Ο περί Τροχαίων Αδικημάτων (Χρήση Συσκευών Φωτοεπισήμανσης και Άλλα Συναφή Θέματα) (Τροποποιητικός) Νόμος του 2027

Τα σχόλια μου για το εν λόγω νομοσχέδιο έχουν ως εξής:
(1) Τροποποίηση άρθρου 3
Το άρθρο 3 του ισχύοντος νόμου καθορίζει τα «καθορισμένα αδικήματα», ενώ το άρθρο 2 του ίδιου νόμου συνδέει την έννοια αυτή με το πεδίο εφαρμογής του μηχανισμού φωτοεπισήμανσης.

Παράγραφος (γ) — κινητό τηλέφωνο
Η προτεινόμενη διατύπωση είναι:
«παράνομη χρήση κινητού τηλεφώνου ή άλλης συσκευής επικοινωνίας κατά την οδήγηση…»

Πρόβλημα
Η έκφραση «άλλης συσκευής επικοινωνίας» είναι αρκετά ευρεία.

Με την τεχνολογική εξέλιξη μπορεί να περιλαμβάνει:
κινητό τηλέφωνο,
tablet,
smartwatch,
συσκευή GPS,
συσκευή Bluetooth,
hands-free,
άλλες ηλεκτρονικές συσκευές.
Δεν είναι σκόπιμο να εξαρτάται το ουσιαστικό πεδίο ενός ποινικού/διοικητικού αδικήματος από μια τεχνικά αόριστη έκφραση.

Εισήγηση
Να προστεθεί ορισμός στο άρθρο 2 του βασικού νόμου:
«συσκευή επικοινωνίας» σημαίνει ηλεκτρονική συσκευή η οποία έχει ως κύρια ή δευτερεύουσα λειτουργία την αποστολή, λήψη, μετάδοση ή πρόσβαση σε επικοινωνίες ή δεδομένα και περιλαμβάνει κινητό τηλέφωνο ή άλλη φορητή ηλεκτρονική συσκευή που χρησιμοποιείται κατά την οδήγηση κατά παράβαση των ισχυουσών διατάξεων.

Ακόμη καλύτερα, η νομοθεσία θα πρέπει να παραπέμπει στην ουσιαστική παράβαση, όχι απλώς στην τεχνολογία.

Δηλαδή:
«παράβαση των διατάξεων που απαγορεύουν τη χρήση κινητού τηλεφώνου ή άλλης φορητής ηλεκτρονικής συσκευής κατά την οδήγηση…»

(2) Ιδιαίτερη εισήγηση για το άρθρο 3(γ): τι ακριβώς πρέπει να καταγράφει η κάμερα

Η νομοθεσία πρέπει να διακρίνει μεταξύ:
κατοχής κινητού,
χρήσης κινητού,
τοποθέτησης κινητού σε συγκεκριμένο σημείο, και
αλληλεπίδρασης του οδηγού με το κινητό.

Αυτό είναι σημαντικό και αποδεικτικά.
Για παράδειγμα, μια εικόνα του οδηγού με κινητό στο χέρι μπορεί να αποτελεί ισχυρό αποδεικτικό στοιχείο. Αντίθετα, η απλή παρουσία ηλεκτρονικής συσκευής μέσα στο όχημα δεν αποδεικνύει κατ’ ανάγκη παράβαση.

Εισήγηση
Να προβλεφθεί ρητά ότι η συσκευή πρέπει να καταγράφει τα πραγματικά στοιχεία της παράβασης και όχι απλώς την παρουσία συσκευής.

Προτεινόμενη λογική:
«η καταγραφή πρέπει να είναι επαρκής ώστε, κατά περίπτωση, να καθίσταται δυνατή η διαπίστωση των πραγματικών περιστατικών που συνιστούν την παράβαση».

Αυτό ενισχύει σημαντικά τη συμβατότητα με το δικαίωμα υπεράσπισης και το τεκμήριο αθωότητας. Ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων κατοχυρώνει το δικαίωμα αποτελεσματικής προσφυγής και δίκαιης δίκης, καθώς και το τεκμήριο αθωότητας και τα δικαιώματα υπεράσπισης.

(3) Άρθρο 2(δ) — ζώνη ασφαλείας
Εισήγηση
Να εξεταστεί εάν η διάταξη πρέπει να καλύπτει όχι μόνο τον οδηγό αλλά και κάθε πρόσωπο για το οποίο υφίσταται νομική υποχρέωση χρήσης ζώνης.

Πρόσθετη διάταξη που εισηγούμαι
Να προβλεφθεί:
«Η καταγραφή παράβασης σχετικά με τη μη χρήση ζώνης ασφαλείας δεν δημιουργεί τεκμήριο παράβασης στις περιπτώσεις κατά τις οποίες από τη φωτογραφία ή άλλο διαθέσιμο στοιχείο δεν μπορεί να αποκλειστεί εύλογα η εφαρμογή νόμιμης εξαίρεσης.»
Αυτό θα μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο εσφαλμένων εξωδίκων.

