02 – Ερμηνεία
2.―(1) Στον παρόντα Νόμο, εκτός αν από το κείμενο προκύπτει διαφορετική έννοια:―
«άδεια» σημαίνει την άδεια που εκδίδεται από την αρμόδια αρχή σε πάροχο σύμφωνα με τις διατάξεις του Νόμου και των κανονισμών·
«αναζωογόνηση» ή «καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση» σημαίνει τις θωρακικές συμπιέσεις με/ή χωρίς εμφυσήσεις διάσωσης, που προσφέρονται σε άτομο που έχει υποστεί καρδιακή ανακοπή·
«αρμόδια αρχή» σημαίνει τον Υπουργό και/ή οποιονδήποτε εξουσιοδοτημένο από αυτόν εκπρόσωπο·
«Διασώστης Πλήρωμα Ασθενοφόρου» ή «Διασώστης» σημαίνει πρόσωπο που κατέχει σε ισχύ άδεια εξασκήσεως επαγγέλματος του Διασώστη σύμφωνα με τον Περί Διασωστών Νόμο του 2025 καθώς και οποιεσδήποτε τροποποιήσεις του.
«διατάγματα» σημαίνει τα διατάγματα που εκδίδει ο Υπουργός με απόφαση του σύμφωνα με το άρθρο 18 του Νόμου·
«εγκεκριμένο» σημαίνει την τελική έγκριση από την αρμόδια αρχή και έκδοση σχετικής πιστοποίησης, μετά από διαδικασία αξιολόγησης·
«εκπαιδευτής» σημαίνει πρόσωπο το οποίο έχει πιστοποιημένη ικανότητα και γνώσεις να εκπαιδεύει και εξετάζει σε ένα ή περισσότερα προγράμματα εκπαίδευσης και πληροί τα ελάχιστα κριτήρια σύμφωνα με το άρθρο 12 του Νόμου·
«ερωτηματολόγιο αξιολόγησης» σημαίνει ερωτηματολόγιο που δίδεται, από τον παροχέα προγραμμάτων εκπαίδευσης σε όλους τους εκπαιδευόμενους στο τέλος κάθε εκπαίδευσης, για αξιολόγηση και ανατροφοδότηση του εκπαιδευτικού προγράμματος, με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας της παρεχόμενης εκπαίδευσης·
«Επιστημονικός Οργανισμός» σημαίνει τον Οργανισμό που μπορεί να παράξει νέα γνώση βασιζόμενος σε ένα σύστημα απόκτησης αξιόπιστης, εξακριβωμένης και τεκμηριωμένης γνώσης με βάση την διεθνώς αποδεκτή επιστημονική μεθοδολογία·
«Ιατρός» σημαίνει τον Ιατρικό λειτουργό ο οποίος είναι εγγεγραμμένος στο Μητρώο Ιατρών Κύπρου, και κατέχει σε ισχύ άδεια εξασκήσεως επαγγέλματος, σύμφωνα με τον Περί Εγγραφής Ιατρών Νόμο του 2004 της Κυπριακής Δημοκρατίας καθώς και οποιεσδήποτε τροποποιήσεις του·
«Κανονισμοί» σημαίνει τους Κανονισμούς που εκδίδονται δυνάμει του παρόντος Νόμου·
«Κράτος Μέλος» σημαίνει κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και περιλαμβάνει τα συμβαλλόμενα μέρη στη Συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο και την Ελβετία·
«Νόμος» σημαίνει τον παρόντα Νόμο·
«Νοσηλευτής» σημαίνει τον νοσηλευτικό λειτουργό που είναι εγγεγραμμένος στο Μητρώο νοσηλευτών Γενικής Νοσηλευτικής και κατέχει σε ισχύ άδεια εξασκήσεως επαγγέλματος στη νοσηλευτική, σύμφωνα με τους Περί Νοσηλευτικής και Μαιευτικής Νόμους του 1988 έως 2012 της Κυπριακής Δημοκρατίας και με τις οποιεσδήποτε τροποποιήσεις του·
«Οργανωμένο Σύστημα Παροχής Υπηρεσιών» σημαίνει τις υπηρεσίες που παρέχονται από Παροχέα Υπηρεσιών, μέσα από ένα δομημένο σύστημα παροχής πρώτων βοηθειών ή/και αναζωογόνησης, που απαιτείται για την κάλυψη μιας εκδήλωσης ή/και ανάγκης.
