις επιστημονικές εταιρείες, τον Παγκύπριο Ιατρικό Σύλλογο και τους παρόχους, να δημοσιεύονται και να εφαρμόζονται μετά από εύλογη προθεσμία προσαρμογής,
(ii) ο έλεγχος τήρησης να διενεργείται από επιτροπή ομοτίμων της αντίστοιχης ειδικότητας, όπως προβλέπει το ισχύον άρθρο 60 για την Επιτροπή Ελέγχου, και η απόκλιση να αποτελεί εύρημα μόνο όταν δεν τεκμηριώνεται κλινικά,
(iii) η πρώτη διαπίστωση να οδηγεί σε σύσταση και όχι σε κύρωση, κατά το γερμανικό πρότυπο όπου η στοχευμένη συμβουλευτική κατά κανόνα προηγείται κάθε άλλου μέτρου (§106(3) SGB V).
3.4 Άρθρο 39, νέα εδάφια (3) και (4): εξουσίες εισόδου, έρευνας, κατάσχεσης, λήψης μαρτυριών και διακανονισμού
(α) Τι αλλάζει. Ο ισχύων νόμος επιτρέπει ήδη επιτόπιες επισκέψεις επιθεώρησης και εξέταση αρχείων (39(2)(γ)).
Το νέο 39(3)(α) προσθέτει ότι ο Γενικός Διευθυντής «κατάσχει ή/και λαμβάνει αντίγραφα αρχείων, εγγράφων ή στοιχείων», «εισέρχεται, ερευνά και επιθεωρεί τις εγκαταστάσεις των παροχέων» και, «αν χρειάζεται», «λαμβάνει μαρτυρία ή πληροφορίες» από πρόσωπα που σχετίζονται με την υπόθεση, «όπως καθορίζεται με εσωτερικούς κανονισμούς».
Το 39(3)(β) επιτρέπει στον Οργανισμό «να εξουσιοδοτεί οποιοδήποτε πρόσωπο» να ασκεί τις εξουσίες αυτές. Το κείμενο δεν αναφέρει δικαστικό ένταλμα, εύλογη υποψία, ιατρικό απόρρητο, προσωπικά δεδομένα, παρουσία νομικού συμβούλου, πρακτικό της έρευνας ή δικαίωμα ένστασης κατά της ίδιας της έρευνας.
(β) Γιατί δεν μπορεί να σταθεί ως έχει. Οι εγκαταστάσεις νοσηλευτηρίου και τα αρχεία του προστατεύονται από το άρθρο 8 της ΕΣΔΑ, το οποίο καλύπτει και τα νομικά πρόσωπα (Société Colas Est κατά Γαλλίας, 2002).
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έχει κρίνει ότι επιθεώρηση επαγγελματικών χώρων που εγκρίνεται από τον ίδιο τον διευθυντή της διοικητικής αρχής, χωρίς δικαστική άδεια και χωρίς ουσιαστικό εκ των υστέρων δικαστικό έλεγχο της ίδιας της έρευνας, παραβιάζει το άρθρο 8 (Delta Pekárny κατά Τσεχίας, 2014), ότι η αντιγραφή ηλεκτρονικών δεδομένων απαιτεί τις ίδιες εγγυήσεις με την κατάσχεση εγγράφων (Wieser κατά Αυστρίας, 2007), και ότι η συλλογή ιατρικών φακέλων από κρατική επιθεώρηση ποιότητας με βάση νόμο που δεν ορίζει με ακρίβεια το εύρος της εξουσίας και δεν περιορίζει τα δεδομένα παραβιάζει το άρθρο 8 (L.H. κατά Λετονίας, 2014).
Ο ΓΚΠΔ απαγορεύει κατ’ αρχήν την επεξεργασία δεδομένων υγείας (άρθρο 9) και επιτρέπει την επεξεργασία για σκοπούς διαχείρισης του συστήματος μόνο από ή υπό την ευθύνη προσώπου δεσμευμένου από επαγγελματικό απόρρητο (άρθρο 9(3)), ενώ απαιτεί ο νόμος που περιορίζει δικαιώματα για σκοπούς εποπτείας να ορίζει σκοπό, κατηγορίες δεδομένων, εγγυήσεις και χρόνο διατήρησης (άρθρο 23(2)) και εκτίμηση αντικτύπου για μεγάλης κλίμακας επεξεργασία δεδομένων υγείας (άρθρο 35).
