08 – ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙ –ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ ΦΙΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΒΡΕΦΟΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙ –ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ ΦΙΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΒΡΕΦΟΣ
Οι κοινότητες αποτελούν κρίσιμο κρίκο συνέχειας φροντίδας μετά το εξιτήριο από το μαιευτήριο, συμβάλλοντας στην προστασία και διατήρηση του μητρικού θηλασμού και στην ενίσχυση των ποσοστών θηλασμού. Σύμφωνα με τις συστάσεις του ΠΟΥ και της UNICEF , η υποστήριξη πρέπει να επεκτείνεται πέρα από το μαιευτήριο, διασφαλίζοντας ότι οι μητέρες και τα βρέφη λαμβάνουν συνεχή φροντίδα και ενθάρρυνση στην κοινότητα, με στόχο τη διατήρηση του θηλασμού και την ενίσχυση της αυτοπεποίθησης των μητέρων για συνέχιση και διατήρηση του θηλασμού.
Οι φιλικές προς το βρέφος και τον θηλασμό κοινότητες διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην επιτυχία των Δέκα Βημάτων για τον Μητρικό Θηλασμό του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) .
Η συνεργασία μεταξύ υγειονομικών μονάδων και κοινοτικών φορέων, καθώς και η πρόσβαση σε ενημερωμένες πηγές και ομάδες υποστήριξης στην κοινότητα, συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων της Πολιτικής και στη δημιουργία ενός περιβάλλοντος που προάγει τη βέλτιστη βρεφική διατροφή.

Κύπρος: Θεσμικό και νομοθετικό πλαίσιο
Η προώθηση φιλικών κοινοτήτων ενισχύεται από την κυπριακή νομοθεσία (Ο περί της Προώθησης και της Προστασίας του Μητρικού Θηλασμού Νόμος 2018 έως 2025), η οποία διασφαλίζει την προστασία και προαγωγή του μητρικού θηλασμού, καθώς και τη δημιουργία κατάλληλων υποδομών, όπως δωμάτια θηλασμού σε χώρους εργασίας και δημόσιους χώρους. Οι υποδομές αυτές εξασφαλίζουν δικαίωμα στην άνετη και ασφαλή άσκηση του θηλασμού, χωρίς σε καμία περίπτωση να περιορίζουν το δικαίωμα στον δημόσιο θηλασμό το οποίο προστατεύεται από τον Ποινικό Κώδικα [Ο περί Ποινικού Κώδικα Νόμος (ΚΕΦ.154), Άρθρο 99(β)].

Εφαρμογή Προγραμμάτων ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης του πληθυσμού
Η εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση του πληθυσμού για τα θέματα μητρικού θηλασμού αποτελεί θεμέλιο λίθο για τη διασφάλιση της υγείας των βρεφών και των μητέρων. Σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία, η ενημέρωση από μικρή ηλικία για τα οφέλη του θηλασμού συμβάλλει θετικά στη διαμόρφωση στάσεων και συμπεριφορών που υποστηρίζουν τον μητρικό θηλασμό ως φυσικό και ιδανικό τρόπο διατροφής του βρέφους.
Η ευαισθητοποίηση σε σχολικό πλαίσιο αλλά και μέσα από προγράμματα δια βίου μάθησης, προσφέρει τη δυνατότητα στους μελλοντικούς γονείς να αποκτήσουν γνώση, να καταρρίψουν μύθους και να ενισχύσουν την αυτοπεποίθησή τους σχετικά με τον θηλασμό. Μελέτες επισημαίνουν πως η συστηματική εκπαίδευση βοηθά στη μείωση των κοινωνικών εμποδίων και στην αύξηση των ποσοστών θηλασμού, δημιουργώντας ένα υποστηρικτικό περιβάλλον σε όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής του ατόμου.
Η υλοποίηση τέτοιων εκπαιδευτικών δράσεων συμβάλλει στη διαμόρφωση μιας κοινωνίας που σέβεται και στηρίζει τον θηλασμό, ενώ δημιουργεί τις βάσεις για την αποδοχή του ως φυσικής και σημαντικής διαδικασίας. Παράλληλα, ενθαρρύνεται η συνεργασία εκπαιδευτικών, γονέων και ειδικών υγείας, ώστε το μήνυμα της σημασίας του μητρικού θηλασμού να φτάσει σε όλες τις ηλικίες, ενισχύοντας τη συλλογική ευθύνη για τη στήριξη της μητέρας και του βρέφους.
Επιπλέον, η ενσωμάτωση των θεμάτων θηλασμού σε προγράμματα υγείας, ενημερωτικές καμπάνιες και εκπαιδευτικά υλικά ενισχύει τη συλλογική γνώση και κινητοποιεί την κοινωνία προς υγιείς πρακτικές. Η συνεχής ανασκόπηση της σχετικής βιβλιογραφίας και η αξιοποίηση αξιόπιστων διαδικτυακών πηγών, όπως του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και της UNICEF, επιβεβαιώνουν την αναγκαιότητα της πολυεπίπεδης προσέγγισης στην εκπαίδευση για τον μητρικό θηλασμό.

