Post,Author,Content
"«Το περί της Ενεργειακής Απόδοσης (Καθορισμός των Ενεργειακά Φτωχών Νοικοκυριών) Διάταγμα του 2026»","Terra Cypria","Στα πλαίσια της δημόσιας διαβούλευσης επί του προσχεδίου Διατάγματος, με τίτλο «Το περί της Ενεργειακής Απόδοσης (Καθορισμός των Ενεργειακά Φτωχών Νοικοκυριών) Διάταγμα του 2026», η οποία διεξάγεται από την Υπηρεσία Ενέργειας, το Terra Cypria – Το Κυπριακό Ίδρυμα Προστασίας του Περιβάλλοντος υποβάλλει τις ακόλουθες απόψεις, θέσεις και εισηγήσεις:

1. Ισχύον νομικό πλαίσιο
Σχετικές είναι οι ακόλουθες Οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) και Συστάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής:
• Οδηγία (ΕΕ) 2023/1791 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Σεπτεμβρίου 2023 για την ενεργειακή απόδοση και την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2023/955 (αναδιατύπωση).
• Σύσταση (ΕΕ) 2020/1563 της Επιτροπής της 14ης Οκτωβρίου 2020 σχετικά με την ενεργειακή φτώχεια.
• Σύσταση (ΕΕ) 2023/2407 της Επιτροπής της 20ής Οκτωβρίου 2023 σχετικά με την ενεργειακή φτώχεια.
• Σύσταση (ΕΕ) 2024/2481 της Επιτροπής της 13ης Σεπτεμβρίου 2024 για τη θέσπιση κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με την ερμηνεία των άρθρων 21, 22 και 24 της οδηγίας (ΕΕ) 2023/1791 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τις διατάξεις σχετικά με τους καταναλωτές.
• Σύσταση (ΕΕ) 2024/1590 της Επιτροπής της 28ης Μαΐου 2024 για τη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο των άρθρων 8, 9 και 10 σχετικά με την υποχρέωση εξοικονόμησης ενέργειας της οδηγίας (ΕΕ) 2023/1791 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την ενεργειακή απόδοση. 

Σχετικό είναι επίσης το περί Καθορισμού της Έννοιας των Ευάλωτων Πελατών και των Κατηγοριών των Ευάλωτων Πελατών Διάταγμα του 2024 (Κ.Δ.Π. 382/2024), ο περί της Ενεργειακής Απόδοσης Νόμος του 2026 (Ν. 92(Ι)/2026) καθώς και το Τελικό Ενοποιημένο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) της Κύπρου για την περίοδο 2021-2030, το οποίο εγκρίθηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο της Κυπριακής Δημοκρατίας στις 18/12/2024 και υποβλήθηκε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 19/12/2024.

2. Απουσία κριτηρίου ενεργειακής δαπάνης
Καμία διάταξη του Προσχεδίου Διατάγματος για τον Καθορισμό των Ενεργειακά Φτωχών Νοικοκυριών δεν μετρά την ενεργειακή δαπάνη του νοικοκυριού, παρότι οι «υψηλές ενεργειακές δαπάνες» αποτελούν ρητό στοιχείο του ορισμού των ενεργειακά φτωχών, τόσο στην Οδηγία (ΕΕ) 2023/1791 (άρθρο 2, σημείο 52) όσο και στην εναρμόνιση του ορισμού στον περί Ενεργειακής Απόδοσης Νόμο του 2026 (Ν. 92(Ι)/2026). Το παράρτημα (δ) του Προσχεδίου Διατάγματος χρησιμοποιεί το ακαθάριστο εισόδημα ως κριτήριο προσδιορισμού της ενεργειακής φτώχειας, με αποτέλεσμα νοικοκυριό που δαπανά δυσανάλογο μέρος του εισοδήματός του σε ενέργεια να εμφανίζεται εξίσου εύπορο με νοικοκυριό που δεν δαπανά αντίστοιχα ποσά. Τα νοικοκυριά αυτά βρίσκονται σε πραγματική ενεργειακή φτώχεια κατά τον ορισμό του Νόμου, χωρίς η κατάστασή τους να αποτυπώνεται σε κανένα κριτήριο του Προσχεδίου Διατάγματος. Επίσης, ειδική περίπτωση αποτελούν οι «αφανείς ενεργειακά φτωχοί», δηλαδή τα νοικοκυριά που περιορίζουν δραστικά τη θέρμανση ή την ψύξη (για ψύξη βλ. Σύσταση (ΕΕ) 2023/2407, σημείο 17) ώστε να μην χρεωθούν και τα οποία, συνεπακόλουθα, εμφανίζονται με χαμηλή κατανάλωση. Για τον εντοπισμό τους η Σύσταση (ΕΕ) 2024/2481 (Παράρτημα, Πίνακας 2) προτείνει τη χρήση έξυπνων μετρητών.