Το άρθρο 16(2) του Συντάγματος επιτρέπει έρευνα σε κατοικία μόνο «κατόπιν δικαστικού εντάλματος δεόντως ητιολογημένου».
(γ) Η ιδιαιτερότητα των νοσηλευτηρίων. Τα πληροφοριακά συστήματα ενός νοσηλευτηρίου περιέχουν τους φακέλους δεκάδων χιλιάδων ασθενών, δικαιούχων και μη. Η «λήψη αντιγράφων ηλεκτρονικών αρχείων» χωρίς περιορισμό στις απαιτήσεις που ελέγχονται σημαίνει στην πράξη αντιγραφή βάσεων δεδομένων. Η είσοδος και «έρευνα» σε χώρους όπου νοσηλεύονται ασθενείς, χωρίς ωράριο και χωρίς πρακτικό, διαταράσσει τη φροντίδα. Και η εξουσιοδότηση «οποιουδήποτε προσώπου», χωρίς προσόντα, όρκο ή δέσμευση απορρήτου, είναι ασύμβατη με το ιατρικό απόρρητο.
(δ) Τι γίνεται αλλού. Στα ευρωπαϊκά συστήματα που εξετάσαμε, μόνο το Βέλγιο και η Ελλάδα δίνουν στον ασφαλιστικό φορέα εξουσίες εισόδου και λήψης στοιχείων.
Στο Βέλγιο ασκούνται από ορκωτούς επιθεωρητές με νόμιμο καθεστώς, με πρακτικό που συντάσσεται εντός προθεσμίας, με δικαιώματα του ελεγχομένου και με άδεια ανακριτή για κατοικούμενους χώρους.
Στη Γερμανία ούτε τα ταμεία, ούτε οι μονάδες καταπολέμησης κατάχρησης (§197a SGB V), ούτε ο Medizinischer Dienst έχουν εξουσία έρευνας. Έρευνα ιατρείου ή νοσοκομείου διατάσσεται μόνο από δικαστή (§105 StPO) και οι ιατρικοί φάκελοι καλύπτονται από απαγόρευση κατάσχεσης (§97 StPO).
Στην Ολλανδία οι ασφαλιστές φθάνουν στον κλινικό φάκελο μόνο στο στάδιο του detailcontrole, ως έσχατο μέσο, υπό ιατρό-σύμβουλο και μετά από γραπτή προειδοποίηση, και δεν έχουν εξουσία εισόδου.
Στη Γαλλία η έρευνα ιατρικού χώρου διενεργείται μόνο από δικαστικό λειτουργό με παρουσία εκπροσώπου του Ιατρικού Συλλόγου (άρθρο 56-3 Κώδικα Ποινικής Δικονομίας).
Στην Αγγλία η NHS Counter Fraud Authority δεν έχει εξουσίες έρευνας ή κατάσχεσης και παραπέμπει στην Αστυνομία. Αναλυτικά στο Παράρτημα ΙΙ.
(ε) Εισήγηση. Να αντικατασταθεί το 39(3) με Πρωτόκολλο Ελέγχου σε στάδια, που θα εκδοθεί με Κανονισμούς του άρθρου 64 μετά από γνώμη του Επιτρόπου Προστασίας Δεδομένων και διαβούλευση με τους παρόχους (διατύπωση στο Παράρτημα Ι):
• Στάδιο 1: ανάλυση των δεδομένων τιμολόγησης, παραπομπών και συνταγογράφησης που ήδη κατέχει ο Οργανισμός, κοινοποίηση των ευρημάτων στον πάροχο και προθεσμία απάντησης.
• Στάδιο 2: γραπτή, αιτιολογημένη αίτηση συγκεκριμένων εγγράφων για συγκεκριμένες απαιτήσεις, με εύλογη προθεσμία.