«παροχέας εκπαίδευσης» σημαίνει οποιοδήποτε εγκεκριμένο νομικό πρόσωπο το οποίο δύναται να παρέχει προγράμματα εκπαίδευσης και πληροί τα κριτήρια όπως καθορίζονται στο άρθρο 11 του Νόμου·
«παροχέας υπηρεσιών» σημαίνει οποιοδήποτε εγκεκριμένο νομικό πρόσωπο το οποίο δύναται να παρέχει οργανωμένες υπηρεσίες πρώτων βοηθειών ή/και αναζωογόνησης και πληροί τα κριτήρια όπως καθορίζονται στο άρθρο 9 του Νόμου·
«πιστοποιητικό εκπαίδευσης» σημαίνει το εγκεκριμένο πιστοποιητικό που εκδίδεται από τον παροχέα εκπαίδευσης προς κάθε εκπαιδευόμενο μετά από διαδικασία αξιολόγησης·
«πρόγραμμα εκπαίδευσης» σημαίνει το πρόγραμμα εκπαίδευσης σε θέματα πρώτων βοηθειών ή/και αναζωογόνησης, που παρέχεται από παροχέα εκπαίδευσης και είναι εγκεκριμένο από την αρμόδια αρχή·
«πρώτες βοήθειες» σημαίνει:
α) την αρχική βοήθεια που παρέχεται σε πρόσωπο που τραυματίζεται ή αρρωσταίνει ξαφνικά, με στόχο την διατήρηση της ζωής, τον περιορισμό της επιδείνωσης της κατάστασης και της ταχείας ανάρρωσης, προτού φτάσει εξειδικευμένο προσωπικό της Υπηρεσίας Ασθενοφόρων ή να μεταβεί σε νοσοκομείο·
β) Τη φροντίδα μικροτραυματισμών που δεν τυγχάνουν ή δεν χρήζουν ιατρικής βοήθειας·
«πρώτος βοηθός» σημαίνει το εκπαιδευμένο άτομο σε εγκεκριμένο πρόγραμμα εκπαίδευσης και κατέχει σε ισχύ πιστοποιητικό εκπαίδευσης πρώτων βοηθειών ή/και αναζωογόνησης·
«Συμβουλευτική Επιτροπή Αξιολόγησης» ή «Σ.Ε.Α.» ή «Επιτροπή» σημαίνει την επιτροπή όπως καθορίζεται σύμφωνα με το άρθρο 4 του Νόμου·
«τρίτη χώρα» σημαίνει χώρα η οποία δεν συγκαταλέγεται στα κράτη μέλη·
«τέλη αδειοδότησης» σημαίνει το σύνολο της δαπάνης που απαιτείται και αντιστοιχεί στο σύνολο των εξόδων για τη διαδικασία αξιολόγησης και πιστοποίησης ή επαναξιολόγησης και πιστοποίησης παροχέα υπηρεσιών ή/και παροχέα εκπαίδευσης, όπως καθορίζονται με διάταγμα του Υπουργού και σύμφωνα με τις διατάξεις του Νόμου και τους Κανονισμούς·
«Υπουργός» σημαίνει τον Υπουργό Υγείας·
Τέλος
Το άρθρο 2 εισάγει ορισμούς κρίσιμους για το σύνολο του νομοσχεδίου. Ωστόσο, εντοπίζονται ζητήματα ασάφειας, υπερβολικής διακριτικής ευχέρειας της Διοίκησης και νομοτεχνικής αοριστίας, τα οποία επηρεάζουν άμεσα την ασφάλεια δικαίου και την προβλεψιμότητα εφαρμογής του Νόμου.
Ειδικές παρατηρήσεις:
1. Ορισμός «αρμόδια αρχή»: Ο ορισμός περιλαμβάνει τον Υπουργό «και/ή οποιονδήποτε εξουσιοδοτημένο από αυτόν εκπρόσωπο», χωρίς περαιτέρω προσδιορισμό. Η διατύπωση αυτή εισάγει αοριστία ως προς το όργανο άσκησης κανονιστικών και εκτελεστικών αρμοδιοτήτων (αδειοδότηση, έγκριση, ανάκληση), με κίνδυνο παραβίασης της αρχής της ασφάλειας δικαίου και της προβλεψιμότητας της διοικητικής δράσης.
