02 – Τροποποίηση άρθρου 110 του βασικού νόμου
2. Το εδάφιο (2) του άρθρου 110 του βασικού νόμου αντικαθίσταται με το πιο κάτω νέο εδάφιο (2) –
«(2) Τηρουμένων των διατάξεων του εδαφίου (4), ο Υπουργός μπορεί, όταν υποβληθεί αίτηση κατά τον καθορισμένο τρόπο και δοθεί διαβεβαίωση πίστεως στη Δημοκρατία στον τύπο ο οποίος καθορίζεται στο Δεύτερο Πίνακα, να μεριμνήσει για την εγγραφή ως πολίτη της Δημοκρατίας, οιουδήποτε προσώπου, που είναι ενήλικο και πλήρους ικανότητας πρόσωπο και που ικανοποιεί τον Υπουργό ότι-
(α) Είναι ο/η σύζυγος ή ο χήρος ή η χήρα πολίτη της Δημοκρατίας ή, ήταν ο/η σύζυγος προσώπου το οποίο, αν δεν είχε αποβιώσει, θα είχε καταστεί ή θα είχε δικαίωμα να καταστεί πολίτης της Δημοκρατίας·
(β) διαμένει με το/τη σύζυγο του στην Κύπρο για χρονικό διάστημα όχι μικρότερο των τριών χρόνων
(γ) είναι καλού χαρακτήρα· και
(δ) προτίθεται να εξακολουθήσει να διαμένει στη Δημοκρατία ή, ανάλογα με την περίπτωση, να διατελεί στη δημόσια υπηρεσία της Δημοκρατίας ή στην εκπαιδευτική υπηρεσία της Δημοκρατίας ή στην Αστυνομική Δύναμη της Δημοκρατίας και μετά την εγγραφή του ως πολίτη της Δημοκρατίας:
Νοείται ότι ο Υπουργός μπορεί, λαμβάνοντας υπόψη τις ειδικές συνθήκες οποιασδήποτε συγκεκριμένης περίπτωσης, να μεριμνήσει για τη συντέλεση της εγγραφής δυνάμει του παρόντος εδαφίου, έστω και αν ο/η σύζυγος διαμένει με τη/το σύζυγο του/της στην Κύπρο για χρονικό διάστημα μικρότερο των τριών χρόνων, αλλά όχι μικρότερο των έξι μηνών, νοουμένου ότι ο γάμος διήρκησε τουλάχιστον τρία χρόνια:
Νοείται περαιτέρω ότι, ανεξαρτήτως των διατάξεων των παραγράφων (β) και (δ) του παρόντος εδαφίου, ο Υπουργός μπορεί, λαμβάνοντας υπόψη τις ειδικές συνθήκες οποιασδήποτε συγκεκριμένης περίπτωσης να μεριμνήσει για τη συντέλεση της εγγραφής δυνάμει του παρόντος εδαφίου, προσώπου που διαμένει στο εξωτερικό και το οποίο ικανοποιεί τον Υπουργό ότι διαμένει με τον / την σύζυγό του για διάστημα όχι μικρότερο των πέντε ετών και ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις (α) και (γ) του παρόντος εδαφίου:
Νοείται έτι περαιτέρω ότι οι διατάξεις του παρόντος εδαφίου δεν εφαρμόζονται στις περιπτώσεις που ο αλλοδαπός εισέρχεται ή παραμένει παράνομα στη Δημοκρατία:
Νοείται έτι έτι περαιτέρω ότι, ο Υπουργός δύναται να εξαιρέσει από την εφαρμογή των διατάξεων της πιο πάνω επιφύλαξης αλλοδαπό/ή σύζυγο Κύπριου πολίτη που παρέμενε παράνομα στις ελεγχόμενες από τη Δημοκρατία περιοχές:
Πρόσωπο που απέκτησε την κυπριακή υπηκοότητα σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος άρθρου δεν δύναται να μεταφέρει το δικαίωμα εγγραφής ως Κυπρίου πολίτη σε τέκνο του που δεν είναι τέκνο του/της συζύγου ή σε επόμενο αλλοδαπό ή αλλοδαπή σύζυγο, ανάλογα με την περίπτωση.
Για τους σκοπούς του παρόντος εδαφίου «διαμένει με το/τη σύζυγο της/ του στην Κύπρο» σημαίνει διαμονή του ζεύγους στην Κύπρο τουλάχιστο για έξι μήνες κάθε χρόνο και, με εξαίρεση τα πρόσωπα που εμπίπτουν στην πρώτη επιφύλαξη, η συνολική διαμονή του ζεύγους στην Κύπρο κατά την περίοδο των τελευταίων τριών χρόνων, αμέσως πριν από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης, να μην είναι λιγότερη από δύο χρόνια.
