Προσχέδιο Κανονισμών με τίτλο “Οι περί Απαγόρευσης Απόπλου Σκαφών λόγω Δυσμενών Καιρικών και Θαλάσσιων Συνθηκών Κανονισμοί του 2026”
Υφυπουργείο Ναυτιλίας
1 Το προσχέδιο των Κανονισμών με τίτλο «οι περί Απαγόρευσης Απόπλου Σκαφών λόγω Δυσμενών Καιρικών και Θαλάσσιων Συνθηκών Κανονισμοί του 2026» αποσκοπεί στη θέσπιση ενιαίου ρυθμιστικού πλαισίου για την απαγόρευση απόπλου σκαφών από τα λιμάνια, τις λιμενικές εγκαταστάσεις, τα αλιευτικά καταφύγια, τις μαρίνες και τους χώρους ελλιμενισμού σκαφών αναψυχής της Δημοκρατίας, όταν, σύμφωνα με το επίσημο μετεωρολογικό δελτίο του Τμήματος Μετεωρολογίας του Υπουργείου Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, προβλέπονται δυσμενείς καιρικές και θαλάσσιες συνθήκες, με σκοπό την προστασία της ανθρώπινης ζωής στη θάλασσα και την ασφάλεια των σκαφών.
2 Οι Κανονισμοί προτείνονται προς έκδοση δυνάμει του άρθρου 11(β) των περί της Διεθνούς Συμβάσεως περί Ασφάλειας της Ανθρώπινης Ζωής στη Θάλασσα (Κυρωτικών) και περί Συναφών Θεμάτων Νόμων του 1985 έως 2012 (Ν. 77/1985, όπως τροποποιήθηκε – Κυρωτικοί Νόμοι Σύμβασης SOLAS).
3 Οι προτεινόμενοι Κανονισμοί ετοιμάστηκαν σε συνέχεια της Απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου ημερομηνίας 4 Σεπτεμβρίου 2026, με την οποία κρίθηκε σκόπιμο, ως άμεση μεταβατική ρύθμιση και μέχρις ότου τεθεί σε εφαρμογή το υπό επεξεργασία νομοθετικό πλαίσιο για την ίδρυση της Υπηρεσίας Ακτοφυλακής της Δημοκρατίας, για την οποία λήφθηκε Απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου στις 16 Μαρτίου 2026, να εξεταστεί η έκδοση Κανονισμών δυνάμει υφιστάμενης νομοθεσίας σχετικά με την απαγόρευση απόπλου σκαφών και την υποχρεωτική μετακίνησή τους σε ασφαλές καταφύγιο ή λιμάνι όταν επικρατούν δυσμενείς καιρικές συνθήκες, με σκοπό την περαιτέρω ενίσχυση του υφιστάμενου θεσμικού πλαισίου για την προστασία της ανθρώπινης ζωής στη θάλασσα και την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.
4 Σημειώνεται ότι, για τα πλοία ολικής χωρητικότητας ίσης ή μεγαλύτερης των 300 μονάδων, το άρθρο 21 των περί Εμπορικής Ναυτιλίας (Κοινοτικό Σύστημα Παρακολούθησης και Ενημέρωσης Σχετικά με την Κυκλοφορία Πλοίων) Νόμων του 2004 έως 2012 (Ν. 131(Ι)/2004, όπως τροποποιήθηκε), οι οποίοι μεταφέρουν στην εθνική έννομη τάξη την Οδηγία 2002/59/ΕΚ, παρέχει ήδη στο Υφυπουργείο Ναυτιλίας την εξουσία να λαμβάνει, σε περίπτωση ιδιαίτερα δυσμενών μετεωρολογικών ή θαλάσσιων συνθηκών, κατάλληλα μέτρα, τα οποία δύνανται να περιλαμβάνουν σύσταση ή απαγόρευση απόπλου ή κατάπλου.
5 Για τα σκάφη ιδιωτικής χρήσης ολικής χωρητικότητας κάτω των 300 μονάδων δεν υφίσταται σήμερα οποιαδήποτε πρόνοια για απαγόρευση απόπλου, κενό το οποίο καλύπτουν οι προτεινόμενοι Κανονισμοί.
