Post,Author,Content
"Εθνική Στρατηγική και Σχέδιο Δράσης για την Ένταξη των Μεταναστών",TheBPL,"1. ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΥΘΥΓΡΑΜΜΙΣΗΣ 
Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Ένταξη Μεταναστών 2025–2029 προσεγγίζει την ένταξη ως ένα συντονισμένο σύστημα διακυβέρνησης, εφαρμογής και διαχείρισης κινδύνων, υποστηριζόμενο από δείκτες απόδοσης (KPIs), τυποποιημένες διαδικασίες (SOPs), ψηφιακές πλατφόρμες και μηχανισμούς συνεχούς παρακολούθησης και αναπροσαρμογής. Στο σύνολο των στρατηγικών του στόχων, το Σχέδιο βασίζεται έμμεσα σε ψυχολογικές λειτουργίες όπως ο προσανατολισμός, η εμπιστοσύνη, η αίσθηση ελέγχου και αυτενέργειας, η προβλεψιμότητα και η ψυχολογική ασφάλεια — ιδίως στους τομείς της απασχόλησης, της στέγασης, της πρόσβασης σε υπηρεσίες, της ενημέρωσης και της ψηφιακής πλοήγησης. Μια προσέγγιση ψυχολογικής νοημοσύνης στο επίπεδο της εφαρμογής μπορεί, συνεπώς, να υποστηρίξει τη συνοχή, την έγκαιρη ανίχνευση συστημικών πιέσεων και τη βιωσιμότητα των αποτελεσμάτων, χωρίς καμία τροποποίηση των στόχων πολιτικής ή των θεσμικών αρμοδιοτήτων.

2. ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ 
Α. Απασχόληση, Εργοδότες & Εργασιακή Κουλτούρα 
1.2.21 Σχέδιο Πιστοποίησης Ένταξης για Επιχειρήσεις

1.2.22 Σεμινάρια εργοδοτών για συμμόρφωση με την εργατική νομοθεσία & αξιολόγηση δεξιοτήτων

2.1.4 Εργαστήρια ευαισθητοποίησης εργοδοτών (ρητή αναφορά στην ψυχολογική ασφάλεια)

Η Στρατηγική ήδη αναφέρεται σε ζητήματα διακρίσεων, διαχείρισης διαφορετικότητας και ψυχολογικής ασφάλειας. Πρόκειται για πεδίο οργανωσιακής ικανότητας και όχι για παροχή κλινικής φροντίδας.

Β. Ψηφιακές Πλατφόρμες & Πλοήγηση Χρηστών
1.2.1 Πλατφόρμα Απασχόλησης & Κατάρτισης

1.4.1–1.4.2 Ενιαία Ψηφιακή Πλατφόρμα (με υποστήριξη ΤΝ, πολυγλωσσική)

1.6.1 Πλατφόρμα Στέγασης

Το Σχέδιο στοχεύει ρητά στη βελτίωση της προσβασιμότητας, της χρηστικότητας και της πλοήγησης. Η ψυχολογική συνεισφορά ενισχύει την αποτελεσματικότητα των πλατφορμών, χωρίς να επεκτείνει το πεδίο των υπηρεσιών.

Γ. Στέγαση, Αυτονομία & Σταθερότητα
1.6.3 Υποστήριξη στέγασης μέσω HELIOS+

1.6.2 Χαρτογράφηση χώρων για αποφυγή χωρικού διαχωρισμού

Η σταθερότητα στη στέγαση περιγράφεται στο Σχέδιο ως θεμέλιο αυτονομίας, αξιοπρέπειας και κοινωνικής συνοχής — αναγνωρισμένοι θεμελειώδεις προσδιοριστές της ψυχικής υγείας.

Δ. Ενημέρωση, Στάσεις & Κοινωνική Συνοχή
2.1.1–2.1.7 Εκστρατείες ενημέρωσης, μείωση στερεοτύπων, αξιολόγηση μεταβολής στάσεων και πεποιθήσεων

Οι δράσεις αυτές προϋποθέτουν ήδη συμπεριφορική και ψυχοκοινωνική τεχνογνωσία, ακόμη και αν δεν κατονομάζεται ρητά.


Ε. Υγεία & Ευαλωτότητα 
3.1.1 Αξιολόγηση ευαλωτότητας (SOPs, παραπομπές)

3.3.1 Εξειδικευμένες υπηρεσίες ψυχικής υγείας

Η υποστήριξη είναι δομική και ερμηνευτική μόνο (διαδρομές παραπομπής, συντονισμός, δείκτες), όχι παροχή κλινικών υπηρεσιών.

3. ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ 
Ψυχολογική Νοημοσύνη στην Εφαρμογή της Εθνικής Στρατηγικής Ένταξης
Σκοπός
Η υποστήριξη της αποτελεσματικής εφαρμογής της Εθνικής Στρατηγικής Ένταξης μέσω της ενίσχυσης της ψυχολογικής συνοχής των συστημάτων, των δεικτών και των υπηρεσιών που ήδη προβλέπονται στο Σχέδιο.
Τεκμηρίωση
Η Στρατηγική αναγνωρίζει ότι η επιτυχής ένταξη δεν εξαρτάται μόνο από τη διαθεσιμότητα υπηρεσιών, αλλά και από την ικανότητα των μεταναστών να πλοηγούνται στα συστήματα, να διατηρούν εμπιστοσύνη, να ασκούν αυτενέργεια και να συμμετέχουν με σταθερότητα. Οι λειτουργίες αυτές είναι ψυχολογικής φύσεως και διατρέχουν οριζόντια τους τομείς της απασχόλησης, της στέγασης, της ψηφιακής πρόσβασης, της ενημέρωσης και της παροχής υπηρεσιών.
Πεδίο (Μόνο σε επίπεδο εφαρμογής)
Ερμηνεία δεικτών (KPIs) ως πρώιμων σημάτων συστημικής πίεσης


Υποστήριξη στη σαφήνεια SOPs και στη συνοχή παραπομπών

Ψυχολογική ασφάλεια σε δράσεις απασχόλησης και εργοδοτών

Μείωση γνωστικού φόρτου σε ψηφιακές και διοικητικές διαδρομές

Μηχανισμοί ανατροφοδότησης για επαναληπτική προσαρμογή (όπως προβλέπεται στο Σχέδιο)


Η εισήγηση:
•Δεν αποτελεί νέα πολιτική

•Δεν είναι κλινική ή θεραπευτική υπηρεσία

•Δεν αντικαθιστά ΜΚΟ ή θεσμικές αρχές


Αναμενόμενη αξία
Βελτίωση πιστότητας εφαρμογής


Έγκαιρος εντοπισμός σημείων συμφόρησης


Μεγαλύτερη βιωσιμότητα αποτελεσμάτων


Ευθυγράμμιση με τη λογική διακυβέρνησης και διαχείρισης κινδύνων του Σχεδίου



4. ΟΠΤΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΕΥΘΥΓΡΑΜΜΙΣΗΣ 
Άξονες Υφυπουργείου × Ψυχολογικές Λειτουργίες × Προτεινόμενα Εργαλεία
Απασχόληση & Εργοδότες

 Ψυχολογική ασφάλεια, εμπιστοσύνη, επαγγελματική ταυτότητα

 → Εργαστήρια εργοδοτών, πλαίσια αξιολόγησης με επίγνωση προκαταλήψεων


Ψηφιακές Πλατφόρμες

 Γνωστικός προσανατολισμός, λήψη αποφάσεων

 → Χαρτογράφηση άγχους διαδρομής χρήστη, έλεγχοι χρηστικότητας


Στέγαση & Αυτονομία

 Ασφάλεια, συνέχεια, αξιοπρέπεια

 → Δείκτες σταθερότητας, χαρτογράφηση κινδύνων μετάβασης


Εκστρατείες Ενημέρωσης

 Ρύθμιση αφηγήματος, μεταβολή πεποιθήσεων

 → Δοκιμές μηνυμάτων, χαμηλής διέγερσης επικοινωνία


Πρόσβαση σε Υπηρεσίες

 Προβλεψιμότητα, αυτενέργεια

 → Έλεγχοι σαφήνειας SOPs, συνοχή παραπομπών


Διαδρομές Υγείας

 Containment, εμπιστοσύνη στα συστήματα

 → Ανάλυση ροών παραπομπής, δικλείδες κλιμάκωσης



5. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΣΕ ΘΕΣΜΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ
Α. Θεσμική ευθυγράμμιση εφαρμογής
Η προσέγγιση αυτή ενισχύει την εφαρμογή της υφιστάμενης Στρατηγικής, διασφαλίζοντας ότι τα συστήματα λειτουργούν με προβλεψιμότητα, ασφάλεια και συνοχή για τους χρήστες. Υποστηρίζει τον έγκαιρο εντοπισμό κινδύνων, βελτιώνει την απόδοση των υφιστάμενων μέτρων και ενισχύει την κοινωνική συνοχή, χωρίς εισαγωγή νέων πολιτικών ή δομών.
Β. Τεχνικές παράμετροι υλοποίησης
Η ψυχολογική νοημοσύνη στην εφαρμογή υποστηρίζει την ερμηνεία δεικτών, τη σαφήνεια SOPs, τον σχεδιασμό διαδρομών χρηστών και τους μηχανισμούς ανατροφοδότησης στους τομείς της απασχόλησης, της στέγασης, των ψηφιακών πλατφορμών και των δράσεων ενημέρωσης. Η εστίαση είναι στην ποιότητα εφαρμογής, στα πρώιμα σήματα κινδύνου και στη διατομεακή συνοχή, σε πλήρη ευθυγράμμιση με τις υφιστάμενες αρμοδιότητες.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 