Τέλος
Είμαι Κύπριος πολίτης που διαμένει στο εξωτερικό και είμαι παντρεμένος με πολίτη άλλης χώρας. Ως εκ τούτου, η προτεινόμενη τροποποίηση του άρθρου 110(2) επηρεάζει άμεσα την οικογένειά μου.
Θα ήθελα να εκφράσω τον προβληματισμό μου σχετικά με την προτεινόμενη απαίτηση πενταετούς συμβίωσης για τους αλλοδαπούς συζύγους Κυπρίων πολιτών που διαμένουν στο εξωτερικό και να εισηγηθώ όπως η απαιτούμενη περίοδος παραμείνει στα τρία έτη.
Τα τρία έτη αποτελούν ήδη σημαντικό χρονικό διάστημα κατά το οποίο μπορεί να αποδειχθεί η σταθερότητα και η γνησιότητα μιας σχέσης. Όπου υπάρχουν αμφιβολίες ως προς τη γνησιότητα μιας συγκεκριμένης σχέσης ή ενός γάμου, θεωρώ ότι αυτές μπορούν να αντιμετωπίζονται αποτελεσματικότερα μέσω κατάλληλων ελέγχων και αποδεικτικών στοιχείων, αντί μέσω μιας γενικής απαίτησης πενταετούς συμβίωσης για όλες τις οικογένειες Κυπρίων πολιτών που ζουν στο εξωτερικό.
Στη δική μου περίπτωση, η σύζυγός μου και εγώ βρισκόμασταν ήδη σε σταθερή σχέση για περίπου έξι με επτά χρόνια πριν από τον γάμο μας. Μέχρι να συμπληρώσουμε τρία χρόνια γάμου, η σχέση μας θα έχει επομένως διαρκέσει περίπου μία δεκαετία. Αυτό καταδεικνύει γιατί η διάρκεια του γάμου ή μια αυστηρά καθορισμένη περίοδος συμβίωσης δεν αποτελεί πάντοτε τον καλύτερο τρόπο αξιολόγησης του κατά πόσον μια σχέση είναι γνήσια και εδραιωμένη. Όπου ενδείκνυται, θα μπορούσαν επίσης να λαμβάνονται υπόψη αποδεικτικά στοιχεία μιας ουσιαστικής και μακροχρόνιας σχέσης πριν από τον γάμο.
Για τους Κυπρίους της διασποράς, η απόκτηση της κυπριακής ιθαγένειας από τον αλλοδαπό σύζυγο συμβάλλει επίσης στη δημιουργία ενός κοινού και διαρκούς δεσμού ολόκληρης της οικογένειας με την Κυπριακή Δημοκρατία. Η επιβολή μιας γενικής απαίτησης πενταετούς συμβίωσης θα μπορούσε να καθυστερήσει αυτή τη δυνατότητα ακόμη και στην περίπτωση αποδεδειγμένα γνήσιων και σταθερών σχέσεων.
Για τους λόγους αυτούς, παρακαλώ όπως εξεταστεί η διατήρηση της περιόδου των τριών ετών για τους συζύγους Κυπρίων πολιτών που διαμένουν στο εξωτερικό, παράλληλα με τους αναγκαίους ελέγχους για τη διαπίστωση της γνησιότητας και της συνέχισης της σχέσης.
Η πρόθεση του νομοσχεδίου είναι ορθή, εφόσον αντιμετωπίζει πραγματικές περιπτώσεις Κυπρίων πολιτών που ζουν και εργάζονται μόνιμα στο εξωτερικό και έχουν αλλοδαπό/ή σύζυγο.
Όμως η πρόταση:
3 έτη διαμονής στην Κύπρο → τουλάχιστον 6 μήνες, κατά τη διακριτική ευχέρεια του Υπουργού, όταν υπάρχουν ειδικές συνθήκες και ο γάμος διήρκεσε τουλάχιστον 3 έτη
χρειάζεται ισχυρότερες δικλείδες.
Ο λόγος είναι απλός: τριετής γάμος + έξι μήνες στην Κύπρο ≠ αυτομάτως ουσιαστικός δεσμός με την Κυπριακή Δημοκρατία.
Η κυπριακή υπηκοότητα είναι μόνιμη νομική ιδιότητα. Επομένως, η ευχέρεια πρέπει να επιτρέπει ευελιξία χωρίς να μετατρέπεται σε de facto αυτόματη πολιτογράφηση συζύγων που έχουν περιορισμένη πραγματική σχέση με την Κύπρο.
