ΟΔΗΓΙΑ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΕΜΠΟΡΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΠΟΥ ΠΑΡΕΧΟΥΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΟΧΗ ΕΠΑΡΚΩΝ ΕΞΗΓΗΣΕΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΣΥΝΑΨΗ ΕΞ ΑΠΟΣΤΑΣΕΩΣ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ ΜΕ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΕΣ

Διαχωρισμός μεταξύ παροχής εξηγήσεων και αξιολόγησης καταλληλότητας
Σε διάφορα σημεία του Προσχεδίου (άρθρα 5, 7 και 8) γίνεται αναφορά στις ανάγκες και την οικονομική κατάσταση του καταναλωτή. Η διατύπωση αυτή θα μπορούσε να εκληφθεί ότι επιβάλλει στον πάροχο υποχρέωση αξιολόγησης της καταλληλότητας του προϊόντος για τον συγκεκριμένο καταναλωτή.
Στην περίπτωση των εξ αποστάσεως ασφαλιστικών συναλλαγών, και ιδιαίτερα στις επιγραμμικές διεπαφές, ο πάροχος συχνά δεν διαθέτει επαρκή στοιχεία για να προβεί σε τέτοια αξιολόγηση. Ως εκ τούτου, κρίνεται σκόπιμο να διευκρινιστεί ότι η υποχρέωση περιορίζεται στην παροχή σαφών και επαρκών εξηγήσεων αλλά δεν εκτείνεται στη διασφάλιση της πραγματικής κατανόησης τους από τον καταναλωτή, και δεν συνιστά υποχρέωση παροχής εξατομικευμένης συμβουλής ή αξιολόγησης καταλληλότητας.

Άρθρο 5(α)
Το σημείο 5(α) χρήζει αναδιατύπωσης, καθώς η απαίτηση προσαρμογής των εξηγήσεων στο επίπεδο γνώσεων και κατανόησης του καταναλωτή δεν είναι πρακτικά εφικτή στο πλαίσιο εξ αποστάσεως πώλησης μέσω αυτοματοποιημένων καναλιών, όπου δεν διενεργείται εξατομικευμένη αξιολόγηση των πελατών.
Επιπρόσθετα, η υλοποίηση της εν λόγω απαίτησης θα προϋπέθετε τη συλλογή πρόσθετων δεδομένων σχετικά με τις γνώσεις και την εμπειρία των καταναλωτών, γεγονός που ενδέχεται να μην συνάδει με την αρχή της ελαχιστοποίησης των δεδομένων βάσει του ΓΚΠΔ.
Προτείνεται η διάταξη να εστιάζει στην παροχή εξηγήσεων με σαφή, απλή και κατανοητή γλώσσα προς τον μέσο καταναλωτή, με αποφυγή μη επεξηγημένων τεχνικών όρων, καθώς και στη διασφάλιση της δυνατότητας για ανθρώπινη παρέμβαση όπου αυτό ζητηθεί.
Προτεινόμενη διατύπωση: «Οι εξηγήσεις παρέχονται με σαφή, απλή και κατανοητή γλώσσα, κατάλληλη για τον μέσο καταναλωτή.»

Άρθρο 5(β)
Η έννοια της παροχής εξηγήσεων «εγκαίρως» και της διασφάλισης «επαρκούς χρόνου» επανεξέτασης δεν προσδιορίζεται αντικειμενικά και, σε πρακτικό επίπεδο, προϋποθέτει τη διακοπή της αυτοματοποιημένης διαδικασίας σύναψης σύμβασης. Αυτό αναιρεί τα βασικά χαρακτηριστικά των ψηφιακών καναλιών, τα οποία οι ίδιοι οι καταναλωτές επιλέγουν για λόγους αμεσότητας και ευκολίας. Ως εκ τούτου εισηγούμαστε τη διαγραφή του άρθρου 5(β).
Περαιτέρω, σημειώνεται ότι ούτε το άρθρο 27Δ του Νόμου ούτε η ευρωπαϊκή προσέγγιση επιβάλλουν απαίτηση παροχής «επαρκούς χρόνου» επανεξέτασης, αλλά επικεντρώνονται στην ποιότητα και καταλληλότητα των παρεχόμενων εξηγήσεων, ώστε ο καταναλωτής να είναι σε θέση να λάβει τεκμηριωμένη απόφαση.
Λαμβανομένων υπόψη των πιο πάνω, και δεδομένου ότι το περιεχόμενο των επαρκών εξηγήσεων καλύπτεται ήδη αναλυτικά σε επόμενες διατάξεις της Οδηγίας, δεν προκύπτει ανάγκη διατήρησης της συγκεκριμένης πρόνοιας.