1. Πρωτόκολλα έγκαιρου ψυχοκοινωνικού εντοπισμού και παραπομπής
Στόχος: Πρόληψη της χρονιότητας ψυχικής δυσφορίας που λειτουργεί ανασταλτικά στην ένταξη.
Δράσεις:
Ανάπτυξη σύντομων, μη διαγνωστικών εργαλείων ψυχοκοινωνικού εντοπισμού (screening).
Εφαρμογή πρωτοκόλλων παραπομπής σε υφιστάμενες υπηρεσίες ψυχικής υγείας.
Εφαρμογή σε σημεία πρώτης και επαναλαμβανόμενης επαφής (εκπαίδευση, απασχόληση, κοινωνικές υπηρεσίες).
KPIs:
Αριθμός δομών που εφαρμόζουν πρωτόκολλο ψυχοκοινωνικού εντοπισμού.
Ποσοστό μεταναστών που λαμβάνουν έγκαιρη παραπομπή όπου ενδείκνυται.
Χρόνος από εντοπισμό έως παραπομπή.

2. Διαπολιτισμική επάρκεια και γνώση ψυχικού τραύματος επαγγελματιών πρώτης γραμμής
Στόχος: Βελτίωση της ποιότητας υπηρεσιών και μείωση θεσμικών εμποδίων ένταξης.
Δράσεις:
Εκπαίδευση επαγγελματιών πρώτης γραμμής σε:
βασικές αρχές ψυχικού τραύματος,
πολιτισμικές διαφοροποιήσεις στην έκφραση δυσφορίας,
δεξιότητες ασφαλούς επικοινωνίας.
Ενσωμάτωση της εκπαίδευσης σε υφιστάμενα προγράμματα κατάρτισης.
KPIs:
Ποσοστό επαγγελματιών που ολοκλήρωσαν σχετική εκπαίδευση.
Βαθμολογία αυτοαναφερόμενης διαπολιτισμικής επάρκειας (pre/post).
Μείωση αναφερόμενων περιστατικών επικοινωνιακής αστοχίας.

3. Κοινοτικές και ομαδικές παρεμβάσεις ψυχοκοινωνικής ένταξης
Στόχος: Μείωση κοινωνικής απομόνωσης και ενίσχυση κοινωνικών δεσμών.
Δράσεις:
Ανάπτυξη ομαδικών παρεμβάσεων χαμηλής έντασης (low-intensity psychosocial interventions).
Στήριξη τοπικών πρωτοβουλιών που προάγουν διαπολιτισμική αλληλεπίδραση.
Συνεργασία με τοπικές αρχές και ΜΚΟ.
KPIs:
Αριθμός κοινοτικών παρεμβάσεων που υλοποιούνται ανά έτος.
Ποσοστό συμμετοχής μεταναστών.
Αύξηση δεικτών κοινωνικής διασύνδεσης (self-reported).

4. Στοχευμένες παρεμβάσεις για παιδιά και εφήβους μεταναστευτικής προέλευσης
Στόχος: Πρόληψη δευτερογενών ψυχοκοινωνικών δυσκολιών και σχολικής απορρύθμισης.
Δράσεις:
Ενίσχυση της παρουσίας σχολικών ψυχολόγων με εξειδίκευση στη μετανάστευση.
Ψυχοεκπαιδευτικά προγράμματα για γονείς μεταναστών.
Διασύνδεση σχολείου–οικογένειας–κοινότητας.
KPIs:
Ποσοστό σχολείων με πρόσβαση σε εξειδικευμένη ψυχοκοινωνική υποστήριξη.
Μείωση αναφερόμενων δυσκολιών προσαρμογής.
Αύξηση σχολικής συμμετοχής και παραμονής.

5. Ποιοτικοί δείκτες ένταξης και ανατροφοδότηση ωφελούμενων
Στόχος: Ουσιαστική αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της Στρατηγικής.
Δράσεις:
Ανάπτυξη εργαλείων ποιοτικής αξιολόγησης (feedback εργαλεία, ερωτηματολόγια εμπειρίας).
Συστηματική συλλογή ανώνυμης ανατροφοδότησης από ωφελούμενους.
KPIs:
Ποσοστό δράσεων που αξιολογούνται με ποιοτικούς δείκτες.
Δείκτες εμπιστοσύνης προς θεσμούς.
Δείκτες αίσθησης ασφάλειας και κοινωνικής ένταξης.

Συνοπτικό συμπέρασμα
Η ενσωμάτωση ψυχοκοινωνικών παραμέτρων στο Σχέδιο Δράσης λειτουργεί προληπτικά, αποδοτικά και οικονομικά, μειώνοντας μεσοπρόθεσμα τις πιέσεις σε συστήματα υγείας, εκπαίδευσης και κοινωνικής πρόνοιας και ενισχύοντας τη συνοχή και τη σταθερότητα της κοινωνίας υποδοχής.

