O περί της Διεθνούς Συμβάσεως περί Αστικής Ευθύνης και Αποζημίωσης για Ζημιά σε σχέση με τη Θαλάσσια Μεταφορά Επικίνδυνων και Επιβλαβών Ουσιών (Κυρωτικός Πρωτοκόλλου του 2010) και περί Συναφών Θεμάτων (Τροποποιητικός) Νόμος του 2026

Σκοπός του παρόντος νομοσχεδίου είναι η τροποποίηση του περί της Διεθνούς Συμβάσεως περί Αστικής Ευθύνης και Αποζημίωσης για Ζημιά σε σχέση με τη Θαλάσσια Μεταφορά Επικίνδυνων και Επιβλαβών Ουσιών (Κυρωτικού) και περί Συναφών Θεμάτων Νόμου του 2004 (Ν. 21(ΙΙΙ)/2004 – Κυρωτικός  της αρχικής Σύμβασης HNS του 1996), με σκοπό την κύρωση του Πρωτοκόλλου του 2010 που υιοθετήθηκε κατά τη Διπλωματική Διάσκεψη της 30^ης Απριλίου 2010.

Η Σύμβαση HNS του 1996 δεν τέθηκε διεθνώς σε ισχύ γιατί δεν προσχώρησαν σ’ αυτή αρκετά κράτη επικαλούμενα δυσκολίες στην υλοποίηση της. Αυτό οδήγησε στην υιοθέτηση από τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό – ΙΜΟ του Πρωτοκόλλου HNS του 2010 το οποίο τροποποιεί ορισμένες πτυχές της Σύμβασης HNS του 1996. Στο Πρωτόκολλο HNS του 2010 έχουν ήδη προσχωρήσει 13 κράτη (Βέλγιο, Γαλλία, Γερμανία Δανία, Εσθονία, Καναδάς, Ολλανδία, Σλοβακία, Σουηδία, Τουρκία, Νορβηγία, Νότια Αφρική και Φινλανδία).

Η προσχώρηση της Κυπριακής Δημοκρατίας στο Πρωτόκολλο του 2010 εγκρίθηκε με την Απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου με ημερομηνία 19 Μαΐου 2026.

Το προτεινόμενο τροποποιητικό κυρωτικό νομοσχέδιο περιλαμβάνει διατάξεις για την κύρωση του εν λόγω Πρωτοκόλλου καθώς και μερικές απαραίτητες  νομοτεχνικές τροποποιήσεις και βελτιώσεις. Οι κυριότερες τροποποιήσεις που εισάγει το Πρωτόκολλο του 2010 στη Σύμβαση του 1996 αφορούν:

• την εξαίρεση των συσκευασμένων επικίνδυνων και επιβλαβών ουσιών από την υποχρέωση συνεισφοράς στο Ταμείο Επικίνδυνων και Επιβλαβών Ουσιών (HNS Fund),
• την αύξηση των ορίων ευθύνης του πλοιοκτήτη (liability limits),
• την αποσαφήνιση του υπόχρεου καταβολής συνεισφορών για φορτία υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG),
• την εισαγωγή βελτιώσεων για την αποτελεσματικότερη εφαρμογή του καθεστώτος αποζημίωσης.

Η Σύμβαση του 1996, όπως τροποποιείται από το Πρωτόκολλο του 2010 («η Σύμβαση»), θεσπίζει ένα δίπτυχο (two tier) σύστημα αποζημίωσης για ζημιά που προκαλείται από τη θαλάσσια μεταφορά επικίνδυνων και επιβλαβών ουσιών:

• Πρώτο επίπεδο αποζημίωσης (Tier 1): Παρέχεται από τον πλοιοκτήτη μέσω υποχρεωτικής ασφαλιστικής κάλυψης μέχρι τα όρια ευθύνης που προβλέπονται από τη Σύμβαση.
• Δεύτερο επίπεδο αποζημίωσης (Tier 2): Παρέχεται από το Ταμείο Επικίνδυνων και Επιβλαβών Ουσιών (HNS Fund), το οποίο λειτουργεί ως συμπληρωματικός μηχανισμός αποζημίωσης όταν η αποζημίωση που καταβάλλεται από τον πλοιοκτήτη δεν επαρκεί. Στο Ταμείο αυτό θα συνεισφέρουν πρόσωπα που παραλαμβάνουν στο έδαφος Συμβαλλόμενου Κράτους ποσότητες επικίνδυνων και επιβλαβών ουσιών πέραν των ορίων που καθορίζονται στη Σύμβαση.