• Στάδιο 3: πρόσβαση σε κλινικούς φακέλους μόνο όταν τα στάδια 1 και 2 δεν αρκούν, μόνο για τα περιστατικά που αφορά ο έλεγχος, μέσω ιατρού-συμβούλου του Οργανισμού δεσμευμένου από το ιατρικό απόρρητο, κατά προτίμηση επιτόπου χωρίς μεταφορά αντιγράφων, με καταγραφή κάθε πρόσβασης και ενημέρωση του ασθενούς όπου το απαιτεί ο ΓΚΠΔ.
• Στάδιο 4: επιτόπια επιθεώρηση μόνο με γραπτή εντολή που ορίζει αντικείμενο και σκοπό, εντός ωραρίου, από ταυτοποιημένους υπαλλήλους του Οργανισμού εξουσιοδοτημένους κατά το άρθρο 10Α, με δικαίωμα παρουσίας νομικού συμβούλου και με πρακτικό που επιδίδεται στον πάροχο.
• Κατάσχεση πρωτοτύπων και έρευνα χωρίς τη συναίνεση του παρόχου μόνο με δικαστικό ένταλμα. Όταν υπάρχει υπόνοια ποινικού αδικήματος, ο φάκελος διαβιβάζεται στην Αστυνομία και τη Νομική Υπηρεσία.
• Αυτοτελής ένσταση κατά της εντολής ελέγχου και προσφυγή στο Διοικητικό Δικαστήριο, με υποχρέωση επιστροφής ή καταστροφής υλικού που δεν αφορά τον έλεγχο.
• Εκτίμηση αντικτύπου κατά το άρθρο 35 ΓΚΠΔ πριν από την έναρξη εφαρμογής.
(στ) Διακανονισμοί (39(4)). Η δυνατότητα συμβιβασμού είναι χρήσιμη, αρκεί να μη λειτουργεί ως μέσο πίεσης. Εισηγούμαστε δημοσιευμένα κριτήρια, ανώτατο όριο ως ποσοστό του επίμαχου ποσού, δικαίωμα του παρόχου να αρνηθεί τον διακανονισμό χωρίς δυσμενή συνέπεια και ετήσια αναφορά των διακανονισμών σε ανώνυμη μορφή.
3.5 Νέο άρθρο 39Α: εκ των υστέρων έλεγχος πληρωμένων απαιτήσεων
(α) Ο έλεγχος πληρωμένων απαιτήσεων εντός τριετίας είναι εύλογος και τον αποδεχόμαστε. Η επέκταση σε δωδεκαετία όταν «διαπιστωθεί» δόλος δεν ορίζει ποιος διαπιστώνει τον δόλο, με ποια διαδικασία και με ποιο βάρος απόδειξης. Η διαπίστωση δόλου από τον ίδιο ελεγκτή που διενεργεί τον έλεγχο δεν είναι αποδεκτή. Το κείμενο δεν προβλέπει αναστολή της αφαίρεσης από μελλοντικές αμοιβές όσο εκκρεμεί η ένσταση. Για ένα νοσηλευτήριο, του οποίου η μισθοδοσία εξαρτάται από τις μηνιαίες πληρωμές του Οργανισμού, η παρακράτηση πριν κριθεί η διαφορά μπορεί να σημαίνει αδυναμία πληρωμής προσωπικού και προμηθευτών.
(β) Στη Γερμανία ο χρόνος αναδρομής είναι 2 έτη (§106d(5) και §109(5) SGB V), στη Γαλλία 3 έτη και 5 επί απάτης, στο Βέλγιο το πρακτικό διαπίστωσης πρέπει να συνταχθεί εντός 3 ετών (άρθρο 142 §2 ν. 14.7.1994), στην Ολλανδία 5 έτη. Σε κανένα από τα συστήματα που εξετάσαμε δεν υπερβαίνει τα 5 έτη.
