Ο ΠΕΡΙ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΡΙΩΝ (ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΤΙΚΟΣ) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2026

Ο Παγκύπριος Σύνδεσμος Νοσηλευτών και Μαιών εκφράζει την έντονη αντίθεσή του στην προτεινόμενη τροποποίηση των Κανονισμών που αφορά στη μείωση των ελάχιστων αναλογιών στελέχωσης στον Περί Ιδιωτικών Νοσηλευτηρίων Νόμο.
Η προτεινόμενη αύξηση του αριθμού ασθενών ανά νοσηλευτή ή μαία δεν συνιστά μεταρρύθμιση ούτε εκσυγχρονισμό του συστήματος υγείας. Αντιθέτως, αποτελεί υποβάθμιση των ελάχιστων προτύπων ασφαλούς στελέχωσης, τα οποία θεσπίστηκαν ακριβώς για να προστατεύουν τους ασθενείς, τις λεχωίδες, τα νεογνά αλλά και τους ίδιους τους επαγγελματίες υγείας
Η προτεινόμενη μείωση της νοσηλευτικής/ μαιευτικής στελέχωσης στα τμήματα νοσηλείας προκαλεί σοβαρή ανησυχία, καθώς έρχεται σε αντίθεση με τα διεθνώς τεκμηριωμένα επιστημονικά δεδομένα και τις σύγχρονες αρχές της ασφαλούς παροχής υπηρεσιών υγείας.
Η διεθνής βιβλιογραφία καταδεικνύει με συνέπεια ότι η επαρκής στελέχωση με εγγεγραμμένους νοσηλευτές αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την ασφάλεια των ασθενών, την ποιότητα της φροντίδας και τη βιωσιμότητα των συστημάτων υγείας. Αντίθετα, η μείωση του αριθμού των νοσηλευτών ανά ασθενή συνδέεται με αυξημένη νοσηρότητα, θνητότητα και επιπλοκές κατά τη νοσηλεία.
Η διεθνής επιστημονική τεκμηρίωση είναι σαφής και αδιαμφισβήτητη. Συστηματικές ανασκοπήσεις και μεγάλες πολυκεντρικές μελέτες καταδεικνύουν ότι η επαρκής στελέχωση με εγγεγραμμένους νοσηλευτές και μαίες αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την ασφάλεια των ασθενών και την ποιότητα της φροντίδας. Αντίθετα, η μείωση της αναλογίας νοσηλευτών προς ασθενείς συνδέεται με αυξημένη θνητότητα, περισσότερες ενδονοσοκομειακές λοιμώξεις, πτώσεις, κατακλίσεις, σφάλματα στη χορήγηση φαρμάκων, καθυστερημένη αναγνώριση επιπλοκών, παράλειψη αναγκαίων νοσηλευτικών παρεμβάσεων, μεγαλύτερη διάρκεια νοσηλείας και αυξημένες επανεισαγωγές. Παράλληλα, η υποστελέχωση οδηγεί σε επαγγελματική εξουθένωση (burnout), αυξημένο εργασιακό άγχος, μεγαλύτερη αποχώρηση προσωπικού και δυσκολία προσέλκυσης νέων επαγγελματιών, επιβαρύνοντας τελικά και το οικονομικό κόστος του συστήματος υγείας.
Οι επιπτώσεις αυτές δημιουργούν έναν φαύλο κύκλο, όπου η μείωση της στελέχωσης επιδεινώνει περαιτέρω τις ελλείψεις προσωπικού και αυξάνει το συνολικό κόστος λειτουργίας του συστήματος υγείας μέσω περισσότερων επιπλοκών, παρατεταμένης διάρκειας νοσηλείας και αυξημένων επανεισαγωγών.
Είναι ιδιαίτερα σημαντικό ότι η διεθνής εμπειρία οδηγείται προς την αντίθετη κατεύθυνση. Πολλές χώρες έχουν θεσπίσει ελάχιστα ασφαλή επίπεδα νοσηλευτικής στελέχωσης ή εφαρμόζουν εργαλεία υπολογισμού στελέχωσης βασισμένα στη βαρύτητα των ασθενών, αναγνωρίζοντας ότι η επαρκής αναλογία νοσηλευτών προς ασθενείς αποτελεί επένδυση στην ποιότητα και όχι περιττή δαπάνη.