Σημειώνεται ότι υφίσταται ήδη σχετική μεθοδολογική βάση εντός του Τελικού Ενοποιημένο Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) της Κύπρου για την περίοδο 2021-2030 , η οποία αντιμετωπίζει το ζήτημα συμπερίληψης της ενεργειακής δαπάνης, μέσω του σύνθετου δείκτη που ανέπτυξε η μελέτη της Γενικής Διεύθυνσης Στήριξης Διαρθρωτικών Μεταρρυθμίσεων (DG-REFORM) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με τίτλο «Support to the Renovation Wave in Cyprus» και αναφέρεται στην ενότητα 2.4.4 του ΕΣΕΚ (σελ. 60). Ο σύνθετος δείκτης, όπως παρουσιάζεται εντός του ΕΣΕΚ, είναι ο εξής:
• Το ισοδύναμο ετήσιο εισόδημα του νοικοκυριού (αναλόγως αριθμού μελών της οικογένειας), αφαιρώντας τα έξοδα για ενέργεια, να εμπίπτει κάτω από το όριο της φτώχειας, όπως αυτό ορίζεται από τη Στατιστική Υπηρεσία της Κυπριακής Δημοκρατίας.
• Η αναλογία εξόδων για ενέργεια προς το εισόδημα να είναι μεγαλύτερο από τη διάμεσο τιμή εξόδων για ενέργεια όλου του πληθυσμού, η οποία ορίζεται περίπου στο 4%.
• Η οικοδομή στην οποία στεγάζεται το νοικοκυριό να είναι χαμηλής ενεργειακής απόδοσης, η οποία καθορίστηκε σε κατηγορία Δ ή χειρότερη στο πιστοποιητικό ενεργειακής απόδοσης.

Το τρίτο κριτήριο του δείκτη αυτού χρήζει ιδιαίτερης προσοχής, καθώς στη μελέτη DG-REFORM η ενεργειακή απόδοση της κατοικίας λειτουργεί σωρευτικά με τα δύο κριτήρια δαπάνης, με αποτέλεσμα νοικοκυριό υπό οικονομική πίεση να μην καταγράφεται ως ενεργειακά φτωχό όταν 3 η κατοικία του ανήκει σε καλή κατηγορία ενεργειακής απόδοσης. Στο Προσχέδιο Διατάγματος το πρόβλημα εντείνεται, καθώς η παράγραφος 4 μετατρέπει την ενεργειακή απόδοση της κατοικίας σε αυτοτελή λόγο αποκλεισμού, χωρίς κανένα από τα δύο κριτήρια δαπάνης.