(4) Άρθρο 2(ε) — «Αυτόδηλες παραβάσεις»
Ενώ ο ίδιος ο βασικός νόμος ήδη ορίζει τις «Αυτόδηλες παραβάσεις» και διαθέτει ξεχωριστό άρθρο 7 — Αυτόδηλες παραβάσεις.

Πρόβλημα – Η γενική αναφορά σε «αυτόδηλες παραβάσεις» μπορεί να ερμηνευθεί ως λευκή/γενική εξουσιοδότηση για καταγραφή οποιασδήποτε παράβασης η οποία χαρακτηρίζεται ως αυτόδηλη.
Αυτό δεν είναι καλό νομοθετικό μοντέλο για τεχνολογικά υποβοηθούμενη επιβολή κυρώσεων.

Εισήγηση – Να διαγραφεί η προτεινόμενη παράγραφος (ε) από το άρθρο 2, εκτός εάν το άρθρο 7 τροποποιείται ταυτόχρονα και καθορίζει με απόλυτη σαφήνεια:
ποιες παραβάσεις είναι καταγράψιμες,
ποια τεχνολογία χρησιμοποιείται,
ποια δεδομένα απαιτούνται,
ποια είναι η αποδεικτική διαδικασία.

Εναλλακτικά:
«(ε) τις αυτόδηλες παραβάσεις που καθορίζονται ρητώς στο άρθρο 7 και οι οποίες δύνανται να καταγράφονται με συσκευή φωτοεπισήμανσης σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος Νόμου.»

(5) Τροποποίηση άρθρου 4
Να προστεθεί, για παράδειγμα:
«(γ) συσκευές για την καταγραφή παραβάσεων χρήσης κινητού τηλεφώνου ή άλλης συσκευής επικοινωνίας και μη χρήσης ζώνης ασφαλείας.»
Και να προβλεφθεί ότι η κάθε κατηγορία πρέπει να πληροί διαφορετικές τεχνικές προδιαγραφές.

(6) Άρθρο 3 του νομοσχεδίου — πιστοποίηση της συσκευής
Το σχέδιο δεν περιέχει επαρκή πρόνοια για το πώς πιστοποιείται ότι η τεχνολογία λειτουργεί αξιόπιστα.
Αυτό είναι κρίσιμο.

Ισχυρή εισήγηση

Να προστεθεί νέο εδάφιο στο άρθρο 4:
«Καμία συσκευή φωτοεπισήμανσης δεν χρησιμοποιείται για τη διαπίστωση παράβασης δυνάμει του παρόντος Νόμου, εκτός εάν έχει προηγουμένως πιστοποιηθεί ως προς την ακρίβεια, αξιοπιστία, ακεραιότητα και ασφαλή λειτουργία της σύμφωνα με τεχνικές προδιαγραφές που καθορίζονται με Κανονισμούς.»
Και:
«Η πιστοποίηση υπόκειται σε περιοδικό έλεγχο και επαναπιστοποίηση.»
Αυτό αποτελεί βασική δικλίδα για τη δικαστική αξιοποίηση των στοιχείων.

(7) άρθρο 4(3)
Δεν θα πρότεινα όμως να περιοριστεί η νομοθεσία στη σημερινή τεχνολογία.
Η φράση:
«συσκευή … όταν το όχημα περάσει διά μέσου ακτίνας φωτός ή κύματος…»

(8)άρθρο 4(4)(γ)
Το προτεινόμενο άρθρο 4(4)(γ) λέει ουσιαστικά ότι η συσκευή ενεργοποιείται:
«όταν το όχημα περάσει διά μέσου ακτίνας φωτός ή κύματος…»

Η νομοθεσία δεν πρέπει να περιγράφει τη φυσική αρχή λειτουργίας της κάμερας.

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί:
radar,
infrared,
video analytics,
AI/computer vision,
multiple-camera systems,
άλλος αισθητήρας,
συνδυασμός αισθητήρων.

Αν ο νόμος περιγράφει «ακτίνα φωτός ή κύματος», υπάρχει κίνδυνος να δημιουργηθεί πρόβλημα όταν η τεχνολογία αλλάξει.

Προτεινόμενη διατύπωση – Θα πρότεινα αντικατάσταση ολόκληρου του προτεινόμενου 4(4)(γ) με:
«(γ) για συσκευή που αναφέρεται στο εδάφιο (2)(γ) ή (δ), κατά τρόπο ώστε η συσκευή να καταγράφει τα αναγκαία στοιχεία της παράβασης και να διασφαλίζεται ότι η καταγραφή συνδέεται με συγκεκριμένο όχημα, χρόνο και τόπο και ότι τα δεδομένα της καταγραφής προστατεύονται από μη εξουσιοδοτημένη τροποποίηση ή αλλοίωση.»

Αυτό είναι πολύ πιο technology-neutral.