2. Χρήση αόριστων ή δυναμικών όρων («εγκεκριμένο», «διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες», «διεθνής πρακτική»): Οι όροι αυτοί χρησιμοποιούνται χωρίς σαφή προσδιορισμό του περιεχομένου, της πηγής ή της διαδικασίας υιοθέτησής τους. Η παραπομπή σε εξωγενή, μεταβαλλόμενα κείμενα χωρίς ρητή ενσωμάτωση ή σαφή αναφορά δημιουργεί κανονιστική αβεβαιότητα και μεταφέρει ουσιαστικά τη ρύθμιση σε διοικητικό επίπεδο.
3. Ορισμός «Επιστημονικός Οργανισμός»: Ο ορισμός είναι γενικός και αφηρημένος, χωρίς να συνδέεται με συγκεκριμένα κριτήρια αναγνώρισης ή θεσμικής υπόστασης. Ελλείπει πρόβλεψη για το πώς και από ποιο όργανο αναγνωρίζεται ένας οργανισμός ως «επιστημονικός» για σκοπούς εφαρμογής του Νόμου.
4. Έλλειψη ορισμών με κανονιστική σημασία: Δεν ορίζονται βασικές έννοιες όπως «διεθνώς αναγνωρισμένοι επιστημονικοί οργανισμοί» ή «κατευθυντήριες οδηγίες», παρότι αποτελούν επαναλαμβανόμενο κριτήριο έγκρισης, αξιολόγησης και συμμόρφωσης.
Πρόσθετες ερμηνευτικές παρατηρήσεις:
5. Δυναμικοί ορισμοί με κανονιστικό αποτέλεσμα: Ορισμοί όπως «εγκεκριμένο», «πρόγραμμα εκπαίδευσης» και «Οργανωμένο Σύστημα Παροχής Υπηρεσιών» δεν έχουν απλώς περιγραφικό χαρακτήρα, αλλά παράγουν άμεσα έννομα αποτελέσματα (αδειοδότηση, έγκριση, έλεγχος, κύρωση). Η εξάρτηση της ουσιαστικής ισχύος των ορισμών αυτών από μελλοντικές διοικητικές κρίσεις, χωρίς σαφή και αντικειμενικά κριτήρια στον ίδιο τον Νόμο, εγείρει ζήτημα παραβίασης της αρχής της ασφάλειας δικαίου (lex certa).
6. Σύγχυση μεταξύ ορισμών και κανονιστικών ρυθμίσεων: Μέσω ορισμών του Άρθρου 2 εισάγονται στην πράξη προϋποθέσεις συμμόρφωσης και υποχρεώσεις, οι οποίες κανονικά θα έπρεπε να περιλαμβάνονται σε ουσιαστικές διατάξεις. Η πρακτική αυτή θολώνει τη διάκριση μεταξύ ερμηνευτικών και κανονιστικών άρθρων, επηρεάζοντας την προβλεψιμότητα και τη συστηματική συνοχή του νομοθετήματος.
7. Έλλειψη ιεράρχησης κανονιστικών πηγών: Το Άρθρο 2 παραπέμπει σωρευτικά σε Νόμο, Κανονισμούς, Διατάγματα και «διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες», χωρίς σαφή καθορισμό της μεταξύ τους ιεράρχησης ή του τρόπου επίλυσης ενδεχόμενων συγκρούσεων. Η παράλειψη αυτή ενισχύει τον κίνδυνο αυθαίρετης εφαρμογής και αντίκειται στην αρχή της νομιμότητας.
8. Σύνδεση ορισμών με επακόλουθες κυρώσεις: Οι ορισμοί του Άρθρου 2 αποτελούν τη βάση για υποχρεώσεις των οποίων η παράβαση δύναται να επιφέρει διοικητικές και ποινικές συνέπειες σε επόμενα άρθρα του Νόμου. Ως εκ τούτου, η σαφήνεια και η ακρίβειά τους καθίστανται κρίσιμες για τη συμμόρφωση με την αρχή της νομιμότητας και την απαγόρευση αόριστης ποινικοποίησης.