Όντως η χαμηλή ενεργειακή απόδοση συνιστά ένδειξη αυξημένης αναγκαίας κατανάλωσης, η καλή όμως ενεργειακή απόδοση του κτιρίου δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι το νοικοκυριό είναι σε θέση να καλύψει τις ενεργειακές του ανάγκες. Παραδείγματος χάριν, ένα νοικοκυριό που εμπίπτει σε οποιοδήποτε από τα κριτήρια της παραγράφου 3 του Προσχέδιου Διατάγματος, αλλά η κατοικία στην οποία διαμένει κτίστηκε μετά το 2007, δεν είναι κατά ανάγκην σε θέση να καλύψει το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας από τη χρήση κλιματιστικού σε συνθήκες καύσωνα, χρήση που απαιτείται ανεξαρτήτως του πόσο καλή είναι η ενεργειακή απόδοση του κτιρίου. Σημειώνεται εξάλλου ότι ο ορισμός της ενεργειακής φτώχειας αναφέρεται σε «συνδυασμό παραγόντων», συγκεκριμένα στην οικονομική αδυναμία, το ανεπαρκές διαθέσιμο εισόδημα, τις υψηλές ενεργειακές δαπάνες και τη χαμηλή ενεργειακή απόδοση των κατοικιών. Η διατύπωση αυτή δεν υποστηρίζει την ανάγνωση κατά την οποία καθένας από τους παράγοντες αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση, ώστε η απουσία ενός να αναιρεί την ύπαρξη ενεργειακής φτώχειας. Εισηγούμαστε η ενεργειακή απόδοση της κατοικίας να λαμβάνεται υπόψη ως κριτήριο ιεράρχησης των νοικοκυριών σε σχέση με την πρόσβαση στα μέτρα και όχι ως λόγος αποκλεισμού.

Επιπρόσθετα, στην Οδηγία (ΕΕ) 2023/1791 (άρθρο 8 σημείο 3), αλλά και σε αρκετές από τις προαναφερθείσες συστάσεις, απαριθμούνται τέσσερις δείκτες Eurostat SILC, τους οποίους τα κράτη μέλη συνίσταται να λαμβάνουν υπόψη για τον καθορισμό του μεριδίου της ενεργειακής φτώχειας. Οι δείκτες αυτοί είναι:
• Αδυναμία επαρκούς θέρμανσης της κατοικίας (Eurostat, SILC [ilc_mdes01])·
• Ληξιπρόθεσμες οφειλές λογαριασμών υπηρεσιών κοινής ωφελείας (Eurostat, SILC [ilc_mdes07])·
• Συνολικός πληθυσμός που ζει σε κατοικία με μη στεγανή στέγη, υγρασία στους τοίχους, τα δάπεδα ή τα θεμέλια, ή με σάπια πλαίσια παραθύρων ή δάπεδα (Eurostat, SILC [ilc_mdho01])·
• Ποσοστό κινδύνου φτώχειας (έρευνες Eurostat, SILC και ECHP [ilc_li02]) (οριακό σημείο: το 60% του διάμεσου ισοδύναμου εισοδήματος, μετά τις κοινωνικές μεταβιβάσεις).

Οι δείκτες αυτοί δεν μπορούν να ενσωματωθούν αυτούσιοι στο Διάταγμα, καθώς είναι στατιστικοί και όχι ατομικά κριτήρια, αλλά δείχνουν πόσα νοικοκυριά πλήττονται, όχι ποια. Επισημαίνεται περαιτέρω ότι κανένας τους δεν αφορά τις ανάγκες ψύξης, οι οποίες περιλαμβάνονται ρητά στον ορισμό και είναι κρίσιμες για τις Κυπριακές συνθήκες. Η αδυναμία αυτή δεν περιορίζεται στο άρθρο 8 παράγραφος 3, αφού κατά την έκθεση «Addressing Residential Cooling Demand and Summer Energy Poverty in the EU – Towards a Cooler Future» (JRC143288, 2026), επισημαίνεται ότι δεν υφίστανται συνεπή στοιχεία για τη θερινή ενεργειακή φτώχεια στο σύνολο της ΕΕ. Το κενό αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την Κύπρο και ενισχύει την ανάγκη υιοθέτησης κριτηρίου ενεργειακής δαπάνης, το οποίο αποτυπώνει εξίσου τις ανάγκες θέρμανσης και ψύξης.