(9) Απαραίτητη προσθήκη: ανθρώπινη επαλήθευση
Αυτό δεν υπάρχει στο σχέδιο και θεωρώ ότι πρέπει οπωσδήποτε να προστεθεί.
Εάν χρησιμοποιηθεί AI/computer vision για να εντοπίζει:
«ο οδηγός κρατά κινητό»
ή
«ο οδηγός δεν φορά ζώνη»,
δεν θα πρέπει η τεχνολογική ανίχνευση να οδηγεί αυτομάτως και χωρίς ανθρώπινο έλεγχο στην επιβολή κύρωσης.

Εισήγηση νέου εδαφίου
«Πριν από την έκδοση ειδοποίησης εξώδικης ρύθμισης ή την έναρξη ποινικής διαδικασίας βάσει καταγραφής που πραγματοποιείται με αυτοματοποιημένο σύστημα, η καταγραφή υπόκειται σε έλεγχο από δεόντως εξουσιοδοτημένο λειτουργό, ο οποίος επιβεβαιώνει ότι τα διαθέσιμα στοιχεία συνιστούν επαρκή βάση για τη διαπίστωση της παράβασης.»

(10) Προσωπικά δεδομένα — σημαντικό κενό του νομοσχεδίου
Ιδιαίτερα σημαντικό
Να μην παραμείνει η υφιστάμενη διάταξη του άρθρου 10 ως η μοναδική ασφαλιστική δικλίδα. Για τις νέες τεχνολογίες όμως χρειάζεται πολύ πιο λεπτομερές πλαίσιο.

(11) Περίοδος διατήρησης δεδομένων
Προτείνω να θεσπιστεί ρητός χρόνος διαγραφής.

(12) Νέα διάταξη για DPIA
Θα πρότεινα επίσης:
«Πριν από την εγκατάσταση ή ουσιώδη επέκταση συστήματος αυτοματοποιημένης φωτοεπισήμανσης, διενεργείται, όπου απαιτείται από το εφαρμοστέο δίκαιο προστασίας δεδομένων, εκτίμηση αντικτύπου σχετικά με την προστασία δεδομένων.»

(13) Διασυνοριακά οχήματα — ευρωπαϊκό δίκαιο
Εισήγηση
Να εξεταστεί ρητά η διασύνδεση της διαδικασίας με τις ευρωπαϊκές διαδικασίες ανταλλαγής στοιχείων οχήματος.

Ειδικά για:
οχήματα εγγεγραμμένα σε άλλο κράτος μέλος,
εταιρικά οχήματα,
leasing/rental,
οχήματα με αλλοδαπές πινακίδες.

Αυτό θα καταστήσει τον νόμο λειτουργικά συμβατό με το ευρωπαϊκό πλαίσιο και όχι απλώς εσωτερικά εφαρμόσιμο.

(14) Νέα διάταξη για ανεξάρτητο τεχνικό έλεγχο
Προτείνω να προβλεφθεί ότι η Αστυνομία/αρμόδια αρχή δεν θα είναι ο μοναδικός ελεγκτής της αξιοπιστίας του συστήματος.

(15) Cybersecurity — απουσιάζει εντελώς
Για σύγχρονο σύστημα φωτοεπισήμανσης θα πρέπει να προβλεφθεί ότι:
η εικόνα δεν μπορεί να τροποποιηθεί χωρίς να ανιχνεύεται,
υπάρχει audit trail,
κάθε πρόσβαση καταγράφεται,
η μεταφορά δεδομένων είναι κρυπτογραφημένη,
υπάρχει έλεγχος πρόσβασης,
υπάρχουν αντίγραφα ασφαλείας,
υπάρχει διαδικασία σε περίπτωση data breach.

Η EDPB υπογραμμίζει ειδικά την ανάγκη τεχνικών και οργανωτικών μέτρων ασφαλείας για συστήματα video surveillance.

(16) Προτείνω νέα διάταξη για «ακεραιότητα αποδεικτικού υλικού»
Θα μπορούσε να εισαχθεί:
«Κάθε ηλεκτρονική καταγραφή που παράγεται από συσκευή φωτοεπισήμανσης διατηρείται σε μορφή που επιτρέπει την επαλήθευση της γνησιότητας και ακεραιότητάς της και συνοδεύεται από τα αναγκαία μεταδεδομένα για την ταυτοποίηση της συσκευής, του χρόνου και του τόπου της καταγραφής.»
Και:
«Οποιαδήποτε μεταβολή, μετατροπή, εξαγωγή ή επεξεργασία της πρωτογενούς καταγραφής καταγράφεται σε ηλεκτρονικό αρχείο ελέγχου.»
Αυτό θα ήταν ιδιαίτερα χρήσιμο ενώπιον δικαστηρίου.

(17) Πολύ σημαντική διάκριση: «ανίχνευση» ≠ «απόδειξη»
Το νομοσχέδιο όπως είναι σήμερα φαίνεται να αντιμετωπίζει την τεχνολογία περίπου ως: κάμερα → ανίχνευση → παράβαση → εξώδικο.

Η καλύτερη νομοθετική αρχιτεκτονική είναι:
κάμερα → τεχνική ανίχνευση → ασφαλής καταγραφή → ανθρώπινη επαλήθευση → έκδοση ειδοποίησης → δικαίωμα αμφισβήτησης → δικαστικός έλεγχος.