6 Το προσχέδιο των προτεινόμενων Κανονισμών θεσπίζει διατάξεις, μεταξύ άλλων, για τα εξής:
- Σύμφωνα με το πεδίο εφαρμογής του, στο προτεινόμενο πλαίσιο εμπίπτουν κυπριακά σκάφη και αλλοδαπά σκάφη που βρίσκονται στην επικράτεια της Δημοκρατίας, ολικής χωρητικότητας μικρότερης των 300 μονάδων, καθώς και κυπριακά και αλλοδαπά ακτοπλοϊκά επιβατηγά σκάφη ανεξαρτήτως ολικής χωρητικότητας.
- Προβλέπονται εξαιρέσεις από το πεδίο εφαρμογής των Κανονισμών για πολεμικά σκάφη, σκάφη που ανήκουν ή τυγχάνουν εκμετάλλευσης από τη Δημοκρατία και για σκάφη που συμμετέχουν σε επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης.
- Υπεροχή των διατάξεων των Κανονισμών έναντι κάθε άλλης συναφούς διάταξης που αφορά την απαγόρευση απόπλου ή χρήσης σκάφους λόγω δυσμενών καιρικών ή θαλάσσιων συνθηκών.
- Κριτήρια απαγόρευσης απόπλου ανάλογα με το μήκος του σκάφους, τα οποία βασίζονται σωρευτικά στην προβλεπόμενη ένταση του ανέμου και στην προβλεπόμενη κατάσταση της θάλασσας, σύμφωνα με το εν ισχύι επίσημο μετεωρολογικό δελτίο του Τμήματος Μετεωρολογίας. Η απαγόρευση απόπλου ισχύει όταν οι προβλεπόμενες συνθήκες, σύμφωνα με το εν ισχύι επίσημο μετεωρολογικό δελτίο, πληρούν τα κριτήρια αυτά.
- Εξαίρεση από την απαγόρευση των ιστιοφόρων ή αγωνιστικών ιστιοπλοϊκών σκαφών που συμμετέχουν σε εθνικές ή διεθνείς αθλητικές διοργανώσεις.
- Υποχρεώσεις σκαφών που βρίσκονται εκτός λιμανιού ή χώρου ελλιμενισμού κατά την έναρξη ισχύος της απαγόρευσης, τα οποία παραμένουν σε ασφαλή τόπο καταφυγής ή κατευθύνονται άμεσα προς το πλησιέστερο ασφαλές λιμάνι ή χώρο ελλιμενισμού και συμμορφώνονται με τις ανακοινώσεις του Παράκτιου Σταθμού ΚΥΠΡΟΣ ΡΑΔΙΟ του Κέντρου Συντονισμού Έρευνας και Διάσωσης και των μελών της Αστυνομίας.
- Μηχανισμό ενημέρωσης για την ισχύουσα, βάσει του επίσημου μετεωρολογικού δελτίου, απαγόρευση απόπλου, με μέριμνα του Γενικού Διευθυντή του Υφυπουργείου Ναυτιλίας, μέσω ανακοίνωσης τύπου κατόπιν ενημέρωσης από τον Διευθυντή του Τμήματος Μετεωρολογίας, την υποχρέωση των αρχών και των διαχειριστών λιμανιών και χώρων ελλιμενισμού να ενημερώνουν τα ελλιμενισμένα σκάφη, καθώς και την ενημέρωση των ναυτιλλομένων από τον Παράκτιο Σταθμό ΚΥΠΡΟΣ ΡΑΔΙΟ μέσω VHF και NAVTEX.
- Υποχρέωση του χειριστή ή του κυβερνήτη να ενημερώνεται για το εν ισχύι επίσημο μετεωρολογικό δελτίο πριν από κάθε απόπλου και να μη θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια του σκάφους και των επιβαινόντων.
- Παρακολούθηση και επιβολή των Κανονισμών από την Αστυνομία, σε συνεργασία με τις λοιπές αρμόδιες αρχές.
- Διατάξεις ποινικού αδικήματος και διοικητικού προστίμου, το οποίο επιβάλλεται σύμφωνα με τα άρθρα 8 και 8Α του εξουσιοδοτικού Νόμου.