Άρθρο 5(ε)
Η απαίτηση διασφάλισης ότι οι παρεχόμενες εξηγήσεις οδηγούν σε ουσιαστική κατανόηση από τον καταναλωτή δεν είναι πρακτικά εφαρμόσιμη ούτε δυνατόν να τεκμηριωθεί.
Η έννοια της «κατανόησης» είναι υποκειμενική και κατά συνέπεια ο εμπορευόμενος δεν δύναται να αποδείξει με αντικειμενικό τρόπο ότι ο καταναλωτής έχει πράγματι κατανοήσει τις πληροφορίες που του παρασχέθηκαν, ακόμη και στην περίπτωση παροχής σχετικής δήλωσης ή επιβεβαίωσης από τον ίδιο τον καταναλωτή.
Περαιτέρω, σημειώνεται ότι η ευρωπαϊκή προσέγγιση δεν επιβάλλει υποχρέωση διασφάλισης κατανόησης, αλλά εστιάζει στην παροχή εξηγήσεων με σαφή και απλό τρόπο, στοιχείο που αποτυπώνεται επαρκώς στο άρθρο 6 της Οδηγίας.
Ως εκ τούτου, δεν προκύπτει ανάγκη διατήρησης της εν λόγω πρόνοιας και εισηγούμαστε τη διαγραφή του άρθρου 5(ε).

Άρθρο 6(α)
Εισήγηση για διαγραφή γιατί καλύπτεται από το 6(β) και για τους λόγους που αναφέρουμε στο σχόλιο μας στο 5(ε).

Άρθρο 6(β)
Εισηγούμαστε τη διαγραφή της φράσης «και κατανοητή» για τους λόγους που αναφέρουμε στο σχόλιο μας για το άρθρο 5(ε).

Άρθρο 6(γ)
Εισηγούμαστε την προσθήκη του λεκτικού «στο μέτρο του δυνατού» και την αντικατάσταση της λέξης «κατανοητό» με τη λέξη «απλό», για τους λόγους που αναφέρονται στα σχόλιά μας για το άρθρο 5(ε).

Άρθρο 7(α)
Εισηγούμαστε την προσθήκη του λεκτικού «στο μέτρο του δυνατού» για τους λόγους που αναφέρονται στα σχόλιά μας για το άρθρο 6(γ).

Άρθρο 7(ζ)
Η χρήση παραδειγμάτων και σεναρίων αποτελεί χρήσιμο εργαλείο κατανόησης για σύνθετα προϊόντα. Εντούτοις, η διατύπωση «όπου αυτό είναι αναγκαίο» είναι πολύ γενική και ενδέχεται να οδηγήσει σε διαφορετικές ερμηνείες.
Υπάρχει ο κίνδυνος, μελλοντικά να θεωρηθεί ότι για κάθε προϊόν έπρεπε να υπάρχουν παραδείγματα.
Θα μπορούσε να εξεταστεί η σύνδεση της υποχρέωσης αυτής με προϊόντα που χαρακτηρίζονται από αυξημένη πολυπλοκότητα/σύνθετα προϊόντα.

