Δημόσια διαβούλευση για το νομοσχέδιο με τίτλο «Ο περί Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδιών με Αναπηρία ή/και με Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες (Τροποποιητικός) Νόμος του 2026» και το σχέδιο των περί Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδιών με Αναπηρία ή/και Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες (Τροποποιητικούς) Κανονισμών του 2026
Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης
Το Υπουργείο Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας (Υ.Π.Α.Ν.) ανακοινώνει την έναρξη δημόσιας διαβούλευσης για το νομοσχέδιο με τίτλο ο περί «Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδιών με Αναπηρία ή/και με Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες (Τροποποιητικός) Νόμος του 2026» και τους περί «Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδιών με Αναπηρία ή/και Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες (Τροποποιητικούς) Κανονισμούς του 2026».
Σκοπός του εν λόγω νομοσχεδίου και του σχεδίου των συναφών κανονισμών είναι ο εκσυγχρονισμός του υφιστάμενου εκπαιδευτικού πλαισίου, ώστε να ανταποκρίνεται πλήρως στις σύγχρονες αρχές της συμπερίληψης των μαθητών/ριών με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, η καλλιέργεια κουλτούρας για την προώθηση μιας πιο συμπεριληπτικής εκπαίδευσης με έμφαση στη συμμετοχή των παιδιών με αναπηρία στο γενικό εκπαιδευτικό σύστημα, διατηρώντας παράλληλα τα Ειδικά Σχολεία ως εναλλακτική εκπαιδευτική επιλογή για τις περιπτώσεις, στις οποίες κρίνεται αναγκαίο, η ενίσχυση της συμμετοχικότητας και της διαφάνειας κατά τη διαδικασία λήψης αποφάσεων και η βελτίωση της λειτουργίας των Επαρχιακών Επιτροπών Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης.
Το Υ.Π.Α.Ν. θέτει προς διαβούλευση το συγκεκριμένο νομοσχέδιο και τους συναφείς τροποποιητικούς κανονισμούς και προσκαλεί κάθε ενδιαφερόμενο/η να αποστείλει ηλεκτρονικά, μέσω της πλατφόρμας η–Διαβούλευση, τυχόν απόψεις, σχόλια και παρατηρήσεις, το αργότερο μέχρι το Σάββατο, 4 Ιουλίου 2026.
- Ανοικτή
- Αναρτήθηκε
03 Ιούν 2026 @ 0:50 - Ανοικτή σε σχόλια ως
04 Ιούλ 2026 @ 23:50 - 18 σχόλια
Προτάσεις για την αξιοποίηση εξειδικευμένων Φιλολόγων και την οργανική ένταξη της Ειδικής Αγωγής στη Μέση Εκπαίδευση
Με αφορμή την έναρξη της δημόσιας διαβούλευσης για το νομοσχέδιο με τίτλο «Ο περί Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδιών με Αναπηρία ή/και με Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες (Τροποποιητικός) Νόμος του 2026», καταθέτω προτάσεις με στόχο τον ουσιαστικό εκσυγχρονισμό του συστήματος και την πραγματική μετάβαση προς ένα συμπεριληπτικό μοντέλο στη Μέση Εκπαίδευση.
Για την επίτευξη των στόχων του Υ.Π.Α.Ν., κρίνεται απαραίτητη η λήψη μέτρων σε δύο κεντρικούς άξονες:
ΑΞΟΝΑΣ 1: Ένταξη Φιλολόγων με Μεταπτυχιακό Ειδικής Αγωγής στους Καταλόγους Ειδικών Εκπαιδευτικών
Προτείνεται η άμεση θεσμοθέτηση διακριτού κλάδου ή ειδικής υποκατηγορίας στους πίνακες της Ειδικής Εκπαίδευσης για Φιλολόγους (Μέσης Εκπαίδευσης) που κατέχουν αναγνωρισμένο μεταπτυχιακό ή διδακτορικό τίτλο σπουδών στην Ειδική Αγωγή. Η πρόταση αυτή βασίζεται στα εξής αδιάσειστα επιχειρήματα: Γνωστική και Ακαδημαϊκή Επάρκεια: Οι απαιτήσεις των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο και το Λύκειο (ανάλυση σύνθετων κειμένων, παραγωγή γραπτού λόγου, Ιστορία, Αρχαία Ελληνικά) απαιτούν βαθιά γνώση του γνωστικού αντικειμένου. Οι γενικοί κλάδοι ειδικής εκπαίδευσης, εκ των πραγμάτων, αδυνατούν να υποστηρίξουν το υψηλό επίπεδο και τις ακαδημαϊκές απαιτήσεις της Μέσης Εκπαίδευσης. Ο Φιλόλογος Ειδικής Αγωγής κατέχει το αντικείμενο και ξέρει ακριβώς πώς να το διαφοροποιήσει.