Ειρένα Αναστασίου
Εγγεγραμμένη Ψυχολόγος
Ιδρύτρια The Business Psychology Lab"
"Εθνική Στρατηγική και Σχέδιο Δράσης για την Ένταξη των Μεταναστών",CK,"Θέση του Μεσογειακού Ινστιτούτου Μελετών Κοινωνικού Φύλου (MIGS)
επί της Εθνικής Στρατηγικής και του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Ένταξη Μεταναστών 2025–2029

Το Μεσογειακό Ινστιτούτο Μελετών Κοινωνικού Φύλου (MIGS) χαιρετίζει την κατάρτιση Εθνικής Στρατηγικής και του συνοδευτικού Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Ένταξη Μεταναστών στην Κύπρο για την περίοδο 2025–2029. Η ύπαρξη στρατηγικών πυλώνων, συγκεκριμένων δράσεων, χρονοδιαγραμμάτων και δεικτών παρακολούθησης συνιστά σημαντικό βήμα για πιο συστηματική και τεκμηριωμένη πολιτική ένταξης. Ταυτόχρονα, θεωρούμε ότι τόσο η Στρατηγική όσο και το Σχέδιο Δράσης μπορούν να ενισχυθούν περαιτέρω ως προς την έμφυλη διάσταση της ανάλυσης, της παρακολούθησης και της αξιολόγησης, ώστε να ανταποκρίνονται πιο ολοκληρωμένα στις ίδιες τους τις αρχές περί ισότητας, ανθρωπίνων δικαιωμάτων και κοινωνικής συνοχής. Πρέπει να οριστεί ξεκάθαρα ο θεσμός που θα είναι υπέυθυνος για την παρακολούθηση και αξιολόγηση της εφαρμογής της πολιτικής αυτής. 

Α. Εισηγήσεις επί του Κειμένου της Εθνικής Στρατηγικής Ένταξης Μεταναστών
1. Από την αναγνώριση του φύλου ως αρχή στη συστηματική έμφυλη ανάλυση πολιτικής
Η Εθνική Στρατηγική αναγνωρίζει ρητά την ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου ως βασική αρχή (Κεφ. 1.5). Ωστόσο, η έμφυλη διάσταση δεν ενσωματώνεται αναλυτικά στους τέσσερις Στρατηγικούς Στόχους, ούτε λειτουργεί ως διακριτό αναλυτικό πλαίσιο χάραξης πολιτικής. Εισήγηση: Να ενισχυθεί το κείμενο της Στρατηγικής με ρητή ενσωμάτωση έμφυλης ανάλυσης σε κάθε Στρατηγικό Στόχο και σαφή σύνδεση του φύλου με βασικούς τομείς ένταξης (απασχόληση, υγεία, στέγαση, εκπαίδευση), ώστε το gender mainstreaming να λειτουργεί ως στρατηγικό εργαλείο και όχι μόνο ως οριζόντια διακήρυξη.

2. Αναγνώριση της έμφυλης και ενδοοικογενειακής βίας ως δομικού εμποδίου ένταξης
Η Στρατηγική αναφέρεται σε ευαλωτότητα και ανθρώπινα δικαιώματα, χωρίς όμως να αναγνωρίζει ρητά την έμφυλη και ενδοοικογενειακή βία ως παράγοντα που επηρεάζει την κοινωνική και οικονομική ένταξη, ιδίως των μεταναστριών. Εισήγηση: Να ενσωματωθεί ρητά στο στρατηγικό πλαίσιο η έμφυλη βία ως δομικό εμπόδιο ένταξης και ως πεδίο που απαιτεί διατομεακή προσέγγιση (ένταξη–προστασία–υποστήριξη), σε συνάφεια με το υφιστάμενο εθνικό και διεθνές πλαίσιο για την πρόληψη και καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών.

3. Ενίσχυση της διατομεακής (intersectional) προσέγγισης
Η Στρατηγική αναγνωρίζει τη διαφορετικότητα των μεταναστευτικών πληθυσμών, χωρίς όμως να αναπτύσσει συστηματικά τη διατομή του φύλου με άλλους καθοριστικούς παράγοντες, όπως το καθεστώς διαμονής, η οικογενειακή κατάσταση, η ηλικία ή η αναπηρία. Εισήγηση: Να γίνει ρητή αναφορά σε διατομεακή προσέγγιση στο στρατηγικό κείμενο, ώστε οι πολιτικές ένταξης να ανταποκρίνονται στις διαφοροποιημένες εμπειρίες και ανάγκες μεταναστριών και μεταναστών.

