Οι περί Αποβλήτων (Διαχείριση Αποβλήτων Επίπλων, Στρωμάτων και Χαλιών) Κανονισμοί

Ο Παγκύπριος Σύνδεσμος Βιομηχανιών Επίπλου και Ξυλουργικών (ΠΑΥΒΕΞ) εκφράζει σοβαρές επιφυλάξεις για τους προτεινόμενους Κανονισμούς, οι οποίοι παρουσιάζουν σημαντικά ζητήματα σαφήνειας, νομικής θεμελίωσης, αναλογικότητας και πρακτικής εφαρμοσιμότητας. Το κείμενο δεν καθορίζει με σαφήνεια τι θεωρείται «έπιπλο», «απόβλητο», ούτε προσδιορίζει με επάρκεια ποιος θεωρείται παραγωγός, εισαγωγέας ή λιανέμπορος. Η έλλειψη σαφών ορισμών δημιουργεί ανασφάλεια δικαίου και ενδέχεται να οδηγήσει σε αδικαιολόγητη υπαγωγή επιχειρήσεων στο νέο πλαίσιο ή σε άνιση εφαρμογή του. Παράλληλα, δεν είναι ξεκάθαρο εάν η «χωριστή συλλογή» θα καλύπτει ενιαία τις κατηγορίες έπιπλα, στρώματα και χαλιά, κάτι που δημιουργεί ασάφεια και καθιστά δυσχερή τη συμμόρφωση.
Προκύπτουν επίσης σοβαρά ζητήματα νομιμότητας, καθώς οι Κανονισμοί επιβάλλουν νέες οικονομικές και διοικητικές υποχρεώσεις στους παραγωγούς χωρίς να τεκμηριώνεται επαρκής νομοθετική εξουσιοδότηση. Η εξουσιοδότηση του ισχύοντος νόμου φαίνεται να μην καλύπτει την έκταση και την ένταση των νέων υποχρεώσεων, γεγονός που εγείρει νομικό προβληματισμό ως προς τη συμβατότητα των Κανονισμών με την αρχή της νομιμότητας.
Το οικονομικό βάρος που επιβάλλεται είναι δυσανάλογο σε σχέση με τις δυνατότητες της κυπριακής αγοράς. Το ελάχιστο ετήσιο κόστος λειτουργίας συστήματος ύψους €50.000 και οι λοιπές χρηματοδοτικές υποχρεώσεις δεν ανταποκρίνονται στα οικονομικά μεγέθη των επιχειρήσεων του κλάδου, που αποτελούνται σχεδόν αποκλειστικά από μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Η επιβολή ίδιων υποχρεώσεων σε πολύ διαφορετικών μεγεθών επιχειρήσεις ενδέχεται να περιορίσει τον ανταγωνισμό και να πλήξει ιδιαίτερα τις μικρότερες επιχειρήσεις.
Η εφαρμογή των Κανονισμών είναι πρακτικά δυσχερής, καθώς δεν υπάρχει σε παγκύπρια βάση οργανωμένο δίκτυο συλλογής, μεταφοράς και επεξεργασίας ογκωδών αντικειμένων. Η απαίτηση δημιουργίας συστημάτων συλλογής μέσα σε δώδεκα μήνες δεν είναι ρεαλιστική και δεν μπορεί να υλοποιηθεί χωρίς τις απαιτούμενες υποδομές. Επίσης, η πρόνοια που επιτρέπει στους καταναλωτές να παραδίδουν απόβλητα στους διανομείς είτε δωρεάν είτε με χρέωση είναι ασαφής και μπορεί να οδηγήσει σε αυθαίρετη εφαρμογή. Η υποχρέωση των παραγωγών να διατηρούν την καθαριότητα εντός και πέριξ των σημείων συλλογής είναι δυσανάλογη και νομικά αμφισβητήσιμη, δεδομένου ότι οι χώροι αυτοί δεν τελούν υπό τον έλεγχό τους.
Επιπλέον, δεν έχει προηγηθεί ολοκληρωμένη τεχνοοικονομική μελέτη από την Πολιτεία, η οποία να εξετάζει τις πραγματικές ποσότητες αποβλήτων, το κόστος διαχείρισης, τις διαθέσιμες τεχνικές λύσεις, τις επιπτώσεις στην αγορά και τη βιωσιμότητα των συστημάτων. Η μελέτη αυτή όφειλε να εκπονηθεί πριν την κατάθεση των Κανονισμών και αποτελεί ευθύνη της Πολιτείας, όχι των επιχειρήσεων. Η απουσία τεκμηριωμένης μελέτης καθιστά αβέβαιο το κατά πόσο το προτεινόμενο πλαίσιο μπορεί να εφαρμοστεί αποτελεσματικά και χωρίς να επιβαρύνει δυσανάλογα τις επιχειρήσεις.
Τέλος, το προτεινόμενο πλαίσιο πρέπει να ευθυγραμμιστεί με τις απαιτήσεις της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ και τις αρχές του ενωσιακού δικαίου, και ιδίως με τις αρχές της αναλογικότητας και της λειτουργικότητας. Η υιοθέτηση ρυθμίσεων που δεν ανταποκρίνονται στα μεγέθη της κυπριακής αγοράς, ούτε στις διαθέσιμες υποδομές, ενέχει σοβαρό κίνδυνο πρακτικής αδυναμίας εφαρμογής και δημιουργίας στρεβλώσεων στον ανταγωνισμό.
Ο ΠΑΣΥΒΕΞ υποστηρίζει την ανάγκη βελτίωσης της διαχείρισης αποβλήτων, αλλά θεωρεί ότι το κείμενο των Κανονισμών απαιτεί ουσιαστική αναθεώρηση ώστε να καταστεί σαφές, αναλογικό, νομικά θεμελιωμένο και εφαρμόσιμο στην πράξη. Ο Σύνδεσμος παραμένει στη διάθεση σας για περαιτέρω διάλογο.