Η Σύμβαση του 1996 (Άρθρο 16) προβλέπει για την σύσταση τεσσάρων (4) λογαριασμών στο Ταμείο:

   Γενικός Λογαριασμός (General Account) 

Στον λογαριασμό αυτό έχουν υποχρέωση συνεισφοράς όσοι παραλαμβάνουν EEO/ χημικά χύδην (in bulk) πέραν των 20,000 τόνων ετησίως. Οι EEO/ τα χημικά  σε συσκευασμένη μορφή (packaged form) έχουν εξαιρεθεί από το Πρωτόκολλο του 2010.

Για ευκολία εντοπισμού κατά πόσο μια ουσία εμπίπτει στους ορισμούς της Σύμβασης και υπόκειται σε συνεισφορά, το Διεθνές Ταμείο IOPC Funds έχει  αναπτύξει ένα ηλεκτρονικό εργαλείο έρευνας (HNS Finder)

http://www.hnsconvention.org/hns-finder/.

   Χωριστός Λογαριασμός Πετρελαίου (Separate Oil Account)

Στον λογαριασμό αυτό έχουν υποχρέωση συνεισφοράς όσοι παραλαμβάνουν:

(α) αργό πετρέλαιο (persistent oil) ποσότητας πέραν των 150,000 τόνων ετησίως. Οι παραλήπτες αυτοί είναι οι ίδιοι που συνεισφέρουν επίσης και στο Διεθνές Ταμείο Αποζημίωσης IOPC Funds δηλαδή η Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου.

(β) άλλα είδη πετρελαίου (non-persistent oils)  ποσότητας πέραν των 20,000 τόνων ετησίως τα οποία περιλαμβάνονται στο Προσάρτημα Ι του Παραρτήματος Ι της Διεθνούς Σύμβασης Marpol. Και εδώ χρησιμεύει το εργαλείο έρευνας (HNS Finder, http://www.hnsconvention.org/hns-finder/).

    Χωριστός Λογαριασμός Υγροποιημένου Αέριου Πετρελαίου (Separate LPG Account)

Στον λογαριασμό αυτό έχουν υποχρέωση συνεισφοράς όσοι παραλαμβάνουν Υγροποιημένο Aέριο Πετρελαίου (Liquefied Petroleum Gas)  πέραν των 20,000 τόνων ετησίως.

     Χωριστός Λογαριασμός Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου (Separate LNG Account)

Στον λογαριασμό αυτό έχουν υποχρέωση συνεισφοράς όσοι παραλαμβάνουν Υγροποιημένο Φυσικό Aέριο (Liquefied Natural Gas) ανεξαρτήτως ποσότητας.

 

Το Πρωτόκολλο του 2010 θα τεθεί σε ισχύ διεθνώς στις 29 Νοεμβρίου 2027 συνεπώς επιβάλλεται η Δημοκρατία να προσχωρήσει στο εν λόγω Πρωτόκολλο το συντομότερο και έγκαιρα για την έναρξη της ισχύος του διεθνώς.

Οι πλοιοκτήτες υπό κυπριακής σημαίας πλοίων και πλοίων που καταπλέουν στα λιμάνια της Δημοκρατίας που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της Σύμβασης του 1996 όπως τροποποιήθηκε από το Πρωτόκολλο του 2010 («η Σύμβαση») θα πρέπει να εφοδιαστούν με  ασφάλιση ή άλλη οικονομική εξασφάλιση καθώς και με συναφές Πιστοποιητικό.

Περαιτέρω, οι παραλήπτες επικίνδυνων και επιβλαβών ουσιών στη Δημοκρατία που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της Σύμβασης θα έχουν υποχρέωση συνεισφοράς στο Ταμείο HNS Fund που συστήνεται δυνάμει της Σύμβασης.

Η προτεινόμενη νομοθεσία θα έχει θετικό περιβαλλοντικό αντίκτυπο, ιδίως όσον αφορά την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος.

Ενισχύεται το διεθνές σύστημα αστικής ευθύνης και αποζημίωσης για ζημιές που προκαλούνται από τη θαλάσσια μεταφορά επικίνδυνων και επιβλαβών ουσιών.

Η ύπαρξη υποχρεωτικής ασφαλιστικής κάλυψης από τους πλοιοκτήτες και συμπληρωματικού μηχανισμού αποζημίωσης μέσω του Ταμείου HNS διασφαλίζει ότι θα υπάρχουν διαθέσιμοι οικονομικοί πόροι για την αποκατάσταση περιβαλλοντικών ζημιών και για την κάλυψη των δαπανών καθαρισμού  σε περίπτωση ρύπανσης από επικίνδυνες και επιβλαβείς ουσίες.

 

Παράκληση όπως τα σχόλια γίνονται σύμφωνα με την πιο κάτω δομή:

Αρ. Άρθρου και εδαφίου στα οποία αναφέρεται το σχόλιο

Σχόλιο / Εισήγηση

Αιτιολόγηση σχολίου / Εισήγησης