(γ) Εισήγηση:
(i) τριετία ως κανόνας, πενταετία όταν ο δόλος έχει διαπιστωθεί με τελεσίδικη δικαστική απόφαση ή με απόφαση της ανεξάρτητης Επιτροπής Ενστάσεων μετά από ακρόαση,
(ii) βεβαίωση οφειλής και αφαίρεση από μελλοντικές αμοιβές μόνο μετά την απόφαση επί της ένστασης και μόνο έως ποσοστό της μηνιαίας αμοιβής που δεν θέτει σε κίνδυνο τη λειτουργία του παρόχου,
(iii) η μεθοδολογία δειγματοληψίας και αναγωγής στο σύνολο των απαιτήσεων, αν προβλεφθεί, να ορίζεται στους Κανονισμούς με στατιστικούς όρους γνωστούς εκ των προτέρων, όπως στο Βέλγιο (άρθρο 146 §2/1) και στην Ολλανδία (επίπεδο εμπιστοσύνης 95%), και
(iv) όταν ο έλεγχος δεν οδηγεί σε εύρημα, να καταβάλλεται στον πάροχο κατ’ αποκοπή αποζημίωση για το διοικητικό κόστος, όπως τα €300 που καταβάλλουν τα γερμανικά ταμεία στα νοσοκομεία (§275c(1) SGB V).
3.6 Νέο άρθρο 55Α: υποχρέωση καταβολής ποσών από ασφαλιστικές επιχειρήσεις
Συμφωνούμε. Ζητούμε η μεθοδολογία υπολογισμού να δημοσιεύεται και να διευκρινιστεί ότι τα ποσά αυτά αποτελούν έσοδο του Ταμείου και δεν συμψηφίζονται με αμοιβές παρόχων ούτε επηρεάζουν τον προϋπολογισμό ενδονοσοκομειακής φροντίδας.
3.7 Άρθρο 56, νέο εδάφιο (2): εξαιρέσεις από την ασφάλιση επαγγελματικής ευθύνης
Ζητούμε να διευκρινιστεί ότι η εξαίρεση κατηγοριών παροχέων με Απόφαση δεν θίγει την προστασία των ασθενών και να προηγείται διαβούλευση με τους ενδιαφερόμενους παρόχους.
3.8 Άρθρο 57: κίνητρα προς παρόχους
Χαιρετίζουμε τη ρύθμιση και ζητούμε τα κίνητρα να καλύπτουν και τα νοσηλευτήρια, για ποιότητα, για κάλυψη υποεξυπηρετούμενων περιοχών και για επενδύσεις σε υποδομές που αυξάνουν τη χωρητικότητα του Συστήματος.
3.9 Νέο άρθρο 60Β: εσωτερικός έλεγχος
Συμφωνούμε. Εισηγούμαστε η Επιτροπή Ελέγχου και Δημόσιας Διακυβέρνησης να περιλαμβάνει τουλάχιστον ένα ανεξάρτητο μέλος εκτός Συμβουλίου και η ετήσια έκθεση της Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου να δημοσιεύεται.
3.10 Άρθρο 61: ποινικά αδικήματα
Δεν αντιτιθέμεθα σε αποτρεπτικές ποινικές κυρώσεις για αποδεδειγμένη απάτη (61(3)(α), από 3 σε 4 έτη και από €8.000 σε €75.000). Επισημαίνουμε όμως ότι το 61(5), που τιμωρεί την παράβαση «οποιασδήποτε ρητής διάταξης» χωρίς συγκεκριμένη περιγραφή αδικήματος, τριπλασιάζει το πρόστιμο από €5.000 σε €15.000. Η αρχή της νομιμότητας των ποινών απαιτεί σαφή περιγραφή της αξιόποινης συμπεριφοράς. Ζητούμε το 61(5) να περιοριστεί σε κατονομαζόμενες υποχρεώσεις.
3.11 Άρθρο 63: διοικητικά πρόστιμα
(α) Τι αλλάζει. Το ανώτατο πρόστιμο δεκαπλασιάζεται, από €30.000 σε €300.000, και σε επανάληψη φθάνει τα €600.000, για κάθε πάροχο, φυσικό ή νομικό πρόσωπο. Καταργείται το ημερήσιο πρόστιμο €340 έως €3.400 για συνεχιζόμενη παράβαση, το μόνο εργαλείο του ισχύοντος νόμου που κλιμακώνεται με τη διάρκεια. Η ακρόαση πριν από την επιβολή (63(5)) διατηρείται, όμως το ισχύον 63(6), που απαιτεί Κανονισμούς που διασφαλίζουν αντικειμενικότητα και αμεροληψία στη δευτεροβάθμια κρίση, αντικαθίσταται με ένσταση στο Διοικητικό Συμβούλιο του ίδιου Οργανισμού, το οποίο ακούει τον ενιστάμενο «κατά την κρίση του». Το πρόστιμο επιβάλλεται από τον Γενικό Διευθυντή, που είναι και το όργανο της έρευνας.