3. Πιθανή ασυμβατότητα με τις εθνικές δεσμεύσεις
Στο Τελικό Ενοποιημένο ΕΣΕΚ της Κύπρου για την περίοδο 2021-2030 (2024) έχουν συμπεριληφθεί διαφορετικά κριτήρια για τον καθορισμό της ενεργειακής φτώχειας από αυτά που εντοπίζονται στο Προσχέδιο Διατάγματος για τον Καθορισμό των Ενεργειακά Φτωχών Νοικοκυριών. Με βάση τα κριτήρια στο Τελικό Ενοποιημένο ΕΣΕΚ της Κύπρου για την περίοδο 2021-2030 (2024) έχει καθοριστεί και ο εθνικός στόχος για μείωση της ενεργειακής φτώχειας, ο οποίος τίθεται στο 10%, περίπου 5.000 νοικοκυριά, έως το 2030, μετρούμενο επί των νοικοκυριών που ορίζει ο σύνθετος δείκτης. Σε αυτά τα πλαίσια, στο Τελικό Ενοποιημένο ΕΣΕΚ της Κύπρου για την περίοδο 2021-2030 (2024, σελ. 61) τα ενεργειακά φτωχά νοικοκυριά εκτιμώνται σε 50.290, το οποίο αντιστοιχεί σε 15,1% επί του συνόλου των νοικοκυριών. Αυτή την στιγμή η Υπηρεσία Ενέργειας δεν έχει δημοσιοποιήσει στοιχεία που να δείχνουν το ποσοστό του πληθυσμού που θεωρείται ενεργειακά φτωχό με βάση τα νέα κριτήρια, ώστε να συγκριθεί με τον αντίστοιχο αριθμό και το σχετικό ποσοστό που αναφέρεται στο Τελικό Ενοποιημένο ΕΣΕΚ της Κύπρου για την περίοδο 2021-2030 (2024, σελ. 61).

4. Απουσία γεωγραφικού κριτηρίου
Στο Προσχέδιο Διατάγματος για τον Καθορισμό των Ενεργειακά Φτωχών Νοικοκυριών δεν υπάρχει κανένα κριτήριο που να αφορά «προσδιορισμό των γεωγραφικών περιοχών χαμηλού εισοδήματος ή με άλλον τρόπο υποβαθμισμένων γεωγραφικών περιοχών», όπως αναφέρεται στη Σύσταση (ΕΕ) 2024/2481 (ενότητα 6.2.2), κάτι που λαμβάνει χώρα σε άλλα προγράμματα στήριξης, όπως το «Σχέδιο Παροχής Οικονομικής Βοήθειας στο Πλαίσιο Στήριξης των Κατοίκων Ορεινών Περιοχών», που έχει ως κύριο σκοπό την επιδότηση της θέρμανσης και έχει ξεκάθαρο γεωγραφικό διαχωρισμό με βάση το υψόμετρο. Η παράλειψη είναι ιδιαίτερα σημαντική δεδομένης της γεωγραφικής συγκέντρωσης του φαινομένου. Κατά τη μελέτη DG-REFORM «Support to the Renovation Wave in Cyprus», το 78% των ενεργειακά φτωχών νοικοκυριών εντοπίζεται σε ορεινές και ημιορεινές ζώνες και μόλις το 17% σε παράκτιες ζώνες.