Συμπέρασμα – Παρατήρηση: Προκύπτει η ανάγκη όπως το Άρθρο 2 αναδιατυπωθεί με σαφέστερους, περιοριστικούς και εξαντλητικούς ορισμούς, ιδίως ως προς την έννοια της «αρμόδιας αρχής», τις πηγές και τη δεσμευτικότητα των επιστημονικών κατευθυντήριων οδηγιών, καθώς και τη νομική φύση των εγκρίσεων. Η ενίσχυση της σαφήνειας στο στάδιο των ορισμών συνιστά αναγκαία προϋπόθεση για τη διασφάλιση της ασφάλειας δικαίου, της χρηστής διοίκησης και της συμβατότητας του Νόμου με το Σύνταγμα και το Ευρωπαικό δίκαιο.
Ερμηνείες (Άρθρο 2)
Προσθήκη ορισμού: «Διεθνώς αναγνωρισμένος ανθρωπιστικός οργανισμός εκπαίδευσης πρώτων βοηθειών».
Το άρθρο 2 είναι κρίσιμο, γιατί καθορίζει:
• το πεδίο εφαρμογής του Νόμου και
• τους βασικούς ρόλους/φορείς που θα ρυθμίζονται και θα εποπτεύονται.
Για να αποφεύγονται παρερμηνείες και να διασφαλίζεται η ποιότητα, κρίνεται αναγκαίο:
1. Να διαχωρίζονται ρητά:
• ο Παροχέας Εκπαίδευσης Πρώτων Βοηθειών (που οργανώνει και υλοποιεί προγράμματα εκπαίδευσης), από
• τον Φορέα Απονομής Πιστοποιήσεων (Awarding Body), ο οποίος:
• καθορίζει τα μαθησιακά αποτελέσματα,
• εγκρίνει την ύλη, τις μεθόδους αξιολόγησης και
• απονέμει/εγκρίνει πιστοποιητικά μέσω αδειοδοτημένων συνεργαζόμενων Παροχέων Εκπαίδευσης.
2. Να διασαφηνίζεται ότι:
• ο Νόμος ρυθμίζει την εκπαίδευση, αξιολόγηση και πιστοποίηση προσώπων στα θέματα πρώτων βοηθειών και αναζωογόνησης,
• και όχι την άσκηση ιατρικού επαγγέλματος ή άλλες κλινικές πράξεις που ρυθμίζονται από ειδική νομοθεσία.
3. Να αναγνωρίζονται ρητά:
• οι φορείς που εδρεύουν σε άλλα κράτη μέλη της ΕΕ/ΕΟΧ ως Φορείς Απονομής Πιστοποιήσεων, όταν πληρούν τα κριτήρια του παρόντος Νόμου και τα κριτήρια διασφάλισης ποιότητας, ώστε:
• να διευκολύνεται η κινητικότητα προσώπων και προσόντων, και
• να αποφεύγονται συγκρούσεις με ενωσιακό δίκαιο.
4. Να οριστεί με σαφήνεια το “Πιστοποιητικό Πρώτων Βοηθειών”, ως αποτέλεσμα οργανωμένης εκπαίδευσης και τυπικής αξιολόγησης, εκδιδόμενο μόνο:
• από αδειοδοτημένο Παροχέα Εκπαίδευσης
• ή/και από αναγνωρισμένο Φορέα Απονομής Πιστοποιήσεων, σύμφωνα με το παρόν πλαίσιο.