(β) Τι δείχνουν τα στοιχεία. Σύμφωνα με τον απολογισμό που δημοσίευσε ο ίδιος ο Οργανισμός τον Ιούνιο του 2026, επιβλήθηκαν πρόστιμα σε 46 περιπτώσεις συνολικού ύψους €200.000, κατά μέσο όρο περίπου €4.300, μία υπόθεση παραπέμφθηκε στην Αστυνομία, ενώ από περίπου 850.000 ελέγχους απαιτήσεων ανακτήθηκαν €19 εκατ. μέσω συμψηφισμών. Το πρώτο εξάμηνο του 2026 επιβλήθηκαν 11 πρόστιμα συνολικού ύψους €64.500 με εύρος €500 έως €30.000. Το κύριο εργαλείο είναι, και πρέπει να παραμείνει, η ανάκτηση. Τίποτε στα στοιχεία αυτά δεν δείχνει ότι το ισχύον όριο εξαντλήθηκε ή ότι η έλλειψη υψηλότερου ορίου εμπόδισε τον έλεγχο. Η ανάγκη ενίσχυσης του ελεγκτικού μηχανισμού, που ο ίδιος ο Οργανισμός έχει δηλώσει δημόσια, δεν λύνεται με υψηλότερο ανώτατο όριο.
(γ) Τι γίνεται αλλού.
Στη Γερμανία το πειθαρχικό πρόστιμο σε συμβεβλημένο ιατρό δεν υπερβαίνει τις €50.000 (§81(5) SGB V), η βαριά παράβαση οδηγεί σε αφαίρεση της σύμβασης και η απάτη διώκεται ποινικά με πλήρη επιστροφή των αμοιβών.
Στη Γαλλία η κύρωση ορίζεται ως ποσοστό των επίμαχων ποσών: έως 70%, διπλάσιο σε υποτροπή, έως 300% επί αποδεδειγμένης απάτης (L.114-17-1 Κώδικα Κοινωνικής Ασφάλισης).
Στο Βέλγιο 50 έως 200% της αποζημίωσης για υπηρεσίες που δεν παρασχέθηκαν και 5 έως 150% για μη σύμφωνες υπηρεσίες, και πάνω από €35.000 αποφασίζει δικαιοδοτικό όργανο με πρόεδρο δικαστή.
Στην Ολλανδία οι ασφαλιστές δεν επιβάλλουν πρόστιμα.
Στην Αγγλία δεν υπάρχουν διοικητικά πρόστιμα και η απάτη διώκεται ποινικά.
Ακόμη και η Ελλάδα, που έχει το αυστηρότερο πλαίσιο, ορίζει για τους συμβεβλημένους ιατρούς πρόστιμο €3.000 έως €15.000 και επιφυλάσσει τα εξαψήφια πρόστιμα (€30.000 έως €1.000.000) μόνο για ιδιωτικές κλινικές (άρθρο 32 ν. 3846/2010).
Το κοινό στοιχείο σε όλα: η κύρωση μετριέται με το ποσό της παράβασης. Στο νομοσχέδιο δεν υπάρχει τέτοια σύνδεση.
Το Δικαστήριο της ΕΕ έχει κρίνει ότι κλίμακες κυρώσεων που δεν επιτρέπουν διαβάθμιση ανάλογα με τη σοβαρότητα αντίκεινται στην αρχή της αναλογικότητας (Urbán, 2012, NE, 2022), και το άρθρο 52 του Ν. 158(Ι)/1999 δεσμεύει τον Οργανισμό στην ίδια αρχή.
Για ένα νοσηλευτήριο, πρόστιμο €600.000 χωρίς σύνδεση με το ποσό της παράβασης μπορεί να είναι υπαρξιακό.