Άρθρο 8(α)
Η απαίτηση συνεκτίμησης του επιπέδου γνώσεων και εμπειρίας του καταναλωτή δεν είναι πρακτικά εφαρμόσιμη στο πλαίσιο εξ αποστάσεως πώλησης μέσω αυτοματοποιημένων καναλιών, για τους λόγους που αναφέρονται στα σχόλιά μας για το άρθρο 5(α). Επιπρόσθετα, η υλοποίηση της εν λόγω απαίτησης θα προϋπέθετε τη συλλογή πρόσθετων δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Ως εκ τούτου εισηγούμαστε τη διαγραφή του άρθρου 8(α).

Άρθρο 8(β)
Η απαίτηση συνεκτίμησης της οικονομικής κατάστασης του καταναλωτή δεν είναι συμβατή με τη φύση της εξ αποστάσεως πώλησης ασφαλιστικών προϊόντων μέσω αυτοματοποιημένων καναλιών, όπου τα σχετικά στοιχεία δεν συλλέγονται ούτε είναι διαθέσιμα. Επομένως, πως αναμένεται να αξιολογείται η οικονομική κατάσταση και κατά δεύτερον, υπάρχει νομική βάση για τέτοια συλλογή δεδομένων;
Περαιτέρω, η εν λόγω απαίτηση ενδέχεται να συνεπάγεται τη συλλογή πρόσθετων δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, γεγονός που πρέπει να αξιολογηθεί στο πλαίσιο της αρχής της ελαχιστοποίησης δεδομένων βάσει του ΓΚΠΔ.
Συνεπώς, προτείνεται η πρόνοια να περιορίζεται μόνο στις περιπτώσεις όπου τα εν λόγω στοιχεία είναι πράγματι διαθέσιμα και αναγκαία. Ως εκ τούτου εισηγούμαστε τη διαγραφή του άρθρου 8(β).

Άρθρο 8(ε)
Η έννοια του «ευάλωτου καταναλωτή» δεν προσδιορίζεται επαρκώς, ενώ δεν καθίσταται σαφές ποιες συγκεκριμένες ενέργειες αναμένονται από τους εμπορευόμενους στο πλαίσιο αυτοματοποιημένων καναλιών. Η πρόνοια είναι σωστή ως αρχή, αλλά δεν παρέχει κανένα κριτήριο. Να διευκρινιστεί κατά πόσο η κατεύθυνση που δίδεται στο Μέρος ΙΙ του Ν. 112(I)/2021, άρθρο 5(3) εφαρμόζεται καθοδηγητικά («…λόγω πνευματικής ή σωματικής αναπηρίας, ηλικίας ή ακρισίας…»).
Περαιτέρω, στην πράξη δεν είναι εφικτός ο εντοπισμός καταναλωτών με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά ή περιορισμένη ικανότητα κατανόησης μέσω επιγραμμικών διεπαφών, ελλείψει σχετικής πληροφόρησης ή ανθρώπινης αλληλεπίδρασης. Ως εκ τούτου ελλοχεύει ο κίνδυνος διαφορετικής ερμηνείας από τις εταιρείες και τις εποπτικές αρχές, καθώς και της δυσκολίας απόδειξης της συμμόρφωσης.
Τέλος, σημειώνεται ότι ζητήματα προσβασιμότητας και προστασίας συγκεκριμένων ομάδων καταναλωτών ρυθμίζονται ήδη από το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο (π.χ. Accessibility Act). Ως εκ τούτου, προτείνεται περιορισμός της σε περιπτώσεις όπου ο ίδιος ο καταναλωτής επιλέγει να ζητήσει υποστήριξη ή ανθρώπινη παρέμβαση μέσω των διαθέσιμων καναλιών.

Άρθρο 9(2)(α)
Σημειώνεται ότι η διαστρωμάτωση/διαβάθμιση των πληροφοριών (layering) προβλέπεται από το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο ως δυνατότητα και όχι ως υποχρεωτικός τρόπος παροχής των πληροφοριών.
Θεωρούμε ότι δεν προκύπτει ανάγκη εισαγωγής της ως υποχρέωσης, καθότι περιορίζει τη δυνατότητα χρήσης εναλλακτικών τρόπων παρουσίασης των πληροφοριών, οι οποίοι ενδέχεται σε ορισμένες περιπτώσεις να εξυπηρετούν καλύτερα την κατανόηση από τον καταναλωτή.
Ως εκ τούτου, εισηγούμαστε τη διαγραφή του άρθρου 9(2).