4. Ανάλυση της έμφυλης επισφάλειας και της οικονομίας της φροντίδας
Ο Στρατηγικός Στόχος 1 δίνει κεντρική έμφαση στην απασχόληση (πλατφόρμες εργασίας, κατάρτιση, upskilling/reskilling, δράσεις παιδικής φροντίδας). Παρότι αναγνωρίζονται πρακτικά εμπόδια, δεν αναλύεται επαρκώς: 1) η έμφυλη τμηματοποίηση της αγοράς εργασίας, 2) η συγκέντρωση μεταναστριών σε χαμηλά αμειβόμενους και επισφαλείς τομείς, και 3) η διασύνδεση εργασίας, φροντίδας και μεταναστευτικού καθεστώτος. Εισήγηση: Να ενισχυθεί ο Στρατηγικός Στόχος 1 με: 1) ρητή έμφυλη ανάλυση της απασχόλησης, 2) αναγνώριση της οικονομίας της φροντίδας ως σημαντικού τομέα ένταξης, και 3) έμφαση στην ποιότητα της εργασίας και όχι μόνο στην πρόσβαση σε αυτή. Ενδεικτικά, να προβλεφθούν δείκτες για το είδος απασχόλησης ανά φύλο και δράσεις πρόληψης εργασιακής εκμετάλλευσης σε τομείς υψηλού έμφυλου κινδύνου.

5. Περιορισμένος ρόλος της κοινωνίας των πολιτών και των γυναικείων οργανώσεων
Η Στρατηγική προβλέπει συνεργασία με οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών (Κεφ. 1.3 και 4), τις εντάσσει όμως κυρίως ως φορείς υλοποίησης δράσεων. Δεν προβλέπεται θεσμοθετημένος ρόλος τους στη διαμόρφωση, παρακολούθηση και αξιολόγηση της πολιτικής ένταξης, ούτε ειδική αξιοποίηση οργανώσεων με εξειδίκευση στο κοινωνικό φύλο και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Εισήγηση: Να ενισχυθεί το κεφάλαιο Διακυβέρνησης και Παρακολούθησης με θεσμοθετημένη συμμετοχή οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, και ειδικά γυναικείων και φεμινιστικών οργανώσεων, σε επιτροπές παρακολούθησης και διαδικασίες ποιοτικής αξιολόγησης της Στρατηγικής και του Σχεδίου Δράσης.

Β. Εισηγήσεις επί του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Ένταξη Μεταναστών 2025–2029

1. Συστηματική συλλογή και ανάλυση έμφυλων δεδομένων
Το Σχέδιο Δράσης βασίζεται σε εκτενή χρήση ποσοτικών δεικτών (KPIs), χωρίς πρόβλεψη για συλλογή και ανάλυση δεδομένων ανά φύλο, ούτε για τον συνδυασμό τους με άλλα κρίσιμα χαρακτηριστικά. Εισήγηση: Να προβλεφθεί ρητά ότι όλοι οι βασικοί δείκτες του Σχεδίου Δράσης συλλέγονται, κατηγοριοποιούνται και αναλύονται τουλάχιστον ανά φύλο και, όπου είναι εφικτό, σε συνδυασμό με καθεστώς διαμονής και ηλικία.

2. Ενίσχυση της ποιοτικής αξιολόγησης και της έμφυλης ανάλυσης
Η αξιολόγηση βασίζεται κυρίως σε ποσοτικά μεγέθη, τα οποία δεν αποτυπώνουν τις ποιοτικές και έμφυλες διαστάσεις της ένταξης. Εισήγηση:
Να ενσωματωθούν στο πλαίσιο monitoring & evaluation ποιοτικά εργαλεία (π.χ. συνεντεύξεις, ομάδες εστίασης, ερωτηματολόγια εμπειρίας), με ρητή πρόβλεψη για έμφυλη ανάλυση, ιδίως σε δράσεις απασχόλησης, κατάρτισης, υγείας και στέγασης.

3. Σαφής θεσμική ευθύνη για την έμφυλη παρακολούθηση
Το Σχέδιο Δράσης δεν προσδιορίζει ποιος φορέας φέρει τη συνολική ευθύνη για την παρακολούθηση της υλοποίησης μέσα από την οπτική του φύλου. Εισήγηση:
Να προβλεφθεί σαφής αρμοδιότητα ή μηχανισμός εντός της δομής διακυβέρνησης του Σχεδίου Δράσης για: την παρακολούθηση της έμφυλης διάστασης, και τη συνεργασία με εξειδικευμένους φορείς και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών.

4. Εισαγωγή αξιολόγησης επιπτώσεων/αντικτύπου (impact assessment) με έμφυλη διάσταση
Η αξιολόγηση του Σχεδίου Δράσης εστιάζει κυρίως στην υλοποίηση και όχι στις κοινωνικές επιπτώσεις των πολιτικών ένταξης. Εισήγηση: Να προβλεφθεί περιοδική αξιολόγηση επιπτώσεων του Σχεδίου Δράσης με ενσωμάτωση έμφυλης οπτικής, ώστε να αποτιμάται ουσιαστικά αν οι πολιτικές ένταξης συμβάλλουν στη μείωση ή στην αναπαραγωγή ανισοτήτων.