Επιπρόσθετα ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η προτεινόμενη μείωση των αναλογιών στις μαιευτικές και γυναικολογικές μονάδες, καθώς παραλείπεται ταυτόχρονα η υφι-στάμενη πρόνοια του νόμου που αναφέρει ότι «επιπρόσθετα από τη βασική στελέ-χωση απαιτείται μία εγγεγραμμένη, δυνάμει του περί Νοσηλευτικής και Μαιευτικής Νόμου, μαία ανά τοκετό σε εξέλιξη και τουλάχιστον μία εγγεγραμμένη μαία ανά ωράριο εργασίας για μέχρι και 10 έγκυες/λεχώνες». Η μαιευτική φρο-ντίδα αφορά δύο άτομα «ασθενείς» – τη μητέρα και το νεογνό – και χαρακτηρίζεται από ταχεία μεταβολή της κλινικής κατάστασης, απαιτώντας συνεχή παρακολούθηση, έγκαιρη αναγνώριση επιπλοκών και άμεση παρέμβαση. Η ασφαλής στελέχωση των μονάδων αυτών δεν αποτελεί μόνο ζήτημα ποιότητας υπηρεσιών αλλά πρωτίστως ζήτημα ασφάλειας μητέρας και νεογνού. Υπενθυμίζεται ότι οι μαίες αποτελούν αυτόνομο και νομοθετικά κατοχυρωμένο επάγγελμα υγείας, με διακριτό πεδίο άσκησης και ευθύνης, όπως προβλέπεται από την κυπριακή και ευρωπαϊκή νομοθεσία. Η υποβάθμιση της στελέχωσης στις μαιευτικές υπηρεσίες αντιβαίνει στις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες για ασφαλή μητρική και νεογνική φροντίδα και υπονομεύει την ποιότητα της περιγεννητικής φροντίδας.
Με βάση τα ανωτέρω, η προτεινόμενη μείωση της νοσηλευτικής στελέχωσης δεν στηρίζεται σε επιστημονικά δεδομένα και ενδέχεται να αυξήσει σημαντικά τον κίνδυνο ανεπιθύμητων συμβάντων, να επιβαρύνει το ανθρώπινο δυναμικό και τελικά να αυξήσει το συνολικό οικονομικό κόστος του συστήματος υγείας.
Η ανάγκη διατήρησης και ενίσχυσης της νοσηλευτικής στελέχωσης επιβεβαιώνεται πλέον και σε επίπεδο ευρωπαϊκής πολιτικής. Η Έκθεση Πρωτοβουλίας (Own Initiative Report – INI) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου με τίτλο «An EU health workforce crisis plan: sustainability of healthcare systems and employment and working conditions in the healthcare sector» (2025/2062(INI)), με συνεισηγητές τον Ευρωβουλευτή κ. Λουκά Φουρλά και τον κ. Ruggero Razza, αναγνωρίζει ότι η έλλειψη νοσηλευτών αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες απειλές για τη βιωσιμότητα των ευρωπαϊκών συστημάτων υγείας.
Η Έκθεση υπογραμμίζει ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να υιοθετήσουν πολιτικές που διασφαλίζουν ασφαλή επίπεδα νοσηλευτικής στελέχωσης (Safe Staffing Levels), να επενδύσουν στη διατήρηση και προσέλκυση νοσηλευτών, να αντιμετωπίσουν την επαγγελματική εξουθένωση (burnout), να βελτιώσουν τις συνθήκες εργασίας και να προστατεύσουν την ασφάλεια τόσο των ασθενών όσο και των επαγγελματιών υγείας.