Στοχευμένη Παρέμβαση στις ΕΕΑ: Οι μαθησιακές δυσκολίες (π.χ. δυσλεξία, γλωσσικές διαταραχές) στη Μέση Εκπαίδευση εκδηλώνονται άμεσα κατά την επεξεργασία του γραπτού και προφορικού λόγου. Οι εξειδικευμένοι φιλόλογοι είναι οι μόνοι κατάλληλοι να εφαρμόσουν διορθωτικές στρατηγικές πάνω στο ίδιο το αναλυτικό πρόγραμμα των θεωρητικών μαθημάτων, εκεί δηλαδή όπου εντοπίζονται τα μεγαλύτερα ελλείμματα των μαθητών.
Οικονομική και Διοικητική Αποδοτικότητα: Η αξιοποίηση εκπαιδευτικών με διπλή επάρκεια (γνωστική και ειδική) επιτρέπει στο Υπουργείο την ορθολογικότερη διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού. Αντί να απασχολούνται παράλληλα δύο εκπαιδευτικοί (ένας γενικής και ένας ειδικής), ο Φιλόλογος Ειδικής Αγωγής λειτουργεί ως ενιαία λύση, μειώνοντας τη σπατάλη ωρών και το διοικητικό κόστος στελέχωσης.
Διασφάλιση Παιδαγωγικής Συνέχειας: Η μετάβαση από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο αποτελεί σοκ για τους μαθητές με Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες (ΕΕΑ) λόγω της απότομης αύξησης της ύλης. Η παρουσία εξειδικευμένων φιλολόγων διασφαλίζει ότι οι στρατηγικές μάθησης που απέκτησε το παιδί στην Πρωτοβάθμια θα μεταφραστούν σωστά στις αυξημένες απαιτήσεις της Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.
ΑΞΟΝΑΣ 2: Οργανική και Δομική Ένταξη της Ειδικής Εκπαίδευσης στη Μέση Εκπαίδευση
Για να αφήσουμε πίσω μας το παρωχημένο μοντέλο της απλής «ενσωμάτωσης» και να πετύχουμε την πλήρη «συμπερίληψη» (inclusive education), απαιτούνται οι εξής θεσμικές αλλαγές στη λειτουργία των σχολείων:
Θεσμοθέτηση της Συν-διδασκαλίας (Co-teaching): Καθιέρωση του μοντέλου του δεύτερου καθηγητή (Φιλολόγου Ειδικής Αγωγής) μέσα στη γενική τάξη. Ο ειδικός εκπαιδευτικός δεν πρέπει να απομονώνει τον μαθητή, αλλά να εργάζεται μαζί με τον καθηγητή της γενικής τάξης, εφαρμόζοντας τη διαφοροποιημένη διδασκαλία στην πράξη προς όφελος όλου του τμήματος.
Δημιουργία Οργανικών Θέσεων στα Σχολεία: Οι Φιλόλογοι Ειδικής Αγωγής πρέπει να ανήκουν οργανικά στο δυναμικό της κάθε σχολικής μονάδας και όχι να μετακινούνται ως «επισκέπτες» σε πολλαπλά σχολεία. Αυτό διασφαλίζει τη σταθερότητα, τη συνεχή παρακολούθηση των μαθητών και τη στενή συνεργασία με τον σύλλογο διδασκόντων.