5. Απουσία κριτηρίων υγείας και αναπηρίας
Κανένα κριτήριο δεν αναγνωρίζει την κρίσιμη εξάρτηση από ηλεκτρικό εξοπλισμό για λόγους υγείας, παρότι η Οδηγία (ΕΕ) 2023/1791 (άρθρο 24 σημείο 4, δ) αναφέρεται ρητά σε ομάδες που πλήττονται περισσότερο «με βάση το εισόδημα, το φύλο, την κατάσταση της υγείας ή την ιδιότητα μέλους σε μειονότητα, καθώς και με βάση τα δημογραφικά στοιχεία». Επίσης, η Σύσταση (ΕΕ) 2023/2407 (σημείο 2) κατονομάζει τα άτομα με αναπηρία και τους ηλικιωμένους ως πιο επιρρεπείς στην ενεργειακή φτώχεια. Δεν απαιτείται η μεταφορά των κατηγοριών ευάλωτων πελατών του περί Καθορισμού της Έννοιας των Ευάλωτων Πελατών και των Κατηγοριών των Ευάλωτων Πελατών Διάταγμα του 2024 (Κ.Δ.Π. 382/2024) στο Προσχέδιο Διατάγματος για τον Καθορισμό των Ενεργειακά Φτωχών Νοικοκυριών. Οι δύο έννοιες ορθώς παραμένουν διακριτές κατά τη Σύσταση (ΕΕ) 2023/2407 (σημείο 1). Το ζήτημα είναι ότι ορισμένες καταστάσεις υγείας και αναπηρίας αυξάνουν την αναγκαία ενεργειακή κατανάλωση, είτε λόγω χρήσης εξειδικευμένου ιατρικού εξοπλισμού, είτε λόγω ανάγκης διατήρησης σταθερής θερμοκρασίας για ιατρικούς λόγους. Νοικοκυριό με τέτοιες ανάγκες έχει δομικά υψηλότερο ενεργειακό κόστος από νοικοκυριό ίδιου μεγέθους χωρίς αυτές, όμως το Παράρτημα (δ) τα αξιολογεί με το ίδιο εισοδηματικό όριο.
6.
Πιθανός προβληματικός ορισμός της «κατοικίας»
Ο ορισμός της «κατοικίας» στην παράγραφο 2 του Προσχεδίου Διατάγματος για τον Καθορισμό των Ενεργειακά Φτωχών Νοικοκυριών απαιτεί να έχει συναφθεί σύμβαση προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας με οικιακό πελάτη. Καλύπτει επομένως μόνο τους τελικούς πελάτες, δηλαδή τα πρόσωπα που έχουν συνάψει σύμβαση με προμηθευτή ενέργειας, και αποκλείει εξ ορισμού τους
«τελικούς χρήστες», δηλαδή τα πρόσωπα που δεν έχουν συνάψει άμεση ή ατομική σύμβαση με προμηθευτή. Η Σύσταση (ΕΕ) 2024/2481 (Παράρτημα, ενότητα 6.1) απαριθμεί ως τέτοιες περιπτώσεις τους ενοικιαστές πολυκατοικιών με κεντρικά συστήματα, τα άτομα που διαμένουν σε κοινωνική κατοικία, τους κατοίκους μονάδων μακροχρόνιας φροντίδας και τα άτομα σε προσωρινή στέγαση ή καταφύγια, ενώ η Οδηγία (ΕΕ) 2023/1791 (άρθρο 24 παράγραφος 1) επιβάλλει να λαμβάνονται υπόψη οι τελικοί χρήστες. Εισηγούμαστε την προσθήκη του όρου του τελικού χρήστη στον ορισμό της κατοικίας.
Επιπρόσθετα, ο ορισμός εξαιρεί τις οικιστικές μονάδες που χρησιμοποιούνται «ως χώρος άσκησης οικονομικής δραστηριότητας ή για σκοπούς βραχυχρόνιας μίσθωσης ή άλλης τουριστικής εκμετάλλευσης», χωρίς να ρυθμίζει τις περιπτώσεις μεικτής χρήσης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι οικοτεχνίες, κατά το άρθρο 2 του περί Δημιουργίας Μητρώου Οικοτεχνίας και για Άλλα Συναφή Θέματα Νόμου του 2023 (Ν. 129(Ι)/2023), ως «οικοτεχνική εγκατάσταση» ορίζεται μεταξύ άλλων η ιδιωτική κατοικία η οποία βρίσκεται εκτός αστικών περιοχών της Δημοκρατίας και στην οποία ασκείται οικοτεχνική δραστηριότητα, δηλαδή παραγωγή και διάθεση μικρών ποσοτήτων προϊόντων που δεν παράγονται μαζικά σε βιομηχανίες ή βιοτεχνίες. Με τη διατύπωση του Προσχεδίου Διατάγματος, νοικοκυριό χαμηλού εισοδήματος που διατηρεί εγγεγραμμένη οικοτεχνία στην κατοικία μόνιμης διαμονής του ενδέχεται να μη θεωρείται ότι διαμένει σε «κατοικία» και, κατά συνέπεια, να μην μπορεί να αναγνωριστεί ως ενεργειακά φτωχό. Εισηγούμαστε τη ρητή διευκρίνιση ότι η μεικτή χρήση δεν αποκλείει την αναγνώριση της οικιστικής μονάδας ως κατοικίας, νοουμένου ότι αυτή αποτελεί την κατοικία μόνιμης διαμονής του νοικοκυριού και ότι η οικονομική δραστηριότητα είναι δευτερεύουσα και μικρής κλίμακας.