(δ) Εισήγηση:
(i) κλίμακα προστίμων συνδεδεμένη με το αχρεωστήτως καταβληθέν ποσό (ενδεικτικά έως το διπλάσιο αυτού, με ανώτατο όριο €50.000 που διπλασιάζεται επί δόλου, και €16.000 για παραβάσεις που δεν συνδέονται με καταβληθέν ποσό), με διάκριση αμέλειας, βαριάς αμέλειας και δόλου και με τα κριτήρια επιμέτρησης στον νόμο,
(ii) διατήρηση της ακρόασης του 63(5) και του ημερήσιου προστίμου για συνεχιζόμενη παράβαση,
(iii) ένσταση ενώπιον ανεξάρτητης Επιτροπής Ενστάσεων με πρόεδρο νομικό εκτός Οργανισμού και μέλη ιατρό και οικονομολόγο, με υποχρεωτική ακρόαση,
(iv) ανασταλτικό αποτέλεσμα της ένστασης και της προσφυγής ως προς την είσπραξη και την παρακράτηση, και (v) δημοσιοποίηση κυρώσεων μόνο μετά από τελεσίδικη απόφαση.
3.12 Νέο άρθρο 63Γ: τόκος υπερημερίας
Ο τόκος υπερημερίας επί οφειλών προς τον Οργανισμό πρέπει να ισχύει αμοιβαία. Εισηγούμαστε ρητή πρόβλεψη ότι ο ίδιος τόκος οφείλεται από τον Οργανισμό για αμοιβές που δεν καταβάλλονται εντός της συμβατικής προθεσμίας, καθώς και για ποσά που παρακρατήθηκαν και επιστρέφονται μετά από επιτυχή ένσταση ή προσφυγή.
3.13 Άρθρο 64(2), νέες παράγραφοι (ιγ) και (ιδ): επανένταξη και ανώτατο όριο ηλικίας
(α) Επανένταξη (ιγ). Συμφωνούμε με τη θεσμοθέτηση διαδικασίας επανένταξης. Ζητούμε τα κριτήρια να ορίζονται στους Κανονισμούς και όχι σε Αποφάσεις.
(β) Ηλικιακό όριο (ιδ). Η παράγραφος δίνει στον Οργανισμό «τη δυνατότητα να καθορίζει ανώτατο όριο ηλικίας» για όσους παρέχουν ή επιθυμούν να παρέχουν υπηρεσίες. Ο αριθμός δεν ορίζεται στον νόμο ούτε κατ’ ανάγκη στους Κανονισμούς, άρα μπορεί να τεθεί με Απόφαση του Οργανισμού χωρίς κοινοβουλευτικό έλεγχο. Η διάταξη αφορά όλα τα πρόσωπα που παρέχουν υπηρεσίες στο Σύστημα, δηλαδή και νοσηλευτές και άλλους επαγγελματίες υγείας, σε περίοδο οξείας έλλειψης νοσηλευτικού προσωπικού.
(γ) Πρόκειται για άμεση διάκριση λόγω ηλικίας κατά την Οδηγία 2000/78/ΕΚ και τον Ν. 58(Ι)/2004. Στην υπόθεση Petersen (C-341/08, 2010) το Δικαστήριο της ΕΕ έκρινε ότι το γερμανικό όριο 68 ετών για συμβεβλημένους οδοντιάτρους δεν μπορούσε να δικαιολογηθεί από την προστασία της υγείας, αφού δεν ίσχυε για τους μη συμβεβλημένους, και μπορούσε να σταθεί μόνο (i) ως μέτρο κατανομής θέσεων μεταξύ γενεών, εφόσον υπάρχει υπερπροσφορά ή λανθάνων κίνδυνος υπερπροσφοράς, ή (ii) ως μέτρο αποτροπής σοβαρού κινδύνου για την οικονομική ισορροπία του συστήματος, και στις δύο περιπτώσεις με τεκμηρίωση που το κράτος οφείλει να προσκομίσει (Fuchs και Köhler, C-159/10).
Το Επεξηγηματικό Σημείωμα δεν επικαλείται ούτε τεκμηριώνει κανέναν από τους δύο λόγους. Η Κύπρος αντιμετωπίζει έλλειψη και όχι υπερπροσφορά, ενώ η οικονομική ισορροπία του Συστήματος, με αποθεματικό €787 εκατ. και αναλογιστική βιωσιμότητα έως το 2033 κατά τον ίδιο τον Οργανισμό, δεν απειλείται από την ηλικία των επαγγελματιών.
