02 – ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Ο μητρικός θηλασμός αποτελεί βασική προτεραιότητα της Δημόσιας Υγείας, καθώς προσφέρει σημαντικά οφέλη στο παιδί, στη μητέρα και στην κοινωνία . Ο ΠΟΥ και η UNICEF συστήνουν την έναρξη του θηλασμού εντός της πρώτης ώρας από τον τοκετό και αποκλειστικό θηλασμό για τους πρώτους έξι μήνες, με συνέχιση έως δύο χρόνια ή περισσότερο μαζί με συμπληρωματική διατροφή . Ο θηλασμός εξασφαλίζει σωστή ανάπτυξη του βρέφους και συμβάλλει στην πρόληψη ασθενειών και υποσιτισμού. Η ανεπαρκής πρακτική θηλασμού σχετίζεται με αυξημένους κινδύνους για τη δημόσια υγεία, όπως λοιμώξεις, παχυσαρκία και διαβήτη, ενώ μπορεί να προληφθούν χιλιάδες θάνατοι ετησίως μέσω της βελτίωσης των ποσοστών θηλασμού .
Οι πρώτες ώρες και ημέρες της ζωής ενός νεογέννητου είναι ένα κρίσιμο παράθυρο για τη ανάπτυξη της γαλουχίας και την παροχή στις μητέρες της υποστήριξης που χρειάζονται για να θηλάσουν με επιτυχία. Αυτή η υποστήριξη δεν παρέχεται πάντα, όπως φαίνεται από μια ανασκόπηση των δεδομένων της UNICEF που δείχνει ότι το 78% των τοκετών παρακολούθησαν έναν εξειδικευμένο πάροχο υγείας, αλλά μόνο το 45% των νεογέννητων θήλασαν την πρώτη ώρα μετά τη γέννηση . Καταδεικνύεται έτσι ότι, οι οικογένειες πρέπει να λαμβάνουν τεκμηριωμένες πληροφορίες και συμβουλές σχετικά με τον θηλασμό και πρέπει να προστατεύονται από εμπορικά συμφέροντα που επηρεάζουν αρνητικά τον θηλασμό.
Η πρωτοβουλία «Φιλικά προς τα βρέφη Νοσοκομεία» η οποία ξεκίνησε το 1991 από τον ΠΟΥ και τη UNICEF, στοχεύει ότι όλες ανεξαιρέτως οι υπηρεσίες παροχής φροντίδας σε μητέρες και παιδιά, θα υποστηρίξουν τις μητέρες στην επιλογή του μητρικού θηλασμού για τη διατροφή του παιδιού τους για τους πρώτους έξι μήνες, μη επιλέγοντας εμπορικά σκευάσματα και στη συνέχισή του με συμπληρωματική διατροφή ως το δεύτερο έτος ζωής.
Για να χαρακτηριστεί ένα νοσοκομείο «Φιλικό προς τα Βρέφη», πρέπει να τηρεί τα «10 Βήματα» της κοινής οδηγίας για την προστασία, την προαγωγή και την υποστήριξη του μητρικού θηλασμού, να εφαρμόζει τον Διεθνή Κώδικα Εμπορίας για τα υποκατάστατα μητρικού γάλακτος και να γίνεται αξιολόγηση του μαιευτηρίου για να διαπιστώνεται αν πληροί τις προϋποθέσεις, στη βάση των σχετικών Κατευθυντήριων Οδηγιών της Εθνικής Επιτροπής Μητρικού Θηλασμού Κύπρου και του Υπουργείου Υγείας.