Καταληκτική παρατήρηση
Το MIGS θεωρεί ότι η ενίσχυση της έμφυλης διάστασης τόσο σε στρατηγικό όσο και σε επιχειρησιακό επίπεδο θα ενδυναμώσει τη συνοχή, τη λογοδοσία και τη βιωσιμότητα της εθνικής πολιτικής ένταξης. Παράλληλα, επισημαίνεται ότι δεν προβλέπεται ουσιαστική συμμετοχή των ίδιων των μεταναστών και μεταναστριών στη λήψη αποφάσεων (π.χ. τοπικά συμβούλια ένταξης, θεσμοθετημένη διαβούλευση με κοινότητες μεταναστών). Ως αποτέλεσμα, η «αμφίδρομη ένταξη» κινδυνεύει να παραμείνει περισσότερο αφήγημα παρά εφαρμόσιμη πολιτική πρακτική. Το MIGS θεωρεί ότι οι πιο πάνω εισηγήσεις δεν απαιτούν ριζική αναθεώρηση του υφιστάμενου πλαισίου, αλλά στοχευμένη ενίσχυση των εργαλείων ανάλυσης, παρακολούθησης και αξιολόγησης με σκοπό να υπάρχουν  μετρήσιμα και αξιολογήσιμα αποτέλεσμα σχετικά με τη συγκεκριμένη πολιτική.

Με εκτίμηση, 
Μεσογειακό Ινστιτούτο Μελετών Κοινωνικού Φύλου
info@medinstgenderstudies.org"
"Εθνική Στρατηγική και Σχέδιο Δράσης για την Ένταξη των Μεταναστών","Ινστιτούτο Δημογραφικής και Μεταναστευτικής Πολιτικής Κύπρου","Εισηγήσεις Ινστιτούτου Δημογραφικής και Μεταναστευτικής Πολιτικής Κύπρου για εΕίσχυση και Αναθεώρηση της Εθνικής Στρατηγικής για την Ένταξη Μεταναστών 2025–2029

1. Σκοπός του εγγράφου
Το παρόν σημείωμα υποβάλλεται με σκοπό την ενίσχυση, εξειδίκευση και λειτουργική αναθεώρηση της Εθνικής Στρατηγικής για την Ένταξη Μεταναστών 2025–2029, ώστε αυτή να ανταποκρίνεται αποτελεσματικά στο δυσανάλογο μεταναστευτικό βάρος που επωμίζεται η Κυπριακή Δημοκρατία ως κράτος μέλος πρώτης γραμμής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα την κοινωνική συνοχή, τη δημόσια τάξη και τον σεβασμό της έννομης τάξης.
Οι εισηγήσεις που ακολουθούν βασίζονται:
•	στις υφιστάμενες πρόνοιες της Στρατηγικής 2025–2029,
•	στις κοινωνικές, εκπαιδευτικές και δημογραφικές ιδιαιτερότητες της Κυπριακής Δημοκρατίας,
•	και στην ανάγκη σαφούς οριοθέτησης μεταξύ ένταξης και μονιμοποίησης.

2. Γενική αρχή – Ερμηνευτική προσθήκη (Οριζόντια τροποποίηση)
Νομική και ενωσιακή τεκμηρίωση
Η προτεινόμενη ερμηνευτική αρχή είναι πλήρως συμβατή με:
•	το άρθρο 79 ΣΛΕΕ, το οποίο αναγνωρίζει την αρμοδιότητα των κρατών μελών να καθορίζουν όρους ένταξης και διαμονής,
•	τη νομολογία του ΔΕΕ, σύμφωνα με την οποία η ένταξη δεν δημιουργεί αυτοτελές δικαίωμα μόνιμης παραμονής,
•	το Ευρωπαϊκό Σχέδιο Δράσης για την Ένταξη και την Ενσωμάτωση (2021–2027), το οποίο ρητά διαχωρίζει τις πολιτικές ένταξης από τις πολιτικές ιθαγένειας.
Προτεινόμενη προσθήκη στην Εισαγωγή της Στρατηγικής:
«Η ένταξη και κοινωνική ενσωμάτωση υπηκόων τρίτων χωρών αποσκοπεί στη διασφάλιση της ομαλής, ασφαλούς και αξιοπρεπούς διαβίωσής τους για όσο διάστημα παραμένουν νόμιμα στην Κυπριακή Δημοκρατία και δεν συνεπάγεται σε καμία περίπτωση αυτοδίκαιη μονιμοποίηση της παραμονής, απόκτηση κυπριακής υπηκοότητας ή άλλων συναφών προνομίων.»