Άρθρο 9(2)(β)
Εισηγούμαστε όπως διευκρινιστούν τα κριτήρια «σαφούς, εμφανoύς και κατάλληλα τονισμένης προβολής», καθότι ενδέχεται να ερμηνευθούν υποκειμενικά και να δημιουργήσουν αβεβαιότητα ως προς τη συμμόρφωση.

Άρθρο 9(2)(δ)
Η εν λόγω πρόνοια χρήζει περαιτέρω αποσαφήνισης ως προς τις περιπτώσεις στις οποίες θεωρείται ότι ενδείκνυται η χρήση εργαλείων κατανόησης. Ειδικότερα, θα ήταν χρήσιμο να διευκρινιστεί ότι η χρήση παραδειγμάτων, προσομοιώσεων ή διαδραστικών μέσων εφαρμόζεται κατά τρόπο αναλογικό, λαμβάνοντας υπόψη τη φύση, την πολυπλοκότητα και τον βαθμό κινδύνου της χρηματοοικονομικής υπηρεσίας και δεν συνιστά γενική υποχρέωση για όλα τα προϊόντα και όλα τα κανάλια διάθεσης.

Άρθρο 11
Η Οδηγία απαιτεί: « οι εμπορευόμενοι…να αποδεικνύουν τη συμμόρφωσή τους».
Η υποχρέωση απόδειξης συμμόρφωσης αναμένεται να απαιτήσει συστήματα καταγραφής (πχ τηλεφωνικές κλήσεις), διατήρησης αρχείων και τεκμηρίωσης των διαδικασιών εξ αποστάσεως πώλησης, ότι οι εξηγήσεις παρουσιάστηκαν, για κάποιους ίσως και επιπρόσθετο κόστος.
Για τον λόγο αυτό, θεωρούμε σημαντικό οι τελικές πρόνοιες της Οδηγίας να είναι σαφείς, αντικειμενικές και πρακτικά εφαρμόσιμες, ώστε να επιτυγχάνεται ο επιδιωκόμενος σκοπός προστασίας των καταναλωτών χωρίς να δημιουργούνται δυσανάλογες λειτουργικές επιβαρύνσεις ή αβεβαιότητα συμμόρφωσης.
Σαν τελική κατάληξη αναφέρουμε ότι υποστηρίζεται πλήρως η ανάγκη ενίσχυσης της διαφάνειας και της ενημέρωσης των καταναλωτών στις εξ αποστάσεως συναλλαγές. Ωστόσο, κρίνεται απαραίτητο να αποσαφηνιστούν ορισμένες πρόνοιες του προσχεδίου, ώστε να διασφαλιστεί ενιαία ερμηνεία, αναλογική εφαρμογή και αποτελεσματική συμμόρφωση από όλους τους παρόχους χρηματοοικονομικών υπηρεσιών και να καλύπτονται διαφοροποιήσεις που υπάρχουν μεταξύ των υπηρεσιών αυτών.

Άρθρο 12
Εισηγούμαστε όπως προβλεφθεί εύλογη μεταβατική περίοδος για την εφαρμογή της Οδηγίας, δεδομένου ότι η συμμόρφωση με ορισμένες πρόνοιες, ιδίως όσες αφορούν αυτοματοποιημένα κανάλια και επιγραμμικές διεπαφές, ενδέχεται να απαιτήσει σημαντικές τεχνικές και λειτουργικές προσαρμογές.
Ειδικότερα, προτείνεται η παροχή περιθωρίου 6 μηνών από την ημερομηνία δημοσίευσης της Οδηγίας, ώστε να διασφαλιστεί η ορθή και πλήρης υλοποίησή της από τους εμπορευόμενους.