Ο Διεθνής Κώδικας Εμπορίας Υποκατάστατων Μητρικού Γάλακτος υιοθετήθηκε από την Παγκόσμια Συνέλευση Υγείας (World Health Assembly- WHA) το 1981 , με στόχο την προώθηση του μητρικού θηλασμού και την προστασία των βρεφών, διασφαλίζοντας την ποιότητα των υποκατάστατων μητρικού γάλακτος που κυκλοφορούν στο εμπόριο. Σκοπός του Κώδικα είναι να ρυθμίσει τη διαδικασία της διαφήμισης και όχι να απαγορεύσει την πώληση των προϊόντων, προστατεύοντας το δικαίωμα της κάθε γυναίκας να επιλέξει τον τρόπο με τον οποίο θα θρέψει ή ταΐσει το μωρό της.
Βασικά σημεία του Κώδικα εστιάζουν στην απαγόρευση της διαφήμισης υποκατάστατων μητρικού γάλακτος σε νοσοκομειακούς ή άλλους χώρους υγείας. Επιπλέον, σύμφωνα με τον Κώδικα απαγορεύεται η διανομή δωρεάν δειγμάτων στις μητέρες και στις έγκυες που να περιέχουν υποκατάστατα μητρικού γάλακτος. Η διανομή αυτών των δωρεάν δειγμάτων, είναι πιθανό να υπονομεύσει τον θηλασμό ίσως περισσότερο και από τη διαφήμιση. Ακόμα, απαγορεύεται η δωρεάν ή με μειωμένη τιμή προμήθεια βρεφικού γάλακτος σε νοσοκομεία και μαιευτήρια. Είναι γεγονός ότι πολλές φορές οι εταιρείες ανταγωνίζονται για να προμηθεύσουν με το δικό τους γάλα τα νοσοκομεία, δίνοντας το δωρεάν ή με πολύ μεγάλη έκπτωση, με στόχο οι μητέρες να συνεχίζουν να τρέφουν το μωρό τους με το ίδιο προϊόν κατά την αποχώρησή τους από το μαιευτήριο.
Ο Κώδικας παράλληλα απαγορεύει την επαφή των μητέρων με αντιπροσώπους των εταιρειών βρεφικού γάλακτος, και δεσμεύει τις εταιρείες να μην προσφέρουν δώρα στο ιατρικό – νοσηλευτικό προσωπικό. Άλλωστε οι πρακτικές αυτές προσπαθούν να δημιουργήσουν ένα κλίμα καλής θελήσεως μεταξύ του προσωπικού και των αντιπροσώπων των εταιρειών, αλλά στην πραγματικότητα είναι μέσο για την προώθηση των προϊόντων τους.
Ένα ακόμη σημείο το οποίο τονίζεται στον Διεθνή Κώδικα είναι η απαγόρευση φωτογραφιών παιδιών πάνω σε ετικέτες και διαφημιστικά των εταιρειών βρεφικού γάλακτος. Οι φωτογραφίες των ευτυχισμένων, υγιών νηπίων έχουν σκοπό τη σύνδεση του προϊόντος με την ευεξία των μωρών και την παρουσίασή του ως ιδεώδες.
Εκπαιδευτικές εκδηλώσεις/σεμινάρια/συνέδρια επαγγελματιών υγείας δεν θα πρέπει ποτέ να χρηματοδοτούνται από τη βιομηχανία και σε καμία περίπτωση η βιομηχανία δεν θα πρέπει να συμμετέχει στην εκπαίδευση γονέων.
Η Κυπριακή Δημοκρατία, μέσω της εθνικής νομοθεσίας και των σχετικών κανονισμών, έχει υιοθετήσει και ενσωματώσει τις αρχές του Διεθνούς Κώδικα Εμπορίας Υποκατάστατων Μητρικού Γάλακτος και των μεταγενέστερων ψηφισμάτων της Παγκόσμιας Συνέλευσης Υγείας, ενισχύοντας την προστασία των μητέρων και των οικογενειών από πρακτικές που υπονομεύουν τον μητρικό θηλασμό.
Η εφαρμογή και η εποπτεία της νομοθεσίας αυτής αποτελούν βασικό πυλώνα της παρούσας Πολιτικής και προϋπόθεση για την αποτελεσματική προαγωγή του μητρικού θηλασμού στη χώρα.

Τέλος