⸻
Προτεινόμενη διατύπωση άρθρου 2 – Ερμηνεία
Προτείνεται να προστεθεί/διαμορφωθεί ως εξής (έτοιμο για επικόλληση, μπορείς να το προσαρμόσεις αν δεις το τελικό draft):
«2. Ερμηνεία
(1) Στον παρόντα Νόμο, εκτός αν από το κείμενο προκύπτει διαφορετική έννοια –
• “Υπουργός” σημαίνει τον Υπουργό Υγείας ή οποιονδήποτε άλλο Υπουργό ο οποίος ορίζεται με Κανονισμούς για την εφαρμογή του παρόντος Νόμου·
• “Παροχέας Εκπαίδευσης Πρώτων Βοηθειών” σημαίνει νομικό ή φυσικό πρόσωπο που έχει εξασφαλίσει άδεια σύμφωνα με τον παρόντα Νόμο, για να οργανώνει και να παρέχει προγράμματα εκπαίδευσης στα θέματα πρώτων βοηθειών και αναζωογόνησης, είτε αυτά υλοποιούνται με φυσική παρουσία είτε μέσω μεθόδων εξ αποστάσεως ή μικτής μάθησης·
• “Φορέας Απονομής Πιστοποιήσεων Πρώτων Βοηθειών (Awarding Body)” σημαίνει νομικό πρόσωπο, εγκατεστημένο στη Δημοκρατία ή σε άλλο κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου, το οποίο διαθέτει τεκμηριωμένο σύστημα διασφάλισης ποιότητας και εγκεκριμένα σχήματα πιστοποίησης, καθορίζει τα μαθησιακά αποτελέσματα, την ύλη, τις μεθόδους αξιολόγησης και τους όρους χορήγησης πιστοποιητικών στα θέματα πρώτων βοηθειών και αναζωογόνησης, και αναγνωρίζεται δυνάμει του παρόντος Νόμου·
• “Πιστοποιητικό Πρώτων Βοηθειών” σημαίνει έγγραφο ή ηλεκτρονική βεβαίωση που εκδίδεται από αδειοδοτημένο Παροχέα Εκπαίδευσης Πρώτων Βοηθειών ή/και αναγνωρισμένο Φορέα Απονομής Πιστοποιήσεων, το οποίο βεβαιώνει ότι φυσικό πρόσωπο έχει επιτύχει τα καθοριζόμενα μαθησιακά αποτελέσματα συγκεκριμένου εγκεκριμένου προγράμματος εκπαίδευσης·
• “Εγκεκριμένο πρόγραμμα εκπαίδευσης πρώτων βοηθειών” σημαίνει πρόγραμμα εκπαίδευσης, με καθορισμένη διάρκεια, ύλη, μαθησιακά αποτελέσματα και διαδικασία αξιολόγησης, το οποίο έχει εγκριθεί από τον Υπουργό ή/και από αναγνωρισμένο Φορέα Απονομής Πιστοποιήσεων, σύμφωνα με τις πρόνοιες του παρόντος Νόμου·
• “Εκπαιδευτής Πρώτων Βοηθειών” σημαίνει φυσικό πρόσωπο που κατέχει τα προσόντα, εκπαίδευση και πιστοποιημένη επάρκεια, όπως αυτά καθορίζονται με Κανονισμούς ή/και από αναγνωρισμένο Φορέα Απονομής Πιστοποιήσεων, για τη διδασκαλία εγκεκριμένων προγραμμάτων πρώτων βοηθειών·
• “Εκπαιδευτής Εκπαιδευτών Πρώτων Βοηθειών” σημαίνει φυσικό πρόσωπο το οποίο, πέραν των πιο πάνω προσόντων εκπαιδευτή, είναι εξουσιοδοτημένο να εκπαιδεύει και να αξιολογεί εκπαιδευτές πρώτων βοηθειών·
• “Πάροχος Υπηρεσιών Πρώτων Βοηθειών” σημαίνει νομικό ή φυσικό πρόσωπο που προσφέρει υπηρεσίες παροχής πρώτων βοηθειών και κάλυψης εκδηλώσεων, αθλητικών ή άλλων δραστηριοτήτων, σύμφωνα με τις πρόνοιες του παρόντος Νόμου και της σχετικής εργατικής και ασφαλιστικής νομοθεσίας·
• “Μητρώο Παροχέων Εκπαίδευσης και Φορέων Απονομής Πιστοποιήσεων Πρώτων Βοηθειών” σημαίνει το μητρώο που τηρείται από την αρμόδια αρχή σύμφωνα με τον παρόντα Νόμο.
(2) Ο παρών Νόμος εφαρμόζεται στην οργάνωση, παροχή, αξιολόγηση και πιστοποίηση προγραμμάτων εκπαίδευσης στα θέματα πρώτων βοηθειών και αναζωογόνησης, καθώς και στη ρύθμιση των Παροχέων Εκπαίδευσης Πρώτων Βοηθειών, των Φορέων Απονομής Πιστοποιήσεων και των Παρόχων Υπηρεσιών Πρώτων Βοηθειών, χωρίς να θίγει ή να επηρεάζει αρμοδιότητες και ρυθμίσεις άλλων νόμων που αφορούν την άσκηση ιατρικού επαγγέλματος ή άλλων ρυθμιζόμενων επαγγελμάτων υγείας.»