(1) Άρθρο 110(2)(α) – σχέση με Κύπριο πολίτη
Η ισχύουσα διάταξη απαιτεί ο αιτητής να είναι σύζυγος ή χήρος/χήρα Κύπριου πολίτη ή σύζυγος προσώπου που, αν ζούσε, θα είχε καταστεί ή θα είχε δικαίωμα να καταστεί Κύπριος πολίτης.
θα εισηγούμουν η νέα εξαίρεση του άρθρου 110(2) να συνδέεται ρητά με την προϋπόθεση ότι ο γάμος είναι:
– έγκυρος,
– αναγνωρισμένος από τη Δημοκρατία,
– υφιστάμενος κατά τον κρίσιμο χρόνο ή εμπίπτει ρητά στην περίπτωση χηρείας,
και πραγματικός και όχι εικονικός.
(2) Άρθρο 110(2)(β) – η μείωση από 3 έτη σε 6 μήνες
Η ισχύουσα διάταξη απαιτεί τρία χρόνια διαμονής με τον/τη σύζυγο στην Κύπρο.
Να γίνει αποδεκτή η δυνατότητα των έξι μηνών, αλλά όχι ως λευκή επιταγή.
Θα πρότεινα η διάταξη να απαιτεί σωρευτικά:
– γάμο τουλάχιστον τριών ετών,
– πραγματική και συνεχή οικογενειακή σχέση,
– τουλάχιστον έξι μήνες πραγματικής και νόμιμης κοινής διαμονής στην Κύπρο,
– αποδεδειγμένο ουσιαστικό δεσμό του ζεύγους με την Κύπρο,
– μη ύπαρξη απάτης ή εικονικού γάμου,
– καλό χαρακτήρα,
– και τεκμηριωμένες ειδικές περιστάσεις.
(3) Τι πρέπει να σημαίνει «ειδικές συνθήκες»
Εδώ υπάρχει σοβαρό κενό.
Η φράση «ειδικές συνθήκες οποιασδήποτε συγκεκριμένης περίπτωσης» είναι πολύ ανοικτή. Αφήνει μεγάλο περιθώριο στη διοικητική διακριτική ευχέρεια.
Θα εισηγούμουν να προστεθεί μη εξαντλητικός κατάλογος.
Για παράδειγμα:
«Για τους σκοπούς της παρούσας επιφύλαξης, ως ειδικές συνθήκες δύνανται να λαμβάνονται υπόψη, μεταξύ άλλων, η μόνιμη εργασία ή υπηρεσία του Κύπριου συζύγου στο εξωτερικό, η μόνιμη διαμονή του ζεύγους στο εξωτερικό για επαγγελματικούς ή οικογενειακούς λόγους, η φοίτηση τέκνων, σοβαροί λόγοι υγείας ή άλλες αντικειμενικά τεκμηριωμένες περιστάσεις που καθιστούν δυσανάλογη την απαίτηση τριετούς διαμονής στη Δημοκρατία.»
Αυτό δεν πρέπει να είναι κλειστός κατάλογος. Αλλιώς η νομοθεσία δεν θα μπορεί να αντιμετωπίσει μελλοντικές πραγματικές περιπτώσεις.
(4) Το μεγαλύτερο ζήτημα: ουσιαστικός δεσμός με την Κύπρο
Αν κάποιος:
είναι παντρεμένος με Κύπριο,
ζει μόνιμα στο εξωτερικό,
έχει ζήσει στην Κύπρο μόνο έξι μήνες,
δεν εργάζεται στην Κύπρο,
δεν έχει περιουσία,
δεν έχει παιδιά που ζουν στην Κύπρο,
δεν έχει κοινωνικό/οικογενειακό δεσμό,
τότε πρέπει να υπάρχει κάποιος άλλος αντικειμενικός δείκτης που να δικαιολογεί την απόδοση υπηκοότητας.
Δεν θα έβαζα υποχρεωτικά όλα τα πιο πάνω ως προϋποθέσεις.
Θα έβαζα όμως: «ουσιαστικό δεσμό με τη Δημοκρατία» ως συνολικό κριτήριο αξιολόγησης. Και θα καθόριζα σε οδηγία τους ενδεικτικούς δείκτες.
(5) Η νέα πενταετής απαίτηση για ζευγάρια που διαμένουν στο εξωτερικό
Η πρόταση για περιπτώσεις όπου το ζεύγος διαμένει στο εξωτερικό να απαιτείται διαμονή τουλάχιστον πέντε ετών αποτελεί καλή ασφαλιστική δικλείδα, αλλά χρειάζεται καλύτερη διατύπωση. Η δημόσια περιγραφή του νομοσχεδίου αναφέρει αυτή την κατεύθυνση.