- Εξουσία Υφυπουργού Ναυτιλίας, όπου κρίνεται αναγκαίο, να εκδίδει γνωστοποίηση για τη ρύθμιση διαδικασιών εφαρμογής των Κανονισμών.
7 Το προσχέδιο των προτεινόμενων Κανονισμών ετοιμάστηκε από το Υφυπουργείο Ναυτιλίας κατόπιν διαβούλευσης με τη Λιμενική και Ναυτική Αστυνομία, το Κέντρο Συντονισμού Έρευνας και Διάσωσης του Υπουργείου Άμυνας, το Τμήμα Μετεωρολογίας και το Τμήμα Αλιείας και Θαλασσίων Ερευνών του Υπουργείου Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, το Υφυπουργείο Τουρισμού και την Αρχή Λιμένων Κύπρου.
- Ανοικτή
- Αναρτήθηκε
23 Οκτ 2026 @ 5:42 - Ανοικτή σε σχόλια ως
06 Νοέ 2026 @ 23:50 - 2 σχόλια
Σχετικό Υλικό
Περιεχόμενα
| 01 - Τίτλος Άρθρου | 0 σχόλια |
Απόψεις του Παντελή Θεμιστοκλέους.
Εκπαιδευτή Χειριστών Σκαφών Αναψυχής & επαγγελματίας Ναυτικός-Σκιπερ με 25ετή εμπειρία
Η θάλασσα στην Κύπρο δεν είναι απλώς ένας τόπος αναψυχής, είναι κομμάτι της ταυτότητάς μας, της παράδοσής μας και, για πολλούς από εμάς, το σχολείο της ζωής. Ως παιδί, θυμάμαι τον εαυτό μου να κοιμάμαι νωρίς το βράδυ μόνο και μόνο για να ξημερωθώ στη θάλασσα με το σκάφος μου για μια κατάδυση ένα ψάρεμα ή κάποιαν άλλη ενασχόληση που μου άρεσε. Ήταν μια διέξοδος υγιής, διαμορφωτική και ζωογόνος, που κράτησε γενιές νέων μακριά από τους δρόμους και τις εξαρτήσεις, χτίζοντας χαρακτήρες με πειθαρχία, σεβασμό στη φύση και αίσθηση ευθύνης.
Σήμερα, ωστόσο, παρακολουθούμε στην Κύπρο μια επικίνδυνη και ακραία νομοθετική τάση: την προσπάθεια επιβολής μιας οριζόντιας, προληπτικής απαγόρευσης απόπλου για σκάφη κάτω των 9 μέτρων, μόλις ο δείκτης αγγίξει ή ξεπεράσει τα 5 Μποφόρ. Μια ρύθμιση τόσο αυστηρή και απολυταρχική, που δεν βρίσκει κανένα απολύτως ανάλογο σε καμία άλλη προηγμένη ναυτική χώρα του κόσμου.
Ας κοιτάξουμε τι συμβαίνει διεθνώς. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, στο Ηνωμένο Βασίλειο, στη Γαλλία και στις υπόλοιπες χώρες με τεράστια ναυτική παράδοση, δεν υπάρχει κάποια κρατική αρχή που να κατεβάζει ρολά στις προβλήτες και να απαγορεύει οριζόντια στον πολίτη να λύσει κάβους.
Αντίθετα, η φιλοσοφία τους εδράζεται στην αρχή της ευθύνης του κυβερνήτη-καπετάνιου. Οι αρχές εκδίδουν έγκυρες προειδοποιήσεις και μετεωρολογικά δελτία. Εάν κάποιος αγνοήσει τις προειδοποιήσεις και θέσει σε κίνδυνο τη ζωή του, οι συνέπειες εκ των υστέρων είναι αυστηρότατες, από βαριά πρόστιμα και μηδενική ασφαλιστική κάλυψη έως ποινικές διώξεις. Το κράτος εκπαιδεύει, προειδοποιεί και ελέγχει την επάρκεια, αλλά δεν μετατρέπεται σε έναν τιμωρό που κρατάει τον κόσμο μακριά από το υγρό στοιχείο με το «έτσι θέλω».