Ίδρυση «Κέντρων Υποστήριξης Μάθησης»: Αντικατάσταση της παραδοσιακής «αίθουσας ειδικής εκπαίδευσης» με σύγχρονα εργαστήρια μάθησης εντός του σχολείου. Εκεί, οι εξειδικευμένοι φιλόλογοι θα παρέχουν εντατική, βραχυπρόθεσμη υποστήριξη σε μικρές ομάδες μαθητών (π.χ. στρατηγικές μελέτης ή συγγραφή δοκιμίων) πριν οι μαθητές επιστρέψουν στη γενική τάξη.
Υποχρεωτική Συν-διαμόρφωση και Διαφοροποίηση Ύλης: Θεσμοθέτηση κοινών ωρών συνεργασίας μεταξύ των καθηγητών γενικής τάξης και των φιλολόγων ειδικής αγωγής για τη συν-διαμόρφωση των αναλυτικών προγραμμάτων, των εργασιών και των εξεταστικών δοκιμίων, ώστε να ανταποκρίνονται στις ανάγκες των παιδιών με ΕΕΑ.
Ο εκσυγχρονισμός της νομοθεσίας το 2026 αποτελεί μια μοναδική ιστορική ευκαιρία. Η επίσημη ένταξη και αξιοποίηση των Φιλολόγων με μεταπτυχιακό Ειδικής Αγωγής στους καταλόγους των ειδικών εκπαιδευτικών θα αναβαθμίσει άμεσα την ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης στα Γυμνάσια και τα Λύκεια, διασφαλίζοντας το δικαίωμα κάθε παιδιού για ισότιμη συμμετοχή στη μάθηση.
Με εκτίμηση,
Μαρία Χατζηχριστοφή
Άρθρο 16 – Προσθήκη εδαφίου (2α)
Η πρόνοια ότι ο γονέας «υποχρεούται να συμμορφωθεί» με την απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής και ότι η απόφαση αυτή είναι «τελεσίδικη» δημιουργεί σοβαρό προβληματισμό ως προς τη διασφάλιση των δικαιωμάτων των γονέων και των παιδιών.
Παρότι η απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής μπορεί να είναι τελεσίδικη στο πλαίσιο της διοικητικής διαδικασίας που προβλέπει ο νόμος, δεν μπορεί να περιορίζει ή να αναιρεί το συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα κάθε πολίτη να προσβάλει διοικητική πράξη ενώπιον του αρμόδιου δικαστηρίου.
Για λόγους διαφάνειας και χρηστής διοίκησης, η σχετική ενημέρωση προς τους γονείς θα πρέπει να περιλαμβάνει ρητή αναφορά ότι, παρά την ολοκλήρωση της διοικητικής διαδικασίας, διατηρούν το δικαίωμα προσφυγής ενώπιον του Διοικητικού Δικαστηρίου σύμφωνα με το Σύνταγμα και την κείμενη νομοθεσία.
Εισηγούμαι όπως προστεθεί πρόνοια που να υποχρεώνει την Κεντρική Επιτροπή να ενημερώνει γραπτώς τους γονείς, μαζί με την απόφασή της, για τα διαθέσιμα ένδικα μέσα και τις σχετικές προθεσμίες άσκησής τους.
άρθρο 4(1). ‘οπως και στον υφιστάμενο Νόμο αλλά και στον τροποποιητικό αναφέρεται ότι “Η φοίτηση παιδιού με αναπηρία … σε ειδικό σχολείο ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ, εκτός στην έκταση και για όσο χρόνο η εκπαίδευση σε αυτά αποφασίζεται σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος Νόμου”. Η διατύπωση αυτή έρχεται σε αντίφαση με την πρακτική εφαρμογή του συστήματος, αφού η εξαίρεση μπορεί να επεκτείνεται για ολόκληρη τη σχολική πορεία ενός παιδιού, από την ηλικία των 6 έως και των 21 ετών. Στην περίπτωση αυτή, η εξαίρεση καταλήγει να λειτουργεί ως κανόνας και η προβλεπόμενη «απαγόρευση» της φοίτησης σε ειδικό σχολείο καθίσταται ουσιαστικά κενή περιεχομένου.