Η Γερμανία κατήργησε το όριο το 2008. Ολλανδία, Γαλλία, Βέλγιο, Ηνωμένο Βασίλειο και Ελλάδα δεν έχουν όριο.
Τα δύο συστήματα που το διατηρούν, η Αυστρία (70 έτη) και η ιταλική σύμβαση οικογενειακών ιατρών (70 έτη), το χαλαρώνουν ήδη λόγω έλλειψης: η Ιταλία παρέτεινε στα 72 έως το 2027 και στην Αυστρία εκκρεμεί πρόταση κατάργησης.
(δ) Εισήγηση: διαγραφή της παραγράφου (ιδ). Το πραγματικό ζήτημα, η ικανότητα επαγγελματιών προχωρημένης ηλικίας, απαντάται με αξιολόγηση και όχι με ηλικία: ισχύουσα άδεια άσκησης επαγγέλματος, συνεχιζόμενη επαγγελματική ανάπτυξη κατά το σύστημα του Παγκύπριου Ιατρικού Συλλόγου, και παραπομπή στο Ιατρικό Συμβούλιο όταν υπάρχει τεκμηριωμένη αμφιβολία για συγκεκριμένο ιατρό ανεξαρτήτως ηλικίας.
Ο Παγκύπριος Ιατρικός Σύλλογος προτείνει από το 2017 αξιολόγηση των ιατρών άνω των 70 ετών που επιστρέφουν στην άσκηση. Αυτή είναι η κατεύθυνση που συμβιβάζεται με το ενωσιακό δίκαιο.
3.14 Άρθρο 68: αναδρομικές ημερομηνίες έναρξης ισχύος
Ζητούμε να διευκρινιστεί ρητά ότι οι αναδρομικές ημερομηνίες (1 Μαρτίου 2019 και 1 Ιουνίου 2019) δεν δημιουργούν αναδρομικές υποχρεώσεις ή ευθύνες για τους παρόχους.
4. Διαδικαστικά αιτήματα και σύνοψη εισηγήσεων
4.1 Ζητούμε:
(α) τη δημοσιοποίηση του Ερωτηματολογίου ανάλυσης επιπτώσεων και των στοιχείων που τεκμηριώνουν τις αλλαγές στα άρθρα 39(3), 39Α και 63,
(β) γνώμη του Επιτρόπου Προστασίας Δεδομένων για το άρθρο 39(3) πριν από την προώθηση στη Νομική Υπηρεσία,
(γ) τη σύσταση ομάδας εργασίας Υπουργείου Υγείας, ΟΑΥ, ΠΑΣΙΝ και Παγκύπριου Ιατρικού Συλλόγου για το Πρωτόκολλο Ελέγχου και την κλίμακα κυρώσεων,

4.2 Σύνοψη εισηγήσεων:
Διάταξη Πρόβλημα Εισήγηση ΠΑΣΙΝ
Αρ. 1, άρθρο 4(2)(γ) Βιωσιμότητα του Ταμείου χωρίς αναφορά στην επάρκεια της προσφοράς Προσθήκη της δίκαιης και επαρκούς αποζημίωσης των παροχέων
Αρ. 1, άρθρο 38(3Α) έως (3Γ) Αόριστα κριτήρια, «επαναξιολόγηση» χωρίς ορισμό, διαδικασίες με Αποφάσεις, καμία ένσταση Κριτήρια ικανότητας στον νόμο ή σε Κανονισμούς, ακρόαση, μεταβατική περίοδος, ένσταση σε ανεξάρτητο όργανο
Αρ. 1, άρθρο 38(5) Καθορισμός αναγκών και περιορισμοί σε νέους και υφιστάμενους παρόχους με εσωτερικούς κανονισμούς Υγειονομικός Χάρτης, Κανονισμοί του άρθρου 64, περιορισμοί σε υφιστάμενους μόνο κατά την ανανέωση με διετή μετάβαση, ένσταση, αξιολόγηση αναλογικότητας (Οδηγία 2018/958)
Αρ. 2, άρθρο 10(2) και 10Α Μεταβίβαση εξουσιών σε «οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο» Εξαίρεση των εξουσιών έρευνας, κυρώσεων και ενστάσεων. Το 10Α ως μόνη οδός εξουσιοδότησης