Αντί να καταφεύγουμε σε οριζόντιες απαγορεύσεις που τιμωρούν συλλήβδην τους ναυτικούς και αποθαρρύνουν τη νέα γενιά από το να πλησιάσει τη θάλασσα, ας κάνουμε στον εαυτό μας το κρίσιμο ερώτημα:
Πόσα ναυτικά ατυχήματα συνέβησαν στην Κύπρο λόγω κακοκαιρίας τα τελευταία χρόνια και ποια ήταν η πραγματική τους αιτία;
Μήπως τα ατυχήματα αυτά προήλθαν από το γεγονός ότι ο καιρός «τόλμησε» να φτάσει τα 5 Μποφόρ, ή μήπως προήλθαν από την έλλειψη ναυτικής παιδείας, την άγνοια, την απειρία και την ελλιπή ενημέρωση;
Εκεί ακριβώς πρέπει να επικεντρωθεί η πολιτεία:
Στην ουσιαστική και ποιοτική εκπαίδευση των χειριστών.
Στην ενίσχυση της πρόληψης και της σωστής καθοδήγησης.
Στη σωστή συντήρηση και στον εξοπλισμό των σκαφών.
Με τη λογική της ισοπεδωτικής απαγόρευσης επειδή «υπάρχει πρόβλεψη για κακοκαιρία», θα έπρεπε αύριο το πρωί να σταματήσουμε την κυκλοφορία των αυτοκινήτων στους δρόμους επειδή μπορεί να βρέξει και να γλιστρήσει ο δρόμος, ή να απαγορεύσουμε στον κόσμο να βγαίνει γενικά από το σπίτι του. Μια τέτοια προσέγγιση δεν προστατεύει τον πολίτη· τον μετατρέπει σε όμηρο της γραφειοκρατίας και απονεκρώνει την κοινωνία.
Η θάλασσα θέλει σεβασμό, όχι φόβο
Η θάλασσα απαιτεί γνώση, σεβασμό και ετοιμότητα, όχι απαγορεύσεις που διώχνουν τον κόσμο από τα λιμάνια. Ας αφήσουμε τους νέους μας να αγαπήσουν το κύμα, ας στηρίξουμε τις υγιείς δραστηριότητες που χτίζουν αυτεπίγνωση και υπευθυνότητα, και ας αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα στη ρίζα του, εκπαιδεύοντας τους πολίτες να γίνουν καλύτεροι και ασφαλέστεροι ναυτικοί, αντί να τους κλειδώνουμε στη στεριά.
Η προωθούμενη νομοθεσία στην Κύπρο χαρακτηρίζεται ως υπερβολικά αυστηρή, οριζόντια και ισoπεδωτική.
Ακολουθούν οι βασικοί λόγοι για τους οποίους αυτή η προσέγγιση θεωρείται δυσανάλογη και προβληματική:
1. Αγνοεί τα διαφορετικά μεγέθη, τους τύπους και τις αντοχές των σκαφών
Το όριο των 5 Μποφόρ βάζει στο ίδιο «τσουβάλι» εντελώς διαφορετικές κατηγορίες σκαφών κάτω των 9 μέτρων:
Ένα ανοιχτό φουσκωτό 4 μέτρων με μικρό κινητήρα όντως έχει περιορισμένες αντοχές σε έναν απότομο κυματισμό.
Αντίθετα, ένα σύγχρονο, καλά εξοπλισμένο cabin cruiser ή ένα φουσκωτό 8,5 μέτρων με σοβαρή γάστρα και διπλούς κινητήρες, σχεδιασμένο βάσει προδιαγραφών CE (Κατηγορία B ή C), μπορεί να ταξιδέψει με απόλυτη ασφάλεια στα 5 ή ακόμα και στα 6 Μποφόρ εφόσον ο κυβερνήτης διαθέτει την ανάλογη πείρα. Μια οριζόντια απαγόρευση ισοπεδώνει τεχνολογικά και κατασκευαστικά δεδομένα.