Εάν πραγματικός στόχος του νομοσχεδίου είναι η συμπεριληπτική εκπαίδευση και η φοίτηση των παιδιών στο γενικό σχολείο με τις αναγκαίες υποστηρίξεις και προσαρμογές, τότε θα πρέπει να προβλέπονται σαφή κριτήρια, αυστηρές εγγυήσεις και τακτική επανεξέταση κάθε απόφασης φοίτησης σε ειδικό σχολείο, ώστε να διασφαλίζεται ότι η τοποθέτηση αυτή είναι πράγματι προσωρινή και αποτελεί έσχατο μέτρο.
Διαφορετικά, η χρήση του όρου «απαγορεύεται» είναι παραπλανητική, καθώς το νομοσχέδιο επιτρέπει στην πράξη τον μακροχρόνιο ή και συνεχή αποκλεισμό ενός παιδιού από το γενικό σχολείο ΓΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΣΧΕΔΟΝ ΤΗΝ ΕΚΠΣΙΔΕΥΤΙΚΗ ΤΟΥ ΖΩΗ.
ΔΕΝ μπορεί ο νόμος να μιλά για απαγόρευση και ταυτόχρονα να επιτρέπει μια εξαίρεση που μπορεί να διαρκέσει 15 χρόνια και πλέον. επειδή έτσι αποφασίζουν οι “”ειδικοί¨¨του Υπουργείου Παιδείας.
άρθρο 3. το θέμα δεν είναι να αλλάξουν απλά οι λέξεις και αντί “Ειδική Μονάδα” να λέγεται “Πρόγραμμα ενισχυμένης στήριξη” αλλά να αλλάξει ο τρόπος λειτουργίας τους. Δγλαδή να μην είναι τάξεις που να ξεχωρίζουν από τα άλλα παιδιά της ηλικίας τους. Δηλαδή αν ο σκοπός είναι αυτά τα προγράμματα ενισχυμένης στήριξης να λειτουργούν ως οι ειδικές μονάδες και να έχουν μόνο παιδιά με αναπηρία από όλες τις ηλικίες τότε δεν είναι αυτά που υποσχεθήκατε.
Στο Άρθρο 2 – Ορισμός «παιδί με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες», σημείο (ii)
Η διατύπωση του σημείου (ii) προκαλεί προβληματισμό, καθώς φαίνεται να συνδέει την αναπηρία ή τη δυσκολία του παιδιού με τον αποκλεισμό του από τις εκπαιδευτικές διευκολύνσεις που διαθέτει το σχολείο. Ωστόσο, ο σκοπός του παρόντος νομοσχεδίου και των αρχών της συμπεριληπτικής εκπαίδευσης δεν είναι να αποκλείονται παιδιά λόγω των δυσκολιών τους, αλλά να προσαρμόζονται οι εκπαιδευτικές διευκολύνσεις, οι υποστηρικτικές υπηρεσίες και τα εύλογα μέτρα στις εξατομικευμένες ανάγκες κάθε παιδιού.
Η αναφορά ότι η δυσκολία του παιδιού «το αποκλείει» ή «το παρεμποδίζει» να χρησιμοποιεί τις υφιστάμενες διευκολύνσεις ενδέχεται να δημιουργεί την εσφαλμένη εντύπωση ότι το πρόβλημα βρίσκεται στο παιδί και όχι στην ανάγκη προσαρμογής του εκπαιδευτικού περιβάλλοντος.
Εισηγούμαι την αναδιατύπωση του σημείου (ii), ώστε να τονίζεται ότι το παιδί δικαιούται τις αναγκαίες και εξατομικευμένες προσαρμογές και υποστηρίξεις για να έχει ισότιμη πρόσβαση και συμμετοχή στην εκπαίδευση, ανεξαρτήτως της φύσης ή της σοβαρότητας των δυσκολιών του.