Αρ. 2, άρθρα 31(5), 32(5), 37(5) Αόριστη απαγόρευση χρέωσης «σε άλλο πρόσωπο» Κατάλογος επιτρεπόμενων χρεώσεων με Απόφαση μετά από διαβούλευση, γραπτή συναίνεση, δημόσιος τιμοκατάλογος
Αρ. 2, άρθρα 32Β και 39(2)(β) Έλεγχος κλινικών οδηγιών από διοικητικό όργανο Υιοθέτηση με διαβούλευση και προθεσμία προσαρμογής, έλεγχος από ομοτίμους, σύσταση πριν από κύρωση
Αρ. 2, άρθρο 39(3) Είσοδος, έρευνα, κατάσχεση και λήψη μαρτυριών χωρίς ένταλμα, υποψία, απόρρητο, πρακτικό ή ένσταση, από «οποιοδήποτε πρόσωπο» Πρωτόκολλο Ελέγχου σε στάδια με Κανονισμούς, ιατρός-σύμβουλος, δικαστικό ένταλμα για κατάσχεση και έρευνα, μόνο υπάλληλοι του 10Α, αυτοτελής ένσταση, εκτίμηση αντικτύπου
Αρ. 2, άρθρο 39(4) Διακανονισμοί χωρίς κριτήρια Δημοσιευμένα κριτήρια, ανώτατο όριο, δικαίωμα άρνησης, ετήσια αναφορά
Αρ. 2, άρθρο 39Α Αναδρομή 12 ετών επί «δόλου» χωρίς διαδικασία, παρακράτηση πριν κριθεί η ένσταση 3 έτη, 5 επί δόλου διαπιστωμένου από ανεξάρτητο όργανο, παρακράτηση μετά την ένσταση και με όριο, μεθοδολογία δειγματοληψίας στους Κανονισμούς, αποζημίωση για άκαρπους ελέγχους
Αρ. 2, άρθρο 55Α Συμφωνούμε Δημοσιευμένη μεθοδολογία, έσοδο του Ταμείου χωρίς συμψηφισμό με αμοιβές παρόχων
Αρ. 2, άρθρο 56(2) Εξαιρέσεις από ασφάλιση ευθύνης με Απόφαση Διαβούλευση και διευκρίνιση ότι δεν θίγεται η προστασία των ασθενών
Αρ. 2, άρθρο 57 Συμφωνούμε Κίνητρα και για νοσηλευτήρια
Αρ. 2, άρθρο 60Β Συμφωνούμε Ανεξάρτητο μέλος στην Επιτροπή Ελέγχου, δημοσίευση ετήσιας έκθεσης
Αρ. 2, άρθρο 61 Τριπλασιασμός προστίμου για αόριστο αδίκημα (61(5)) Σαφής περιγραφή των αξιόποινων συμπεριφορών
Αρ. 2, άρθρο 63 Δεκαπλασιασμός χωρίς κλίμακα και τεκμηρίωση, κατάργηση ημερήσιου προστίμου, ένσταση στο ΔΣ του ίδιου Οργανισμού Κλίμακα συνδεδεμένη με το ποσό, διάκριση αμέλειας και δόλου, ανεξάρτητη Επιτροπή Ενστάσεων, ανασταλτικό αποτέλεσμα, δημοσιοποίηση μόνο μετά από τελεσιδικία
Αρ. 2, άρθρο 63Γ Μονομερής τόκος υπερημερίας Αμοιβαιότητα για καθυστερημένες πληρωμές και επιστροφές του Οργανισμού
Αρ. 2, άρθρο 64(2)(ιδ) Ανώτατο όριο ηλικίας για όλους τους επαγγελματίες, αντίθετο με την Οδηγία 2000/78 Διαγραφή. Αξιολόγηση ικανότητας μέσω Ιατρικού Συμβουλίου και ΠΙΣ
Αρ. 2, άρθρο 68 Αναδρομικές ημερομηνίες Διευκρίνιση ότι δεν δημιουργούνται αναδρομικές υποχρεώσεις παροχέων

Παραμένουμε στη διάθεσή σας για κάθε διευκρίνιση και για συνεργασία στη διαμόρφωση ενός πλαισίου ελέγχου που θα είναι αποτελεσματικό, αναλογικό και ανθεκτικό.