14 – «Οι περί Καθορισμού Επιπέδων Λειτουργίας Φροντιστών Παιδιών Κανονισμοί του 2026»

Προς:
Υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας – Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας

Με την παρούσα επιστολή μου αναφέρομαι στο νομοσχέδιο με τίτλο περί Λειτουργίας Βρεφικών ή/ και Παιδικών Σταθμών, Κέντρων Δημιουργικής Απασχόλησης Παιδιών, Φροντιστών Παιδιών και Μονάδων Παιδικής Προστασίας και Φροντίδας Νόμος του 2026 και συγκεκριμένα στον περί Καθορισμού Επιπέδων Λειτουργίας Φροντιστών Παιδιών Κανονισμοί του 2026 και στο πλαίσιο δημόσιας διαβούλευσης αυτών παρακαλώ όπως λάβετε υπόψη τα παρακάτω τα οποία βασίζονται στην επαγγελματική μου εμπειρία καθώς και κατόπιν σχετικής έρευνας μου με αντιπαράθεση ευρωπαϊκών δεδομένων και πρακτικών.

Αρχικά να αναφέρω ότι είμαι επαγγελματίας κάτοικόν παιδοκόμος από το 2023 και υπό τις διατάξεις του περί Παιδιών Νόμος (Κεφ. 352).

Η κατ’ οίκον παιδοκομία δεν αποτελεί δευτερεύουσα μορφή φροντίδας, αλλά βασικό και αναγκαίο πυλώνα του συστήματος παιδικής μέριμνας. Εξυπηρετεί οικογένειες που για αναπτυξιακούς, συναισθηματικούς η πρακτικούς λόγους δεν επιλέγουν ή δεν μπορούν να εντάξουν τα παιδιά τους σε νηπιαγωγεία. Ιδιαίτερα για βρέφη και παιδιά μικρής ηλικίας με δυσκολίες προσαρμογής, το οικείο και σταθερό περιβάλλον της κατ’ οίκον φροντίδας αποτελεί συχνά την καταλληλότερη επιλογή. Η σύγχρονη κατ’ οίκον παιδοκομία δεν περιορίζεται στη φύλαξη αλλά περιλαμβάνει δομημένο παιδαγωγικό έργο με προγραμματισμένες δραστηριότητες που συμβάλλουν στην ανάπτυξη γνωστικών, κοινωνικών και συναισθηματικών δεξιοτήτων. Είναι ένα επάγγελμα το οποίο απαιτεί αυξημένο επαγγελματισμό, συνεχή επίβλεψη και ουσιαστική παιδαγωγική προσέγγιση.

Υπό αυτά τα δεδομένα, η παρουσία δεύτερου ενήλικα μπορεί να ενισχύσει σημαντικά την ασφάλεια και την ποιότητα φροντίδας ιδικά σε απρόβλεπτες καταστάσεις. Ωστόσο με τον υφιστάμενο αριθμό παιδιών, η εργοδότηση βοηθού δεν είναι οικονομικά εφικτή, καθώς το εισόδημα δεν επαρκεί για να την κάλυψη ενός επιπλέον μισθού. Σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Φινλανδία, Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο εφαρμόζονται συστήματα όπου με την παρουσία δεύτερου ενήλικα αυξάνετε ο αριθμός των παιδιών. Αντιθέτως, το υφιστάμενο πλαίσιο στην Κύπρο επιβάλλει περιορισμό στον αριθμό παιδιών χωρίς να παρέχει ευελιξία σε περίπτωση εργοδότησης βοηθού. Αυτό δημιουργεί μια ουσιαστική αντίφαση ενώ αναγνωρίζεται η σημασία της ασφάλειας και της ποιότητας, δεν παρέχονται ουσιαστικά εργαλεία για την ενίσχυση τους. Παράλληλα, η υιοθέτηση πρακτικών που εφαρμόζονται σε χώρες με υψηλά επίπεδα παιδαγωγικής ποιότητας όπως τις πιο πάνω αναφερόμενες, μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην αναβάθμιση του επαγγέλματος και στη συνολική πρόοδο του τομέα στην Κύπρο.

Επίσης, με τις τρέχουσες συνθήκες η βιωσιμότητα του επαγγέλματος δεν είναι ρεαλιστική. Αφού τα εισοδήματα που προκύπτουν είναι πολύ περιορισμένα ειδικά σε περίπτωση που μια κοπέλα έχει μόνο τρία βρέφη. Οι οικογένειες στην Κύπρο αντιμετωπίζουν ήδη οικονομικές πιέσεις και δεν έχουν τη δυνατότητα να ανταποκριθούν σε αυξημένα κόστη. Σε αντίθεση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες όπως για παράδειγμα το Λουξεμβούργο, όπου ο περιορισμένος αριθμός παιδιών αντισταθμίζεται με υψηλότερες απολαβές ή κρατική στήριξη, στην Κύπρο το κόστος μεταφέρεται αποκλειστικά στους γονείς παρόλες τις οικονομικές δυσκολίες. Ως αποτέλεσμα η αύξηση διδάκτρων θα οδηγήσει αναπόφευκτα σε απώλεια πελατείας και αποδυνάμωση του επαγγέλματος.

Ταυτόχρονα παρατηρείται περιορισμένη διαθεσιμότητα θέσεων σε βρεφικά τμήματα νηπιαγωγείων, γεγονός που αφήνει σημαντικό αριθμό οικογενειών χωρίς επαρκείς επιλογές φροντίδας. Σε αυτό το πλαίσιο ο ρόλος των κατ’ οίκον παιδοκόμων καθίσταται ακόμη πιο κρίσιμος για την κάλυψη των αναγκών της κοινωνίας.

Λαμβάνοντας υπόψη όλα τα πιο πάνω, η διατήρηση του υφιστάμενου περιοριστικού πλαισίου χωρίς ουσιαστικές προσαρμογές δεν ανταποκρίνεται ούτε στις ανάγκες των παιδιών ούτε στις ανάγκες των οικογενειών αλλά ούτε και στις απαιτήσεις του επαγγέλματος.

Ως εκ τούτου προτείνω:

Η θεσμοθέτηση δυνατότητας αύξησης του αριθμού παιδιών υπό την αυστηρή προϋπόθεση παρουσίας δεύτερου ενήλικα.

Η αναγνώριση της κατ’ οίκον παιδοκομίας ως ισότιμου και ουσιαστικού μέρους του συστήματος παιδικής φροντίδας.

Η υιοθέτηση των πιο πάνω δεν αποσκοπεί στη χαλάρωση των προτύπων, αλλά αντιθέτως στην ενίσχυση της ασφάλειας, της ποιότητας και της επαγγελματικότητας. Παράλληλα, επιτρέπει τη βιώσιμη λειτουργία του επαγγέλματος χωρίς να επιβαρύνονται περαιτέρω οι οικογένειες.

Η κατ’ οίκον παιδοκομία δεν αποτελεί ανταγωνιστικό κλάδο προς τους βρεφικούς ή/και παιδικούς σταθμούς αλλά συμπληρωματικό θεσμό που καλύπτει διαφορετικές και εξίσου σημαντικές ανάγκες.