Θέμα: Εισηγήσεις για τον εκσυγχρονισμό και την ουσιαστική συμπερίληψη στην Ειδική Εκπαίδευση
Αξιότιμοι κυρίες/κύριοι,
Με σκοπό την ενίσχυση της συμπερίληψης και την εξάλειψη του αποκλεισμού των παιδιών με αναπηρίες ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, καταθέτω τις ακόλουθες προτάσεις:
1. Ένταξη σε Ολοήμερα και Θερινά Σχολεία με Παροχή Θεραπειών
Προτείνεται όλα τα σχολεία που έχουν μαθητές ειδικής εκπαίδευσης να τους παρέχουν τη δυνατότητα συμμετοχής στο Ολοήμερο και στο Θερινό Σχολείο.
Αξιοποίηση χρόνου: Οι επιπλέον ώρες να αξιοποιούνται για τη διεξαγωγή απαραίτητων θεραπειών εντός του σχολείου, όπως Εργοθεραπεία, Φυσιοθεραπεία και Μουσικοθεραπεία.
Στήριξη και Έκφραση: Να ενταχθούν προγράμματα ψυχοπαιδαγωγικής παρέμβασης, συμπεριφορικής στήριξης, καθώς και θεραπείες μέσω τέχνης και θεάτρου.
Όφελος: Διασφαλίζεται η αναπτυξιακή συνέχεια των παιδιών και αποφορτίζονται οι οικογένειες από το οικονομικό και χρονικό βάρος των εξωτερικών ραντεβού.
2. Αισθητηριακή και Δομική Αναμόρφωση των Αιθουσών
Οι σχολικές αίθουσες πρέπει να αναδιαμορφωθούν ώστε να μειώνουν τα αισθητηριακά ερεθίσματα και να παρέχουν ασφάλεια.
Διαχωρισμός ζωνών: Δημιουργία ξεχωριστής ζώνης ήσυχης μάθησης, ζώνης ομαδικής εργασίας και σταθερής γωνιάς χαλάρωσης/αποσυμπίεσης.
Υποστηρικτικά μέσα: Εξοπλισμός με αισθητηριακά υλικά, χρήση οπτικών προγραμμάτων/χρονικών πλαισίων και καθαρή χρωματική σήμανση για τη μείωση του άγχους των μαθητών.
3. Θεσμοθέτηση του Μοντέλου «Φίλος-Υποστηρικτής» (Peer Buddy)
Προτείνεται η εφαρμογή του μοντέλου όπου παιδιά τυπικής ανάπτυξης υποστηρίζουν εθελοντικά τους συμμαθητές τους με ειδικές ανάγκες.
Στόχοι: Επίτευξη της κοινωνικής ένταξης στα διαλείμματα, παροχή ακαδημαϊκής υποστήριξης και θετική μοντελοποίηση συμπεριφοράς στην καθημερινότητα.
Κοινωνικό όφελος: Καλλιεργείται η ενσυναίσθηση στους μαθητές τυπικής ανάπτυξης και προλαμβάνεται ο σχολικός εκφοβισμός.
Συμπέρασμα
Τα παιδιά επιζητούν να είναι οργανικό κομμάτι του συνόλου και όχι να αποκλείονται λόγω της διαφορετικοτητας τους. Με την εφαρμογή των πιο πάνω, το σχολείο θα καλλιεργήσει τη σωστή παιδεία και θα πετύχει την πραγματική συμπερίληψη στην πράξη.
Με εκτίμηση,
Ηλίας Ιωάννου
Θα ήταν καλό στο καινούργιο πλαίσιο να ενταχθούν και μαθήματα όπως είναι η θεατρική αγωγή (θεατρικό παιχνίδι), μουσικοκινητική και λοιπά, μαθήματα τα οποία αποδεδειγμένα βοηθούν αποτελεσματικά στη βιωματική μάθηση και ενισχύουν την κοινωνική και προσωπική ανάπτυξη!