7. Προϋπόθεση για πιστωμένες ασφαλιστέες αποδοχές
Το σημείο (β) του Παραρτήματος απαιτεί όλα τα πρόσωπα που αποτελούν το νοικοκυριό να έχουν πιστωμένες ασφαλιστέες αποδοχές στις Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων για συνολική περίοδο τουλάχιστον είκοσι τεσσάρων (24) μηνών, χωρίς να προβλέπεται καμία εξαίρεση πέραν της στράτευσης. Σειρά από κατηγορίες ατόμων δεν δύναται να πληρούν αυτή την προϋπόθεση, όπως ανήλικοι, άτομα με αναπηρία που δεν εντάχθηκαν ποτέ στην αγορά εργασίας, φοιτητές, καθώς και οικοκυρές. Εισηγούμαστε τη διαγραφή της προϋπόθεσης ή, εναλλακτικά, τον περιορισμό της σε ενήλικα μέλη του νοικοκυριού ικανά προς εργασία, με ρητές εξαιρέσεις για ανηλίκους, άτομα με αναπηρία, φροντιστές, σπουδαστές και συνταξιούχους."
"«Το περί της Ενεργειακής Απόδοσης (Καθορισμός των Ενεργειακά Φτωχών Νοικοκυριών) Διάταγμα του 2026»","anthi charalambous","Το βασικό ζήτημα είναι ότι το Διάταγμα φαίνεται να ταυτίζει σε μεγάλο βαθμό την ενεργειακή φτώχεια με την κοινωνικοοικονομική ευαλωτότητα, ενώ ο ευρωπαϊκός ορισμός απαιτεί σύνδεση και με την πραγματική δυνατότητα του νοικοκυριού να εξασφαλίζει βασικές ενεργειακές υπηρεσίες.
Η §3 λέει ότι ενεργειακά φτωχό θεωρείται ένα νοικοκυριό εάν ένα ή περισσότερα μέλη του είναι λήπτες συγκεκριμένων κοινωνικών παροχών - δημόσιο βοήθημα, ΕΕΕ, επίδομα χαμηλοσυνταξιούχου, μονογονεϊκό επίδομα, επίδομα τέκνου υπό εισοδηματικές προϋποθέσεις -ή εάν εμπίπτει στα πρόσθετα κριτήρια του Παραρτήματος. Στο Παράρτημα προστίθενται πάλι κατά κύριο λόγο κοινωνικοοικονομικά κριτήρια: καθεστώς διαμονής, ασφαλιστικές αποδοχές 24 μηνών, περιουσία έως €100.000 εκτός της κύριας κατοικίας και εισόδημα έως συγκεκριμένα ποσά (€14.040 για ένα άτομο, €21.060 για δύο κ.λπ.). Άρα, σε απλουστευμένη μορφή: χαμηλό εισόδημα / κοινωνική παροχή → ενεργειακά φτωχό νοικοκυριό.