3. Άρθρο-άρθρο αντιστοίχιση και προτεινόμενες τροποποιήσεις
ΑΞΟΝΑΣ 1: ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ
Δείκτες αξιολόγησης (KPIs):
•	Ποσοστό ενηλίκων υπηκόων τρίτων χωρών που πιστοποιούνται σε επίπεδο Α1 εντός 12 μηνών από την άφιξη.
•	Ποσοστό απορρίψεων/αναστολών ανανέωσης άδειας λόγω μη συμμόρφωσης με γλωσσικές υποχρεώσεις.
•	Αριθμός πιστοποιημένων προγραμμάτων γλωσσομάθειας υπό κρατική εποπτεία.
Υφιστάμενη πρόνοια Στρατηγικής (Άξονας: Εκπαίδευση – Γλωσσική Υποστήριξη)
Αναφορά σε προγράμματα εκμάθησης ελληνικής γλώσσας σε εθελοντική/ενισχυτική βάση.
Προτεινόμενη τροποποίηση:
Νέα υποχρεωτική διάταξη:
•	Η γνώση της ελληνικής γλώσσας καθίσταται αδιαπραγμάτευτη προϋπόθεση ένταξης.
•	Υποχρεωτική παρακολούθηση και πιστοποίηση γλωσσομάθειας για όλους τους ενήλικες υπηκόους τρίτων χωρών.
•	Σύνδεση της γλωσσικής προόδου με:
o	ανανέωση αδειών διαμονής,
o	πρόσβαση σε κοινωνικές παροχές,
o	συμμετοχή σε προγράμματα κατάρτισης.

ΑΞΟΝΑΣ 2: ΑΝΗΛΙΚΟΙ – ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ ΦΟΙΤΗΣΗ ΚΑΙ ΠΕΙΘΑΡΧΙΑ
Δείκτες αξιολόγησης (KPIs):
•	Ποσοστό σχολικής φοίτησης ανήλικων αλλοδαπών.
•	Αριθμός περιπτώσεων ενεργοποίησης μηχανισμών κοινωνικών υπηρεσιών λόγω απουσιών.
•	Μείωση περιστατικών σχολικής παραβατικότητας σε σχολικές μονάδες με υψηλή συγκέντρωση μαθητών με μεταναστευτική βιογραφία.
Υφιστάμενη πρόνοια
Γενική αναφορά στην εκπαιδευτική ένταξη παιδιών με μεταναστευτική βιογραφία.
Προτεινόμενη τροποποίηση:
Ενίσχυση άρθρου με δεσμευτικές πρόνοιες:
•	Υποχρεωτική προσέλευση και παραμονή ανήλικων αλλοδαπών στο σχολικό περιβάλλον.
•	Δημιουργία μηχανισμού καταγραφής απουσιών και άρνησης συμμετοχής.
•	Κλιμακωτές κυρώσεις σε κηδεμόνες σε περιπτώσεις συστηματικής μη συμμόρφωσης.
•	Μεταβατικά τμήματα γλωσσικής προσαρμογής με σαφές χρονικό όριο.


ΑΞΟΝΑΣ 3: ΔΗΜΟΣΙΑ ΤΑΞΗ – ΜΗΔΕΝΙΚΗ ΑΝΟΧΗ ΣΤΗ ΒΙΑ
Νομική συμβατότητα: Οι προτεινόμενες ρυθμίσεις ευθυγραμμίζονται με την Οδηγία 2008/115/ΕΚ (Return Directive), η οποία επιτρέπει την ανάκληση καθεστώτος διαμονής σε περιπτώσεις σοβαρής απειλής για τη δημόσια τάξη και ασφάλεια.
Δείκτες αξιολόγησης (KPIs):
•	Αριθμός καταγεγραμμένων περιστατικών βίας με εμπλοκή υπηκόων τρίτων χωρών.
•	Χρόνος διεκπεραίωσης ποινικών υποθέσεων.
•	Ποσοστό περιπτώσεων όπου η ποινική παραβατικότητα οδήγησε σε διοικητικές συνέπειες.
Υφιστάμενη πρόνοια
Αναφορές σε κοινωνική συνοχή και πρόληψη αποκλεισμού.
Προτεινόμενη τροποποίηση:
Ρητή προσθήκη άρθρου:
•	Αυστηρές πειθαρχικές κυρώσεις για ανήλικους που επιδεικνύουν βίαιη ή αντικοινωνική συμπεριφορά.
•	Σύνδεση σοβαρής παραβατικότητας ενηλίκων με το καθεστώς διαμονής.
•	Ταχεία ποινική διαχείριση περιστατικών βίας.

ΑΞΟΝΑΣ 4: ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ
Υφιστάμενη πρόνοια
Αποσπασματικές δράσεις πληροφόρησης.
Προτεινόμενη τροποποίηση:
•	Υποχρεωτικά προγράμματα νομικού προσανατολισμού κατά την άφιξη.
•	Πιστοποίηση παρακολούθησης.
•	Σαφής ενημέρωση για ποινικές και διοικητικές συνέπειες παραβατικότητας.

ΑΞΟΝΑΣ 5: ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΥΠΟΔΟΧΗΣ – ΑΠΟΔΟΧΗ ΜΕ ΟΡΙΑ
Υφιστάμενη πρόνοια
Έμφαση στην ανεκτικότητα και πολυπολιτισμικότητα.
Προτεινόμενη τροποποίηση:
Επαναδιατύπωση στόχου:
«Η αποδοχή της διαφορετικότητας δεν συνεπάγεται ανοχή σε συμπεριφορές που παραβιάζουν τις αξίες, τους νόμους και την κοινωνική συνοχή της Κυπριακής Δημοκρατίας.»