Ιδιαίτερης σημασίας είναι το γεγονός ότι η Έκθεση επισημαίνει πως η υποστελέχωση δεν αποτελεί απλώς εργασιακό πρόβλημα, αλλά σοβαρό ζήτημα δημόσιας υγείας και ασφάλειας των ασθενών. Για τον λόγο αυτό καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να αναπτύξουν νομοθετικές και πολιτικές πρωτοβουλίες που θα στηρίζονται σε επιστημονικά τεκμηριωμένα πρότυπα ασφαλούς στελέχωσης, επαρκή χρηματοδότηση του νοσηλευτικού δυναμικού και ενίσχυση του επαγγέλματος.
Η προτεινόμενη μείωση της νοσηλευτικής στελέχωσης κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση από τις συστάσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και από τη σύγχρονη ευρωπαϊκή στρατηγική για την αντιμετώπιση της κρίσης ανθρώπινου δυναμικού στην υγεία. Αντί να περιορίζεται ο αριθμός των νοσηλευτών, οι ευρωπαϊκές πολιτικές προκρίνουν την ενίσχυση της στελέχωσης, ως βασική προϋπόθεση για ασφαλή φροντίδα, ποιοτικές υπηρεσίες υγείας και βιώσιμα συστήματα υγείας.
Η αντιμετώπιση της έλλειψης νοσηλευτών και μαιών δεν μπορεί να επιτευχθεί με τη μείωση των ελάχιστων απαιτήσεων στελέχωσης. Η λύση βρίσκεται στην εφαρμογή πολιτικών προσέλκυσης και διατήρησης προσωπικού, στη βελτίωση των συνθηκών εργασίας, στην ενίσχυση της εκπαίδευσης και της συνεχιζόμενης επαγγελματικής ανάπτυξης και στη δημιουργία ενός ασφαλούς εργασιακού περιβάλλοντος.
Περαιτέρω, προκαλεί έντονο προβληματισμό η πρόνοια που επιτρέπει διαφοροποίηση των αναλογιών στελέχωσης με βάση την κρίση του υπεύθυνου ιατρού. Η αξιολόγηση των αναγκών νοσηλευτικής και μαιευτικής στελέχωσης αποτελεί αντικείμενο της νο-σηλευτικής και μαιευτικής επιστήμης και πρέπει να βασίζεται σε αντικειμενικά εργα-λεία εκτίμησης της βαρύτητας των περιστατικών, της πολυπλοκότητας της παρεχόμε-νης φροντίδας και των πραγματικών αναγκών των ασθενών, με ουσιαστική συμμετοχή της Διεύθυνσης Νοσηλευτικών Υπηρεσιών και των προϊσταμένων μαιών. Η πρόταση αυτή δημιουργεί ένα επικίνδυνο προηγούμενο, όπου αντί να αντιμετωπιστεί η έλλειψη προσωπικού με ουσιαστικά μέτρα, επιχειρείται η νομοθετική προσαρμογή των προτύ-πων ασφαλείας στις ελλείψεις του συστήματος.
Ο Παγκύπριος Σύνδεσμος Νοσηλευτών και Μαιών καλεί το Υπουργείο Υγείας να α-ποσύρει την προτεινόμενη τροποποίηση και να προχωρήσει σε ουσιαστικό διάλογο με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, με στόχο τη διαμόρφωση πολιτικών που θα δια-σφαλίζουν ασφαλή στελέχωση, υψηλής ποιότητας υπηρεσίες υγείας και προστασία της δημόσιας υγείας.
Παράλληλα, εισηγούμαστε την έναρξη διαδικασίας συνολικού εκσυγχρονισμού της σχετικής νομοθεσίας, βασισμένου σε επιστημονικά τεκμηριωμένα δεδομένα και διεθνείς βέλτιστες πρακτικές, με καθολική εφαρμογή σε δημόσια και ιδιωτικά νοσηλευτήρια.
Η προστασία της ασφάλειας των ασθενών, των μητέρων και των νεογνών και η δια-σφάλιση ασφαλών συνθηκών εργασίας για τους νοσηλευτές δεν μπορεί να αποτελέ-σουν αντικείμενο συμβιβασμού και πρέπει να παραμείνει ο πρωταρχικός στόχος κάθε πολιτικής στον τομέα της υγείας.
Παγκύπριος Σύνδεσμος Νοσηλευτών και Μαιών (ΠΑΣΥΝΜ)