Εδώ είναι που υπάρχει πρόβλημα. Γιατί δεν είναι ακριβώς αυτό που εννοεί η ΕΕ ως «ενεργειακή φτώχεια». Η Σύσταση (ΕΕ) 2023/2407 της Επιτροπής είναι αρκετά σαφής: η ενεργειακή φτώχεια είναι πολυδιάστατο φαινόμενο, με τρεις βασικούς παράγοντες: χαμηλό εισόδημα + υψηλές ενεργειακές δαπάνες + χαμηλή ενεργειακή απόδοση κατοικίας/συσκευών. Μάλιστα, η Επιτροπή ζητά από τα κράτη μέλη ο εθνικός ορισμός να διακρίνει την ενεργειακή φτώχεια από την έννοια του ευάλωτου πελάτη. Ένα νοικοκυριό μπορεί να είναι χαμηλού εισοδήματος χωρίς να βρίσκεται απαραίτητα σε ενεργειακή φτώχεια. Και αντιστρόφως, ένα νοικοκυριό που δεν λαμβάνει ΕΕΕ ή επίδομα τέκνου μπορεί να βρίσκεται σε σοβαρή ενεργειακή φτώχεια λόγω πολύ κακής κατοικίας και πολύ υψηλών ενεργειακών αναγκών. Το ίδιο το Energy Poverty Advisory Hub προειδοποιεί ότι οι δείκτες γενικής φτώχειας δεν πρέπει να ερμηνεύονται ως άμεσο μέτρο ενεργειακής φτώχειας και συνιστά συνδυαστική εξέταση με την κατάσταση της κατοικίας και τις ενεργειακές δαπάνες.
Επίσης, επιχειρείται να εισαχθεί η ενεργειακή απόδοση του κτιρίου στον προσδιορισμό της ενεργειακής φτώχειας. Ένας χαμηλοσυνταξιούχος που δυσκολεύεται πραγματικά να πληρώσει ηλεκτρισμό και να ψύξει επαρκώς το σπίτι του το καλοκαίρι, μπορεί να αποκλείεται επειδή το σπίτι έχει ΠΕΑ Β.  Ένα πολύ χαμηλού εισοδήματος νοικοκυριό μπορεί να έχει εγκαταστήσει ένα μικρό φωτοβολταϊκό σύστημα μέσω προηγούμενης επιδότησης και, σύμφωνα με τη διατύπωση του §4(β), να μη θεωρείται πλέον ενεργειακά φτωχό. Αυτό δεν αποδεικνύει από μόνο του ότι έχει εξέλθει από την ενεργειακή φτώχεια.
Για την Κύπρο δεν αρκεί να εξετάζεται μόνο η δυνατότητα θέρμανσης. Η δυνατότητα να διατηρείται η κατοικία επαρκώς δροσερή το καλοκαίρι είναι εξίσου σημαντική.
Το EPAH πλέον περιλαμβάνει ρητά δείκτες όπως households unable to keep dwelling comfortably cool in the summer, heat-stress days κ.ά. Μάλιστα, τον Ιούλιο του 2026 δημοσίευσε επικαιροποιημένο πλαίσιο μέτρησης που διευρύνει την ενεργειακή φτώχεια ακριβώς προς θερμική καταπόνηση, κλίμα, υγεία και άλλες διαστάσεις.
Ένα πιο στιβαρό μοντέλο θα μπορούσε να βασίζεται σε τρεις άξονες:
1. Οικονομική ευαλωτότητα
Εισόδημα, ΕΕΕ, κοινωνικές παροχές, σύνθεση νοικοκυριού κ.λπ.
2. Ενεργειακή επιβάρυνση / στέρηση
Υψηλή αναλογία ενεργειακών δαπανών προς διαθέσιμο εισόδημα, ληξιπρόθεσμοι λογαριασμοί, αδυναμία επαρκούς θέρμανσης ή ψύξης, ακόμη και ασυνήθιστα χαμηλή κατανάλωση λόγω οικονομικής αδυναμίας.
3. Ενεργειακά χαρακτηριστικά κατοικίας
ΠΕΑ, ηλικία και κατάσταση κτιρίου, ενεργειακή απόδοση, διαθέσιμο σύστημα θέρμανσης/ψύξης, ΑΠΕ κ.λπ.
Και μετά να καθοριστεί ένας συνδυασμός κριτηρίων ώστε να μην απαιτείται απαραίτητα να πληρούνται όλα σωρευτικά."