2. Αντιμετωπίζει τον πολίτη ως ανεύθύνο παιδί και όχι ως υπεύθυνο κυβερνήτη
Αντί το κράτος να επενδύει στην αυστηροποίηση των εξετάσεων για τα διπλώματα, στη συνεχή εκπαίδευση, στη ναυτική συνείδηση και στους ελέγχους για τον απαραίτητο ασφαλή εξοπλισμό (σωσίβια, πυροσβεστικές συσκευές, EPIRB, VHF), επιλέγει την «εύκολη» λύση της απαγόρευσης. Με αυτόν τον τρόπο:
Απαλλάσσει τυπικά τον εαυτό του από την ευθύνη της πραγματικής διαχείρισης του κινδύνου.
Μεταθέτει το πρόβλημα στην αστυνόμευση των ακτών, απαξιώνοντας την κρίση και την εμπειρία των ίδιων των ναυτικών.
3. Δημιουργεί αναντιστοιχία με την υπόλοιπη ναυτική Ευρώπη
Όπως αναφέραμε, σε χώρες με τεράστια ναυτική παράδοση όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία, η Ιταλία ή οι ΗΠΑ, οι αρχές δεν κλειδώνουν τις προβλήτες με βάση έναν αριθμό στα Μποφόρ. Εμπιστεύονται τον θεσμό της ευθύνης του κυβερνήτη: ο καθένας κρίνει βάσει του σκάφους του και της εμπειρίας του, γνωρίζοντας όμως ότι αν κάνει λάθος ή κινηθεί απρόσεκτα, οι κυρώσεις εκ των υστέρων (αστικές και ποινικές) είναι εξαιρετικά βαριές. Αυτή η προσέγγιση χτίζει ικανούς και υπεύθυνους ναυτικούς, όχι πολίτες-ομήρους μιας γραφειοκρατικής απαγόρευσης.
4. Πλήττει την παράδοση και αποθαρρύνει τη νέα γενιά
Η Κύπρος είναι ένα νησί, η σχέση των πολιτών με τη θάλασσα είναι ζωτικής σημασίας. Μέτρα που μετατρέπουν μια παραδοσιακή, υγιή και δημιουργική διέξοδο σε μια διαρκή «παράνομη» πράξη λόγω ενός αέρα που απλώς φυσάει λίγο πιο δυνατά, το μόνο που καταφέρνουν είναι να αποτρέψουν τους νέους από το να ασχοληθούν με τη θάλασσα, τα θαλάσσια σπορ και την ερασιτεχνική ναυσιπλοΐα.
Συμπέρασμα
Η προστασία της ανθρώπινης ζωής στη θάλασσας είναι αδιαπραγμάτευτη, αλλά δεν προστατεύεις τους ναυτικούς στερώντας τους τη θάλασσα με το παραμικρό, ούτε τους μαθαίνεις να κολυμπούν κλεισμένους στο σπίτι. Τους προστατεύεις διδάσκοντάς τους πώς να διαβάζουν τον καιρό, πώς να σέβονται τα όρια του σκάφους τους και πώς να παίρνουν σωστές αποφάσεις. Σας ευχαριστώ.
Ως εκπρόσωπος της Beyond the Sea στην Κύπρο, επιθυμώ να καταθέσω τις ακόλουθες παρατηρήσεις επί του προτεινόμενου πλαισίου απαγόρευσης απόπλου λόγω δυσμενών καιρικών και θαλάσσιων συνθηκών.
Η προστασία της ανθρώπινης ζωής στη θάλασσα αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα. Η θέσπιση σαφών, κατανοητών και αποτελεσματικά εφαρμόσιμων κανόνων ασφάλειας είναι απαραίτητη, τόσο για τους ίδιους τους ναυτιλλομένους όσο και για την προστασία τρίτων και των υπηρεσιών έρευνας και διάσωσης.
Παράλληλα, θεωρώ ουσιώδες οι περιορισμοί να είναι αναλογικοί προς τον πραγματικό κίνδυνο και να λαμβάνουν υπόψη τις διαφορετικές δυνατότητες των σκαφών και των συστημάτων πρόωσης. Η ένταση του ανέμου αποτελεί κρίσιμο παράγοντα ασφάλειας, αλλά η αξιολόγησή της χρειάζεται να συνδυάζεται με την κατάσταση της θάλασσας, τα χαρακτηριστικά και τα τεκμηριωμένα όρια του σκάφους και του εξοπλισμού, την περιοχή πλεύσης και την επάρκεια του κυβερνήτη.