ΑΞΟΝΑΣ 6: ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
Υφιστάμενη πρόνοια
Δεν υφίσταται ρητή αναφορά.
Προτεινόμενη νέα διάταξη:
•	Υποχρεωτική διδασκαλία βασικών γνώσεων Κυπριακής ιστορίας (τελευταία 150 έτη).
•	Παράλληλη διδασκαλία με γλωσσικά προγράμματα.

ΑΞΟΝΑΣ 7: ΧΡΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΜΟΝΗΣ – ΕΠΑΝΑΠΑΤΡΙΣΜΟΣ
Ενωσιακή τεκμηρίωση: Η ρητή ενσωμάτωση της αρχής του επαναπατρισμού ερείδεται:
•	στην Οδηγία 2008/115/ΕΚ,
•	στο Νέο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο,
•	και στις κατευθυντήριες γραμμές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για ασφαλείς και αξιοπρεπείς επιστροφές.
Δείκτες αξιολόγησης (KPIs):
•	Ποσοστό επιτυχών εθελούσιων επιστροφών.
•	Μέσος χρόνος παραμονής υπηκόων τρίτων χωρών με προσωρινό καθεστώς.
•	Αριθμός διμερών ή ευρωπαϊκών συμφωνιών επιστροφής που ενεργοποιούνται.
Υφιστάμενη πρόνοια
Έμμεσες αναφορές σε επιστροφές.
Προτεινόμενη τροποποίηση:
•	Ρητή πρόβλεψη επαναπατρισμού εντός ευλόγου χρόνου όταν οι συνθήκες το επιτρέπουν.
•	Ενεργός συμμετοχή της Κυπριακής Δημοκρατίας σε ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες επανεκτίμησης καθεστώτων ασφάλειας.

Ινστιτούτο Δημογραφικής και Μεταναστευτικής Πολιτικής Κύπρου
23/12/2025"
"Εθνική Στρατηγική και Σχέδιο Δράσης για την Ένταξη των Μεταναστών",TheBPL,"Επιπλέον,
Η μεταβίβαση της διαχείρισης των Κέντρων Φιλοξενίας ασυνόδευτων ανηλίκων στο Υφυπουργείο Μετανάστευσης προσδίδει ιδιαίτερη σημασία στο Σχέδιο Δράσης. Οι χώροι φιλοξενίας παιδιών χωρίς οικογενειακό πλαίσιο δεν αποτελούν μόνο διοικητικές δομές, αλλά καθημερινά περιβάλλοντα ψυχολογικής ρύθμισης. Για πληθυσμούς με ιστορικό απώλειας και αποσταθεροποίησης, η σταθερότητα, η προβλεψιμότητα και η θεσμική συνοχή λειτουργούν ως μορφή containment, δηλαδή ως η ικανότητα ενός συστήματος να αντέχει το ψυχικό φορτίο χωρίς να το επιστρέφει ως χάος ή τιμωρία. Η σαφής κατανομή αρμοδιοτήτων, με τη διατήρηση της κηδεμονίας στις Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας και την ενιαία διαχείριση των χώρων φιλοξενίας, ενισχύει την προστασία των ανηλίκων, τη λειτουργική επάρκεια και τη θεσμική ανθεκτικότητα.

Ειρένα Αναστασίου 
Εγγεγραμμένη Ψυχολόγος 
Ιδρύτρια The Business Psychology Lab"
"Εθνική Στρατηγική και Σχέδιο Δράσης για την Ένταξη των Μεταναστών",TheBPL,"Η Στρατηγική και το Σχέδιο Δράσης αποτυπώνουν με σαφήνεια τη σημασία της συνοχής, της διακυβέρνησης και της παρακολούθησης μέσω δεικτών. Για τη βιώσιμη εφαρμογή τους, κρίνεται κρίσιμη η ένταξη της ψυχικής υγείας ως οριζόντιου άξονα, και η ενσωμάτωση ψυχοκοινωνικών παραμέτρων σε θεσμικό επίπεδο. Σε περιβάλλοντα παρατεταμένης πίεσης, η σταθερότητα των πλαισίων, η καθαρότητα ρόλων και η προβλεψιμότητα των διαδικασιών λειτουργούν ως βασικοί παράγοντες ψυχικής ρύθμισης και πρόληψης απορρύθμισης. Η συμπληρωματική αξιοποίηση ψυχοκοινωνικών και χωρικών δεικτών ενισχύει τη λειτουργική επάρκεια, τη θεσμική ανθεκτικότητα και τη μακροπρόθεσμη αποτελεσματικότητα της πολιτικής ένταξης.

Ειρένα Αναστασίου 
Εγγεγραμμένη Ψυχολόγος
Ιδρύτρια The Business Psychology Lab"