Εθνικά Πρότυπα Εφαρμογής της ΦΒΠ στην Κοινότητα
Η δημιουργία Φιλικών προς το Βρέφος Υπηρεσιών Υγείας στην Κοινότητα αποτελεί καίριο πυλώνα της Εθνικής Πολιτικής για τον Θηλασμό. Η επιτυχία εξαρτάται από:
• συνεχή εκπαίδευση,
• υποστηρικτικές υπηρεσίες στην κοινότητα,
• κατάλληλες υποδομές,
• ενεργή εμπλοκή της τοπικής κοινωνίας,
• διασύνδεση με τα μαιευτήρια μέσω του Βήματος 10,
• συστηματική παρακολούθηση.
Με αυτές τις παρεμβάσεις, διασφαλίζεται ένα περιβάλλον που σέβεται, προστατεύει και ενισχύει τον μητρικό θηλασμό σε όλα τα στάδια της μητρότητας μετά την έξοδο από το νοσηλευτήριο/μαιευτήριο.
Τα πρώτα 6 Βήματα της Πρωτοβουλίας για τα Φιλικά προς το Βρέφος Νοσοκομεία, περιγράφουν τη διοικητική και εκπαιδευτική δομή για τις υπηρεσίες στην κοινότητα:

Βήμα 1ο : ΓΡΑΠΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Ύπαρξη Γραπτής Πολιτικής για τον θηλασμό που κοινοποιείται τακτικά σε όλο το προσωπικό και τους γονείς. Η πολιτική απαγορεύει την προώθηση υποκατάστατων μητρικού γάλακτος (Κώδικας Εμπορίας) και περιλαμβάνει επίσης τη συνεχή παρακολούθηση και αξιολόγηση.
• Συλλογή και ανάλυση δεδομένων για τους δείκτες θηλασμού.
• Παρακολούθηση της πρόσβασης σε υπηρεσίες υποστήριξης θηλασμού στην κοινότητα και της αποτελεσματικότητάς τους.
• Εντοπισμός εμποδίων και ανάπτυξη στοχευμένων παρεμβάσεων.
• Αξιολόγηση στη βάση των σχετικών Κατευθυντήριων Οδηγιών που εκδίδονται από την Εθνική Επιτροπή Μητρικού Θηλασμού και το Υπουργείο Υγείας.

Βήμα 2ο : ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ
Κατάρτιση όλου του υγειονομικού προσωπικού (μαίες/τές, επισκέπτες/τριες υγείας, γιατροί) με τις απαραίτητες δεξιότητες για την εφαρμογή αυτής της πολιτικής.

Βήμα 3ο : ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΕΓΚΥΩΝ/ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ/ ΚΟΙΝΟΥ
• Πληροφόρηση των εγκύων και των οικογενειών τους και του κοινού γενικότερα, για τα οφέλη και τη διαχείριση του θηλασμού, ώστε να είναι προετοιμασμένες πριν τον τοκετό.
• Ανάπτυξη προγραμμάτων ευαισθητοποίησης του κοινού για τα οφέλη του θηλασμού.
• Ενσωμάτωση θεμάτων θηλασμού στην εκπαίδευση, τόσο σε σχολεία όσο και σε προγράμματα δια βίου μάθησης.
• Ανάπτυξη και διάθεση έγκυρου εκπαιδευτικού υλικού και εφαρμογή στοχευμένης επικοινωνιακής πολιτικής και ενημερωτικών καμπανιών βασισμένων σε τεκμηριωμένες πηγές.

Βήμα 4ο : ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΞΙΤΗΡΙΟ
• Παροχή υποστήριξης στις μητέρες αμέσως μετά την έξοδο από το μαιευτήριο για την έναρξη και τη διατήρηση του θηλασμού, καθώς και για την αντιμετώπιση κοινών δυσκολιών.
• Δημιουργία και λειτουργία κλινικών θηλασμού, ομάδων υποστήριξης μητέρας-προς-μητέρα και συμβουλευτικών υπηρεσιών.
• Συνεργασία με την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας, επισκέπτριες υγείας, μαίες και συμβούλους γαλουχίας για καθολική και συνεχή υποστήριξη μετά το εξιτήριο.
• Διατήρηση τακτικής επικοινωνίας μεταξύ υπηρεσιών υγείας και κοινοτικών φορέων ώστε η μητέρα να έχει εύκολη πρόσβαση στη φροντίδα θηλασμού.

Βήμα 5ο : ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ
Ενθάρρυνση του αποκλειστικού θηλασμού για τους πρώτους 6 μήνες, εκπαιδεύοντας και στηρίζοντας τις μητέρες για το πώς να θηλάζουν και πώς να διατηρούν τη γαλουχία ακόμη και αν χωριστούν από τα βρέφη τους.

Βήμα 6ο : ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ
• Δημιουργία ενός φιλόξενου και υποστηρικτικού περιβάλλοντος για τον θηλασμό σε δημόσιους χώρους και στις εγκαταστάσεις της κοινότητας.
• Παροχή χώρων θηλασμού σε δημόσια κτίρια, δημοτικές υπηρεσίες, χώρους εργασίας και εμπορικά κέντρα, σύμφωνα με το κυπριακό νομοθετικό πλαίσιο.
• Διασφάλιση ότι οι χώροι αυτοί είναι προσβάσιμοι, καθαροί και κατάλληλα διαμορφωμένοι ώστε να παρέχουν ιδιωτικότητα και άνεση.
• Κοινά προγράμματα αρμοδίων αρχών με δήμους/κοινότητες, σχολεία, οργανώσεις γονέων και άλλα οργανωμένα σύνολα για την προώθηση κουλτούρας υπέρ του θηλασμού.
• Ανάπτυξη κοινοτικών δράσεων που ενισχύουν την αυτοπεποίθηση των μητέρων και μειώνουν κοινωνικά εμπόδια.
• Δράσεις ενίσχυσης της συμμετοχής της οικογένειας συνολικά, προωθώντας υποστηρικτικό οικογενειακό περιβάλλον.

Τέλος