Για την ιστιοπλοΐα, ο άνεμος αποτελεί συγχρόνως πηγή πρόωσης και παράγοντα κινδύνου. Συνεπώς, ένα υπερβολικά γενικευμένο πλαίσιο ενδέχεται να περιορίσει δυσανάλογα δραστηριότητες που θα μπορούσαν να διεξάγονται με ασφάλεια υπό συγκεκριμένες, ελέγξιμες προϋποθέσεις. Η δυνατότητα διαφοροποιημένης μεταχείρισης αξίζει να εξεταστεί και για την ιστιοπλοΐα αναψυχής και εκπαίδευσης, πέραν των οργανωμένων αγωνιστικών διοργανώσεων.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και νεότερες μορφές αξιοποίησης της αιολικής ενέργειας, όπως η πρόωση σκαφών με αετό έλξης (kite-propulsion). Το LibertyKite® παρουσιάζει ενδιαφέρον προς αξιολόγηση τόσο ως ενδεχόμενο εφεδρικό μέσο πρόωσης όσο και για πλεύση αναψυχής με τη δύναμη του ανέμου. Η αναφορά αυτή δεν συνεπάγεται ότι κάθε εγκατάσταση είναι κατάλληλη για κάθε σκάφος ή ότι η χρήση της είναι ασφαλής σε οποιαδήποτε ένταση ανέμου. Απαιτείται τεχνική τεκμηρίωση για τον συγκεκριμένο συνδυασμό σκάφους και εξοπλισμού.
Προτείνω, επομένως, να εξεταστεί η δυνατότητα πρόβλεψης ειδικών, αντικειμενικών και επαληθεύσιμων κριτηρίων για ιστιοφόρα και σκάφη με kite-propulsion, τα οποία θα μπορούσαν να επιτρέπουν τον απόπλου σε υψηλότερες εντάσεις ανέμου μόνον εφόσον τεκμηριώνεται επαρκές επίπεδο ασφάλειας. Ενδεικτικά, τα κριτήρια αυτά θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν:
1. Την καταλληλότητα του σκάφους, και του συστήματος πρόωσης, με τεκμηριωμένα όρια λειτουργίας και κατάλληλα περιθώρια ασφαλείας.
2. Την ένταση, τις ριπές και τη διεύθυνση του ανέμου, τον κυματισμό, την ορατότητα και τους τοπικούς κινδύνους της προβλεπόμενης διαδρομής.
3. Πρακτική επάρκεια του χειριστή στη συγκεκριμένη μορφή πρόωσης.
Η σχετική δυνατότητα θα πρέπει να προβλέπεται ρητά στο κανονιστικό πλαίσιο. Αλλα να μην περιορίζει την εξουσία των αρχών να απαγορεύουν τον απόπλου όταν οι συγκεκριμένες συνθήκες το επιβάλλουν.
Είναι, επίσης, σημαντικό η νέα ρύθμιση να μην έχει ως ακούσιο αποτέλεσμα την απομάκρυνση του κόσμου από τη θάλασσα, ιδίως των ιστιοπλόων και όσων επιθυμούν να γνωρίσουν νέες μορφές πλεύσης. Η διατήρηση της πρόσβασης στη θαλάσσια αναψυχή, στην εκπαίδευση και στη ναυτική δραστηριότητα πρέπει να αποτελεί παράμετρο του σχεδιασμού, με σταθερή προϋπόθεση την ασφάλεια.
Ζητώ, συνεπώς, να εξεταστεί, σε συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές, ιστιοπλοϊκούς φορείς και κατάλληλους τεχνικούς εμπειρογνώμονες, ένα διαφοροποιημένο και τεκμηριωμένο πλαίσιο. Στόχος είναι να προστατεύεται αποτελεσματικά η ανθρώπινη ζωή, ενώ παράλληλα διατηρείται χώρος για υπεύθυνη ιστιοπλοΐα, εκπαίδευση και ασφαλή αξιοποίηση νέων τεχνολογιών αιολικής πρόωσης.