Τι σημαίνει: «διαμένει στο εξωτερικό για πέντε χρόνια»;
Πρέπει να είναι:
πέντε συνεχόμενα έτη;
πέντε συνολικά έτη;
πέντε έτη αμέσως πριν την αίτηση;
κοινή διαμονή και των δύο;
ή απλώς διαμονή του Κύπριου;
Να χρησιμοποιηθεί: «πραγματική και συνήθης κοινή διαμονή των συζύγων στο εξωτερικό για συνολική περίοδο τουλάχιστον πέντε ετών, αμέσως πριν από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης»
με δυνατότητα σύντομων τεκμηριωμένων απουσιών.
(6) Να μην δημιουργηθεί «υπηκοότητα εξ αποστάσεως»
Η νέα ρύθμιση πρέπει να εξυπηρετεί: Κύπριους πολίτες που έχουν πραγματική ζωή στο εξωτερικό.
Δεν πρέπει να δημιουργήσει: διαδικασία απόκτησης κυπριακής υπηκοότητας από άτομα που έχουν ως μοναδικό ουσιαστικό δεσμό έναν γάμο με Κύπριο.
Γι’ αυτό η πενταετής κοινή διαμονή στο εξωτερικό και η εξαίρεση των έξι μηνών πρέπει να λειτουργούν ως δύο διαφορετικοί μηχανισμοί, όχι ως δύο εναλλακτικοί δρόμοι χωρίς ουσιαστικούς ελέγχους.
(7) Ασφαλιστική δικλείδα κατά εικονικών γάμων
Θα πρότεινα να υπάρχει ρητή εξουσιοδότηση για έλεγχο γνησιότητας της οικογενειακής σχέσης, χωρίς να δημιουργείται αυτόματος έλεγχος κάθε αιτητή.
Ενδεικτικά, να εξετάζονται risk indicators όπως:
πολύ πρόσφατος γάμος,
μεγάλες ασυνέπειες στις δηλώσεις των συζύγων,
απουσία κοινής κατοικίας,
διαφορετικές δηλώσεις για τόπο διαμονής,
επαναλαμβανόμενοι γάμοι,
προηγούμενες ενδείξεις μεταναστευτικής απάτης.
Δεν θα έβαζα αυτά ως αυτόματους λόγους απόρριψης. Θα τα έβαζα ως λόγους για ενισχυμένο έλεγχο.
(8) Καλή χαρακτήρα – να μην μείνει μόνο ως γενική έννοια
Το άρθρο 110(2)(γ) απαιτεί ήδη «καλό χαρακτήρα».
Θα πρότεινα όμως να εκδίδονται εσωτερικά κριτήρια εφαρμογής για:
σοβαρές ποινικές καταδίκες,
απάτη,
πλαστογραφία,
σοβαρές παραβάσεις μεταναστευτικής νομοθεσίας,
εικονικό γάμο,
απειλή δημόσιας ασφάλειας.
Αυτό προστατεύει και τον Υπουργό από αυθαίρετη εφαρμογή του «καλού χαρακτήρα».
(9) Ασφαλιστική δικλείδα για αυτοματοποιημένες διασταυρώσεις
Το κράτος μπορεί να αξιοποιεί ηλεκτρονικά:
ημερομηνίες εισόδου/εξόδου,
άδειες διαμονής,
ληξιαρχικά στοιχεία,
στοιχεία γάμου.
Αλλά: η τελική απόφαση για την υπηκοότητα δεν πρέπει να λαμβάνεται αποκλειστικά από αυτοματοποιημένο σύστημα.
(10) Η πρόταση που θα έκανα για το ίδιο το άρθρο 110
“Νοείται ότι, σε περίπτωση κατά την οποία ο αιτητής έχει διαμείνει με τον/τη σύζυγό του στη Δημοκρατία για χρονικό διάστημα τουλάχιστον έξι μηνών, ο Υπουργός δύναται, λαμβάνοντας υπόψη ειδικές και αντικειμενικά τεκμηριωμένες περιστάσεις της συγκεκριμένης περίπτωσης, να εγκρίνει την εγγραφή, εφόσον ο γάμος έχει διαρκέσει τουλάχιστον τρία έτη και διαπιστώνεται πραγματική και συνεχιζόμενη οικογενειακή σχέση, καθώς και ουσιαστικός δεσμός με τη Δημοκρατία, και νοουμένου ότι πληρούνται οι λοιπές προϋποθέσεις του παρόντος εδαφίου.”